Author Archives: M.A.D. LIGAYA

Tuwing Bubuhos Ang Ulan (2)

(2nd of 7 parts – A Novelette in Filipino) 

sad rain 2

Humupa na ang ulan. Tumahimik na ang bulkang sumabog sa loob ng kubo.

Nakatulog ka. Para kang bata na nakahilata sa kama suot pa rin ang t-shirt ko. Bahagya kong ibinaba ang laylayan ng t-shirt upang takpan ang maselang bahagi ng katawan mong iyon. Pinagmasdan ko ang maganda mong mukha. Maaliwalas ito, wala na ang lungkot na nakita ko nang pumasok ka sa kubo. Ang isang kamay mo’y bahagyang natatakpan ang iyon mga labi.  Kinuha ko ang aking kamera at kinunan kita – mula ulo hanggang sa isang kamay mong nakapatong sa iyong tiyan. Hindi ko ililihim ang pagkuha ko ng larawang iyon. Balak kong ipakita ito sa iyo pag gising ka na. Pinagmasdan kitang muli at noon ko napansin parang may mga pasa ka sa hita. Maging sa iyong braso at leeg. Binale-wala ko lang iyon.

Tumingin ako sa aking relo. Halos alas-kuwatro na pala. Binuksan ko ang bintana. Sumikat pala ang araw  at sa labas ay nakita ko ang isang bahaghari.  Parang napakalapit lamang sa mini rice terraces na iyon ang isang dulo niyon. Napakahirap palampasin ng pagkakataong iyon. Nagpasiya akong kunan ang bahaghari ng larawan kaya habang mahimbing kang natutulog ay lumabas muna ako. Kahit medyo basa ay isinuot ko ang aking hoodie. Hinagkan kita sa pisngi bago ako lumabas.

Medyo nalayo ako sa kubo sa paghahanap ng magandang anggulo para sa larawan ng bahaghari. Ngunit kung kaylan nakapuwesto ako ng maganda eh saka biglang nawala ito.

Medyo matagal rin bago ako nakabalik sa kubo. Nang ako’y pumasok ay wala ka. Lumabas ako’t hinanap kita. Tinawag ko ang pangalan mo. Walang sumasagot. Wala akong matanaw na tao sa kahabaan ng mga taniman ng palay. Marahil sa likuran ka dumaan, sa magubat na lugar. Pinuntahan ko iyon. Paikot-ikot ako, paulit-ulit kong tinawag ang iyong pangalan. Pero wala ka na. O kaya’y nagtago ka lang.

Nasa kubo ang t-shirt ko. Kahit basa ay isinuot mo ang iyong mga damit. Bigla akong nalungkot. Pinagmasdan ko ang kama. Iniwan lang kita sandali pero bigla kang nawala. Katulad ng bahagharing nakita ko. Bago ko nahanap ang magandang anggulo para ito kuhanan ng larawan ay bigla na lamang itong naglaho.

Hinubad ko ang hoodie upang isuot muli ang t-shirt na ipinahiram ko sa iyo. Dagli akong lumabas ng kubo at mabilis akong naglakad. Halos nga tumatakbo na ako. Pinasok ko ang kakahuyan nagbabakasakaling abutan pa kita kung doon ka nga dumaan. Subalit narating ko na ang gilid ng daan ay hindi pa rin kita nakita.

Nawala ang sikat ng araw. Pagtingala ko’y nakita ko ang namuong mga ulap. Nagismula nang umambon. Uulan nanaman. Nagmadali na ako sa paglalakad.

Wala na akong magawa nang bumuhos na naman ang ulan. May mga bahay na akong nadadaanan pero nagpatuloy na lang ako sa paglalakad. Hindi na ako sumilong.

Sa may ‘di kalayuan ay may babaeng naglalakad. Natatakpan ang kalahati ng katawan niya ng payong. Masasalubong ko siya. Ang suot na skirt ng babae ay parang katulad nang suot mo. Inisip kong ikaw iyon, hindi ka nakatiis, kumuha ka ng payong, tapos ay babalikan mo ako sa kubo.

“Camille!” ang sigaw ko.

Binilisan ko ang paglalakad dahil sabik akong makita ka ulit. Ngunit nang malapitan ko na ang babae ay hindi pala ikaw. Si Elena pala, ang kasintahan ko.

“Jeff! Kanina pa kita hinahanap. Naku… basang-basa ka dad. Ang tigas kasi ng ulo mo, hindi ka nagdala ng payong.”

“Sorry… mo…mommy!”

Mula nang maglapat ang mga labi natin hanggang sa pagkakataong iyon ay hindi sumagi sa isip ko si Elena, kahit isang sandali. Mahirap sigurong paniwalaan pero iyon ang totoo. Nakalimutan kong may kasintahan akong naghihintay sa akin. Nakalimutan kong meron nga pala akong minamahal at nagmamahal sa akin. Nakalimutan kong kaya ako umakyat ng Sagada ay upang pormal na hingin ang pahitulot ng kanyang ina at kuya sa aming pagpapakasal sa susunod na taon.

“Parang may tinawag kang pangalan kanina? …mil ba iyon… Hamil?”

“Ha? Mommy kako.”

“Ganoon ba! Malakas ang buhos ng ulan kaya siguro namali ako ng dinig.”

Doon nagsimula ang serye ng maraming pagsisinungaling na ginawa ko kay Elena dahil sa iyo.

“Bilisan natin. Maligo ka agad pagdating natin sa bahay. Sana naman eh huwag kang sipunin. Darating si kuya Daniel at ang asawa niya. Sayang talaga at iyong ate ko sa Italy eh hindi pa makakauwi. Pesteng Covid kasi iyan.”

Nakaakbay ako kay Elena pero ikaw ang laman ng isip ko. Habang papalapit na kami sa bahay nila ay palinga-linga pa rin ako. Nagbabakasakaling matanawan man lang kita. Pero kahit anino mo man lang eh wala. Kako hindi na siguro kita muling makikita pa. Kaligayahang pinagsaluhan natin ay parang iyong kagandahan ng bahagharing nakita ko. Kay bilis naglaho. Pero kung iyong bahaghari hindi ko nakunan ng larawan bago nawala, ikaw, at least, ay may larawan sa akin. Mabuti na lang nakunan kita bago ka naglaho.

Ginulo mo ang isip ko. Ang simleng buhay ko bago tayo nagkita sa kubo ay biglang yatang magiging komplikado. Pero naisip ko na siguro kalaunan eh makakalimutan din kita. Bakit ko naman sasayangin ang matagal nang pinagsamahan namin ni Elena dahil lang sa iyo. Halos anim na buwan ko na siyang kasintahan pero mahigit dalawang taon na  kaming magkakilala at magkaybigan dahil magkasama kami sa trabaho  samantalang ikaw eh wala pa sigurong dalawang oras tayong nagkasama doon sa kubo. Bakit nga ba masyado kitang pinagaaksayahan ng panahon? Bakit iniisip pa kita. At saka lasing ka lang, katulad ko,  nang nangyari iyon. Siguro wala lang iyon sa iyo. Pero sa aking bakit parang big deal. Nang mahimasmasan ka nga eh iniwan mo na lang ako basta.  Pero ako, wala na ang talab ng beer na ininom ko, eh hindi pa rin ako nahimasmasan. Nilasing ako ng kung ano man ang nangyari sa atin.

“Hoy, dad, masyado ka yatang seryoso? Hindi mo na sinasagot iyong mga sinabi ko.”

“Ha, pagod lang ako.”

“Pagod?” Bakit ano ba ginawa mo’t napagod ka? Nagbayo ka ba ng palay?”

Alam kong nagbibiro si Elena pero parang tinamaan ako ng sabihin niya iyon. Ikaw ang naisip ko, iyong ginawa natin.

“Hoy… nagabayo ka ba kako ng palay?”

“Ano ba ang pinagsasabi mo mommy?”

“Kunwari ka pa… alam mo kung ano sinasabi ko.”

“Patawa ka mommy… Sino naman ang babayuhin ko dito?”

“Malay ko… baka may diwata sa gubat na nag-anyong tao nang makita ang kagwapuhan mo. Tapos nagpadyug-dyug sa iyo.”

“Naku mommy, napaka-fertile ng imagination mo. Hindi ka naman manunulat ah.”

“Pinatatawa lang kita dad.”

Baka nga eh isa kang diwata. Napakahiwaga mo kasi. Biglang sumulpot… biglang nawala. At ngayon eh nasa ilalim ako ng iyong kapangyarihan.

“Kaya lang hindi ka naman natawa… seryoso ka pa rin. Parang may malalim kang iniisip.”

“Sorry, medyo lang kasi masakit ang ulo ko.”

Iyon na lang ang sinabi ko para hindi magdamdam si Elena.

“Siyanga pala, ang kuya Daniel mo  ba eh saan pa manggagaling?”

“Sa kabilang baranggay lang sila nakatira. May kotse naman siya pero mas madalas eh naglalakad lang silang mag-asawa kapag gusto nilang pumasyal sa bahay. May shortcut kasi doon sa mini rice terraces papunta dito. Teka… Napuntahan mo ba iyon kanina?”

Sasabihin ko bang oo? Sasabihin ko ba na napuntahan ko na ang lugar na iyon? Aaminin ko bang doon ako mismo nanggaling?

“Ha… hagda-hagdang palayan? Wala yata akong napansing ganoon. Di ba kamo malayo pa dito sa inyo iyong mismong rice terraces.”

“Malayo-layo pa nga pero may mangilan-ngilan na ring ganoong taniman ng palay dito. Hagdan-hagdan din.”

“Ah, ganoon ba.” Ang patay malisyang sagot ko.

“Di maganda kung hindi mo pa nakikita. Very scenic ang lugar na iyon. Bukas eh ipapasyal kita doon para makakuha ka ng maraming pictures at videos para sa travel vlog mo. Magsasawa ka. May maliit na kubo doon. Magbabaon ako at doon tayo kakain. Magdadala ako ng beer para sa iyo… para… maging diwata ako sa paningin mo. Tapos… alam mo na!

Hinapit ko sa baywang si Elena bilang tugon.

“Wala talaga sa mood ang daddy ko.”

Sasabihin ko bang alam ko din na may kubo doon, na doon ako sumilong nang bumugso ang naunang ulan? Sasabihin ko bang nagkita tayo doon at hindi natin sinadyang may namagitan sa ating dalawa?

Hindi nga ba natin sinadya iyon?

**********

Nang makarating kami sa bahay nila Elena ay sinalubong kami ng kanyang nanay.

“Hala… basang-basa ka hijo. Dumiretso ka na sa banyo’t maligo ka. Ipag-iinit kita ng tubig para makapagkape ka pagkatapos mong maligo.”

“Ay sige po. Salamat po. Pasensiya na po sa abala.”

“Oh inay. Ang daming “po” niyan ha. Siguro naman naniniwala na kayo na mabait ang mapapangasawa ko.”

“Ikaw talaga mommy napaka mo.”

Ngumiti lang ang nanay ni Elena.

Pumasok na ako sa banyo. Bago ko naisarado ang pinto niyon ay nadinig ko ang usapan nina Elena at ng magigigng biyenan ko.

“May bisita ka,  nasa kuwarto ninyo.”

“Sino po inay?”

“Si Camille.”

Nahinto ako sa aking ginagawa ng marinig ko ang pangalang iyon. Pakiramdam ko’y nanlaki ang aking mga mata.

“Magkasunuran lang kayo halos na dumating. Naku walang bitbit na payong ang hipag mo kaya basang-basa  rin nang dumating dito. Pinahiram ko muna siya ng damit mo. Nag-away nanaman siguro sila ni Daniel  kaya nauna na siyang pumunta dito.”

Kako’y huwag naman sana na ikaw iyong Camille na pinaguusapan nila. Huwag naman sana na asawa ka pala ng kapatid ng mapapangasawa ko.

“Tawagan mo nga ang kuya mo. Sabihan mong nandito na si Camille kaya pumunta na siya dito. Para na rin maipakilala mo na si Jeff sa kanila.”

Part 3

Tuwing Bubuhos Ang Ulan (1)

(1st of 7 parts – A Novelette in Filipino)

sad rain2

Tuwing bubuhos ang ulan ikaw kaagad ang papasok sa isipan ko. Kaya paano kita makakalimutan gayong hindi ko naman kayang pigilin ang pagpatak ng ulan. Uulan kung kaylan nakatakdang umulan.

Kung puwede lang  ipanalangin na sana tag-araw na lang palagi para kahit kaylan ay hindi na bumuhos ang ulan. Kung puwede sana na laging may araw, lalabas ako kahit katanghaliang-tapat at hayaang sunugin  ng araw hindi lamang ang balat ko kundi ang bawat hibla ng iyong ala-ala sa aking isipan. Ang ala-ala mo kasi’y parang tinik na dinuduro ang bawat bahagi ng pagkatao ko.

Tuwing makikita ko na may namumuong kaulapan sa langit ay kasabay nitong mamumuo rin ang kalungkutan sa aking isipan. At kapag umihip na ang hangin at magbabadya nang umulan ay maghahanap na ako ng masisilungan sa dahilang kapag bumuhos na ang ulan ay bubuhos na rin ang mga ala-ala ng nagdaan at babahain ng lungkot ang buong pagkatao ko at hindi ito huhumpay hanggat hindi ako nalulunod sa lumbay.

Ngunit wala akong puwedeng silungan. Ala-ala mo’y parang aninong lagi akong sinusundan. Lalo na kapag umuulan. Isipan ko’y parang bubong na may butas at ang ala-ala mo’y parang tubig-ulan na pilit hahanapin ang butas na iyon para pasukin, upang ako’y lunurin sa lungkot at pighati.

Bakit kasi nagpasiya akong mamasyal sa labas noon? Dahil ba iyon ang unang pagkakataon na mapuntahan ko ang Sagada at napakahilig ko kasing maglakad-lakad sa ganoong bulubunduking lugar upang pagmasdan at kuhanan ng larawan ang kagandahan ng kalikasan? O dahil nakatadhanang tayo ay magkita? Nakalista na sa mga aklat ng mangyayari na magkukrus ang ating landas. Nakaguhit na iyon sa ating mga palad.

Pero hindi ako naniniwala sa tadhana eh. Walang gulong ang kapalaran. Sa pagkakaalam ko ang kakahinatnan ng tao ay resulta ng lahat ng desisyong gagawin niya. Katulad na lang nang sabihan ako ng kasintahan kong si Elena na magdala ng payong dahil nagbabadyang umulan. Nagpasiya akong baliwalain ang sinabi niyang iyon. Tutal kako may suot naman akong hoodie. Mahirap din kasing may bitbit na akong kamera at iba pang gadgets eh may bitbit pa akong payong. Dagdag pa niya’y ipagpabukas ko na lang ang pag-gagala dahil kararating lang namin halos sa bahay nila noon at gusto sana niyang samahan ako sa pamamasyal. Hindi ko rin siya pinagbigyan. Gustong-gusto ko nang maikot ang lugar nilang iyon. Kating-kati na ako na makakuha ng mga pictures at videos para sa sinimulan kong travel vlog sa YouTube.

Pagkatapos mananghalian, binitbit ko ang aking backpack at lumakad na ako. Nasa kuwarto noon si Elena. Umidlip. Napagod siguro sa mahaba naming biyahe, kaya sa nanay na lamang niya ako ako nakapagpaalam.

Pinagtitinginan ako ng mga tao habang ako’y naglalakad. Bagong-salta kasi ako sa lugar na iyon. Ilan lamang sa kanila ang nakita akong kasama si Elena pagbaba namin ng jeep sa tapat ng eskinita  malapit sa bahay nila. Ilan lamang sa kanila ang katulad kong may suot na mask. Mukhang hindi takot ang mga tao doon sa Covid. Tinatanguan ko lang sila’t nginingitian. Nang marating ko na ang dulo ng sityong iyon ay nagsimula na akong makakita ng taniman ng mga gulay , palayat, at sari-saring  punong-kahoy.

Hindi ako na-disappoint. Napakadami kong nakuhang magagandang pictures at videos. Naubos ko rin ang tatlong beer in can na baon ko.  Solve na solve ako. Beer lang iyong pero tinamaan ako.

Ganoon ako kapag hawak ko ang aking camera at kumukuha ng mga shots –  sinasabayan ko ng inom ng beer at sound trip gamit ang cell phone ko. Sinising-along ko ang lahat ng kanta ng Air Supply at ni Ed Sheeran. Ila-live ko nga sana sa Facebook ang mga videos na kinuha ko pero mahina ang signal.

sad rain

At naganap ang hula ni Elena – bumuhos nga ang ulan. Maabuti na lang at tiyempong may nadaanan akong masisilungan – isang maliit na kubo na yari sa pawid at kawayan. Bukas ang bintana nitong tinukuran ng isang patpat. Walang tao. Dali-dali akong pumasok.

Pero sana wala na lang ang kubong iyon doon. Sana eh hindi na lang ako nadaan doon.  Katulad  ng kahilingan ni Elena eh sana ipanagpabukas ko na lang ang pamamasyal.

Katamtaman lang para sa dalawa o tatlo ang sukat ng kubong iyon. Tanaw sa harapan  nito ang  isang hagdan-hagdang taniman ng palay na inukit sa gilid ng maliit na  bundok na iyon. Iyon pala ang nabanggit sa akin noon ni Elena na mini rice-terraces na malapit sa kanila. Hindi pa iyon ang talagang rice terraces na dinadayo ng mga turista doon perso sa wakas eh nakakita na rin ako ng ganoong uri ng taniman ng palay. Sa likurang bahagi naman ng kubo ay parang gubat, maraming iba’t-ibang punong-kahoy.

Ang kubong iyon marahil ay pahingahan ng may-ari ng taniman ng palay.  May isang maliit na kama na halos pang-isang tao lang at isang lamesita. Parehong yari sa kawayan.  Bukod doo’y wala ng ibang gamit sa loob.

Ipinatong ko sa lamesita ang aking kamera. Hinubad ko’t ipinatong rin doon ang nabasa kong hoodie. Mabilis akong nakasilong bago bumuhos ang ulan kay bahagyang nabasa lang ang aking hoodie. Hinubad ko ito’t isinampay sa pasimano ng bintana. Bahagya din lang na nabasa ang sapatos ko’t pantalon.

Medyo dumilim. Mabuti na lang at nasa backpack ko pa ang mini-rechargeable light na ginamit ko nang mag-camping kami sa isang beach noong isang linggo. Nagliwanag sa kubo ng buhayin ko ito.

Nang lumakas ang hihip ng hangin eh tinanggal ko ang tukod ng bintana upang ito ay magsara. At nang akmang isasara ko rin ang pintua’y… bigla kang  pumasok.  Siyempre nagulat ako. Hindi ko inasahang bukod sa akin ay may iba pang sisilong sa maliit na kubong iyon. Walang-kaabug-abog ay dumating ka sa buhay ko.

At bakit kasi nagpasiya ka ring lumabas ng bahay sa hapong iyon at katulad ko ay hindi ka rin nagdala ng payong? Sana namalagi ka na lang sa bahay ninyo. Kung may bitbit kang payong noon ay baka hindi ka sumilong sa kubo at sana eh hindi tayo nagkita. Kung sana ay nakinig na ako sa payo ni Elena na magdala ng payong. Simpleng desisyon – pareho tayong hindi nagdala ng payong kaya nagkita tayo sa kubong iyon. Kaya nag-krus nga ang ating mga landas.

“Makikisilong lang po, pasensiya na.” Wika mo.

“Hindi sa akin ang kubong ito. Nakikisilong din lang ako.”

Basang-basa ka at nanginginig. Tumingin ka sa akin. Ngumiti kang pilit. Napasandal ka sa dingding ng kubo. Hindi ko maiwasang matingin sa basa mong t-shirt na humapit sa magandang hubog ng iyong dibdib. Baka mapansin mong pinagmasdan ko ang dibdib mo kaya kunwari nangati ang isang mata ko’t kinusot ko iyon.

Maya-maya ibinaling ko sa mukha mo ang aking paningin. Maganda ka. Pero bakas sa mukha mo ang kalungkutan. Hindi naikubli ng iyong kagandahan ang  lungkot mong nararamdaman. Hindi ito kinayang burahin ng tubig-ulan. Tingin ko nga para kang aburido rin. Para ngang nakainom ka pa, tulad ko. Namumula ng kaunti ang inyong pisngi. Medyo mugto ang iyong mata.

Naupo ka sa kama. Kalauna’y lumakas ang iyong panginginig. Malamig sa lugar  na iyon at nabasa ka pa ng ulan.  Hinubad ko ang aking suot na damit. Inialok ko ito sa iyo. Malamig nga pero mas kaylangan mo iyon at kaya ko namang tiisin ang lamig na iyon. Kinuha mo ito at ikaw ay nagpasalamat. Nagatubili kang hubarin ang suot mong damit ngunit naiinitindihan mo na hindi naman ako puwedeng lumabas dahil malakas nga ang ulan. Bahagya na lang akong tumalikod upang magawa mo ang iyong nais gawin.

Nang mantantiya kong tapos ka na ay saka ulit ako humarap at sa iyo at tumingin. Napansin kong pinagmasdan mo ang aking mukha at hubad na katawan. Kalauna’y parang hiyang-hiya kang ibinaling sa kamera kong nakapatong sa lamesita ang iyong paningin. Iyon naman ang pagkakataon ko upang mas matagal kong mapagmasdan ang iyong anyo. Kasingtangkad mo halos si Elena, at katulad niya, maganda ka nga. Pero si Elena ay maputi  at ikaw naman ay morena. Mas mahaba ang buhok mo sa kanya at mas maganda ang iyong pangangatawan. Napansin kong hinubad mo pala ang suot mong skirt at underwear. Medyo tuloy ako naasiwa. Mabuti na lang at mahaba ang t-shirt na ipanahiram ko sa iyo.

Patuloy ang buhos ng ulan. Wala tayong imikan noong una. Parang tayong nagkakahiyaan. Minsan nagtitinginan at matipid na nagngingitian.

sad rain

“Mu…mukhang magtatagal ang ulang ito ah.” Wika ko.

“Oo nga eh. Ako nga pala si Camille.”

“Ako naman si Jeff. Ah… mukhang nakainom ka.”

“Kaunti lang.”

“Bakit ka naman uminom?”

“Bakit mo tinatanong?”

Parang nairita ka kaya tumahimik na lang ako.

Maya-maya’y napansin kong nanginginig ka pa rin. Parang mas lumakas pa nga ang panginginig mo.  Kung tama ang hula ko eh nagsisimula kang magka-hypothermia. Ganoon ang ilang eksenang napapanood ko sa pelikula. Masyado ka sigurong nababad sa tubig-ulan at malamig pa sa lugar na iyon. Patuloy ang panginginig mo. Sumiksik ka sa dulo ng kama. Parang nagdedeliryo at namimilipit ka na halos.

Wala ng ibang paraan. Naglakas-loob akong yakapin ka. Hindi ka tumanggi. Hinayaan mo ako dahil batid mong kaylangan kong gawin iyon. Yumakap ka sa akin nang mahigpit… pahigpit ng pahigpit. Aaminin kong may kakaiba akong naramdaman nang magdikit ang mga katawan natin. Lalo na nang bumundol ang dibdib mo sa aking dibdib.  Pilit kong iwinawaksi ang naramdaman kong iyon. Marahang kitang inihiga  nang patagilid at hinagod ko ng hinagod ang iyong likuran upang makaramdaman ka ng init. Idinantay ko ang aking hita sa hita mo.  Idinikit mo ang iyong mukha sa aking dibdib.

Ilang saglit pa’y nabawasan ang iyong panginginig. Patuloy lang ang paghagod ko sa likod mo. Unti-unti kong naramdam na ang katawan mo’y uminit. Mula sa dibdib ko’y itinaas mo ang iyong mukha at idinikit sa aking pisngi at dahil doon eh hindi sinasadyang panandaliang naglapat ang ating mga labi.

Nagulat ka. Gayon din ako. Iminulat mo ang iyong mga mata.

“Naku sorry…” ani ko.

Akma na sana akong kakalas mula sa pagkakayakap sa iyo subalit ako’y pinigilan mo. Bakit mo ako pinigilan. Sana’y hinayaan mong kumalas ako sa pagkakayakap sa iyo. Nagtinginan tayo. Parang lumamlam ang iyong mga mata. Parang may bato-balani sa bibig mo na hinihila ang aking mga labi.

Hindi na ako makaiwas… o ayaw kong umiwas. Nagdesisyon akong halikan ka. Desisyong kung mababalikan ko’y… hindi rin ako nakatitiyak kung gagawin ko ba o hindi.

Bakit nga kasi na nang kakalas ako mula sa sa pagkakayakap sa iyo eh pinigilan mo ako? Bakit kasi nang halikan kita sa labi eh pumayag ka at gumanti rin ng halik? Bakit hindi naapula ng bumubuhos na ulan ang nagliyab nating mga damdamin? Bakit dinilig ng ulan ang punla ng kapusukang biglang tumubo sa loob ng kubong iyon?

Sana’y bato na lamang tayo at walang pakiramdam.

Sana’y isa akong santo.

Pero hindi eh.

Tao lang ako.

Hindi banal.

Marupok.

Part 2

Dila

gossip 2May isang hayop mailap at mabangis
Ito’y dila mong nasa loob ng bibig
Kontrolin mo yan… itali ng mahigpit
Nang hindi magulo, buhay mong tahimik.

Dila kasi’y matalas parang patalim
Nang h’wag makapanugat dapat kontrolin
Kaya nga’t anuman ang gustong sabihin
Pag-isipang mabuti bago bigkasin.

Kung ang dila mo  ay kalahi ng anay
Laging ang hanap ay sisiraing buhay
Kapahamakan sa iyo’y naghihintay
Kaya’t maghunos-dili’t magbulay-bulay.

Itong sinasabi ko sundin mo sana
Iyang bibig mo bago ibuka
Sasabihi’y dapat pag-isipan muna
Baka katabilan mo’y ipahamak ka.

Huwag sumama sa makikitid ang utak
Na tao ang paksa kapag nag-uusap
Dilang makakati, makasira ang hanap
Sa saliw ng tsismis h’wag kang maki-indak.

At tandaan mo ito… payong kapatid
Isang bagay ang lagi mong isa-isip
Mga katoto mong mahilig sa tsismis
Kapag wala ka ikaw naman ang topic.

Kaya dilang makating nais kamutin
Kung naghahanap ka ng kakausapin
Bakit ang Panginoon ‘di mo subukin
Pumikit ka na lamang at manalangin.

Selfie

selfie1“Language is a wine upon the lips.”

I am so drunk with words that I could not recall the one who said that.

So, let’s just drink to SELFIE, till drunkenness do us part. Better yet,  let’s play with the word SELFIE with wild abandon. Let’s take a shot, not of ourselves as what we do in SELFIE but at the word SELFIE itself.

SELFIE can also be spelled as SELFY. But people are more familiar with the variant SELFIE.

The term SELFIE is not new at all. The word was said to have been minted by Jim Krause in 2005 although Richard Holden, online editor for Oxford Dictionaries, said that they found out that they have been using the word in Australia as far back as 2002.  The Wikipedia explains that “a SELFIE is a genre of self-portrait photograph, typically taken with a hand-held digital camera or camera phone.” Generally, self-portraiture dates back to ancient times.

Capture

SELFIE was The Oxford Dictionary’s 2013 word of the year. Then came USSIE (US-SELFIES) which could be called differently depending on the number of participants –  TWOFIE (two people) THREEFIE (three people) and so forth. Well, others call these variations as GROUFIE, and rarely do we hear or read USSIE.

I think WEFIE is better than GROUFIE.

Now, let’s frolic in the playground of language. Let’s play with the word SELFIE. Let’s see what derivatives can we squeeze out of it.

sf1

  1. SELFIENATIC – a person who loves to take his self-portrait photos
  2. SELFIEISM – the desire to take one’s self-portrait photos
  3. SELFIEDOM – the sense of satisfaction a person feels after taking self-portrait photos
  4. SELFIESTIC – describes an artistically-taken self-portrait photo
  5. SELFIEGENIC – looking attractive in selfies
  6. SELFIESTICATED – looking elegant in selfies

There are new fields of studies born out of SELFIE  (of course you know I am just making this up)  namely SELFIEGRAPHY and SELFIETHERAPY. The former is the art of taking self-portrait photos and the latter is the process of eradicating stress by taking self-portrait photos.

Now, if you try to convince other people to try SELFIGRAPHY then SELFINIZE them.

So, if you intend to join the SELFIENATICS, if suddenly you develop SEFIEISM then you will have to undergo SELFINIZATION…the process of initiating oneself  into SELFIEGRAPHY.

If ever a person has never taken even just a single self-portrait photo, then he is SELFIELESS.

If a person looks negatively at SELFIE or they have fear of self-portrait photographs then they may be suffering from SELFIETY.

Those people who are courageous in taking self-portrait photos and have fun doing it can be said to have high SELFIESTEEM.

Neither the people SELFIETYING nor those who have high SELFIESTEEM deserve condemnation. As the saying goes…”To each his own.”

To SELFIE or not to SELFIE is a personal call. If there are people who desire not to take their self-portrait photographs, that is within the bounds of their personal freedom. Conversely, those people who are having fun taking self-portrait photos be allowed to express themselves in a manner they see fit. But citizens of SELFIELANDIA need to exercise discretion. Bear in mind existing ethical standards. There should be a limit to the amount of skin that should be exposed. “Private properties” should remain private. Just a friendly (or is it fatherly?) advice. You may take it… or completely forget that I said it.

For the uninitiated, there is an 11th commandment: “Thou shall not commit SELFIETY.”

Come on! Take a SIP (self-inflicted photograph)! Check your SELFIESTEEM.

Citizens of SELFIELANDIA,  who may also be referred to as SELFIETIANS, do not forget the 12th commandment: “Thou shall not rest until the whole world is SELFIENIZED.

_____

First published on August 21, 2013:
https://madligaya.com/2013/08/21/selfie-playing-with-words/

 

KAMALIG

barnMalakas ang hangi’t madilim ang langit
Parating na bagyo handang humagupit
Kaya’t sa likod-bahay ika’y sumaglit
Pumasok ka’t silipin ang ‘yong kamalig.

May imbak ka bang palay na babayuhin,
Kapag naubos na bigas na pang-saing?
May sobra ba na puwede mong kalakalin,
Kung biglaang pera’y iyong kakaylanganin?

Sa kamalig ba ika’y may isinusksok
Upang kapag nagipit may madudukot
O nang umani ka lahat ay inubos
Pinagbilha’y winaldas, lahat ginastos.

Diskarte mo’y ayusin, huwag kang bulaksak
Sa kamalig mo matuto kang mag-imbak
Nang sa ganoon ay handa kang humarap
Kapag dumating pagsubok na mabigat.

Sana kung may panahon upang magtanim
Sikapin mong palagi lupa’y bungkalin
Batid mo namang ikaw ay may tungkulin
Tiyaking bukas may bigas kang isasaing.

Diligin ng pawis ang iyong pananim
Nang sa ganoon marami kang anihin
Maaani’y ‘wag kagyat lahat kainin
Magtira’t sa kamalig doo’y ipunin.

A Test On Self-reliance

1_MI6MyiERSjPzPbXSjmgqbw

There’s no better time to discuss this subject – self-reliance – than now that a health crisis is fiercely challenging the indomitability of the human spirit. As I emphasized in a previous essay, humans have always been the apex predator. Then came COVID-19. These microbes predate on us and suddenly we are made to play an unfamiliar role – that of the prey. Much to our chagrin, we have become the game of these microscopic parasites.

The coronavirus has put us to a battery of tests. We miserably flunked the first one – the test of preparedness. We were not ready when this deadly pestilence came. The statistics on infections and deaths clearly show that. Not that nobody saw this current pandemic happening. Many did but the alarms they sounded were either not loud enough or fell on deaf ears. We are now paying the price of our unpreparedness. We now have to bear the consequences of our complacency.

The next test is adaptation. COVID-19 is also testing our ability to adapt. This we cannot afford to fail. To adapt is the  only option we have now, at least until we have both cure and vaccine against the deadly pathogen. If we won’t, we perish.

Surviving the pandemic is the goal of adaptation. It is a personal responsibility. Each individual has to make a choice – take all the necessary precautions or naively say “come what may.” There are people who chose not to follow science-based  protocols set by the authorities to prevent possible infection. Should they get infected, they only have themselves to blame. God forbid that in their stubbornness and ignorance, other people, particularly their loved ones, would also suffer.

Surviving means not only avoiding getting infected but staying afloat in the dire conditions created by the onslaught of the deadly virus. It is not only a matter of  steering away from the deadly path of this infectious disease but also coping to the situations that emerged from its trail of destruction.

Overcoming the difficulties and challenges we are now facing  because of the pandemic require  all forms of toughness – physical, emotional, mental, and spiritual (for those who, like me, believe in God). We may also need all the help we could get during these times.

But what if nobody would help? What if we only have ourselves to rely upon in order to survive? Can we shift our gear to self-reliance if we need to?

That’s the next test and perhaps the most crucial – the test on self-reliance.

When governments of affected countries had to implement extreme measures including declaring lockdowns, all socio-political  and economic activities grinded to a halt. People were forced to stay at home and couldn’t go to work to earn a living. Many got worried, particularly the breadwinners, because they had mouths to feed and bills to pay.  Lucky were the citizens of some countries who were given economic assistance  by their governments. Some governments don’t have the capability to do the same. Luckier were those who live in very rich countries whose pockets are very deep.  But were the dole outs provided by those holding the reins of government sufficient? Are the financial resources of even the wealthiest among nations unlimited that no matter how long it will take for the COVID-19 threats to dissipate they would be able to provide the needs of their people?

The next question we have to answer is – “Are we supposed to just rely on the relief package that our respective governments would provide?”  Here’s another – “Are we going to put our fate and that of our families in the hands of other people when situations like the current health crisis occurs?”

What if the coffers of our governments run dry? What if the usually generous countries would decide not to send aids to other countries because they would want to prioritize the needs of their own citizens? What if the philanthropists and their charitable organizations have nothing more to give? What if we have no friends, relatives,  and loved ones who would (and could) give us the assistance we need? What if we only have ourselves to rely upon because everyone else have their own problems and concerns?

Yes, when COVID-19 cases started to go down some countries lifted (or eased down)  their quarantine measures, economic activities resumed, although in a limited scale only. But as soon as that happened, as soon as more people and more people ventured out of their houses and  started moving to and fro for whatever reasons, statistics on infections and deaths  started to surge again.

So, in light of the aforementioned, what should the governments of concerned countries be doing? Would they choose to preserve the lives of their citizens or resuscitate their dying economies? Should our leaders choose the former, we go back to square one. We go back to being confined in our homes and not capable of earning a living. We go back to relying solely on the support from our governments. That is, if  they still have the resources to distribute to us.  But what if they have nothing more to give?

It is our moral obligation to put ourselves in a position that when everything else fail, we can at least have ourselves to rely upon and that we have sufficient resources to draw from come rain or shine. We should be thankful if our government, our neighbors, our friends, or our relatives would offer help during difficult times but it is our duty as a person with dignity to work smart and hard enough to ensure that even without the help from anybody we (and those who rely on us) will survive.

We have all spring, summer, and fall to prepare for the winter. We should not spend the first three seasons just watching the buds in branches of trees  become leaves  until they become dry and shriveled then fall to the ground. Till the land. Sow the seeds of the kind of crop you want to reap. After the harvest, don’t eat everything. Save some for the winter. Make sure that you saved enough in your barn in case the winter gets longer than usual.

 

The Price of Unpreparedness

coronavirus_and_economy_3543035The  coronavirus is still wreaking havoc and there are no signs it’s stopping soon. Humanity’s resilience is being tested to the hilt.

 The deadly pathogen  arrived swiftly and stealthily like the proverbial thief in the night stealing lives and ruining dreams.  Like a powerful earthquake, the COVID-19 crisis struck violently and shook  the foundations of  our socio-political and economic institutions.  If the shaking does not stop soon,  the said institutions might collapse with us trapped under the rubbles.

The COVID-19 pandemic is an unfolding tragedy affecting the whole world. Pandemics, like other  disasters and tragedies, natural or man-made, are inevitable. They happen when they happen. Some of them can be predicted by science, but some are hard (if not impossible) to predict.

Like an  earthquake, a pandemic cannot be predicted. We know that both may occur but it is difficult (if not impossible) to predict when or where. All that humanity can do is to prepare in case they do happen. The question we should ask now is – Were we ready when the current health crisis broke out? Unfortunately we were not! The coronavirus caught the world with its pants down.

We were sufficiently warned by scientists and epidemiologists. Papers were published and  books  were written about the possibility of a pandemic as deadly as the coronavirus  occurring. The Swine Flu, Ebola, MERS, and SARS, all happening during the first 20 years of the 21st century  were telltale signs that outbreaks of infectious and deadly diseases are happening more frequently. They were all ignored and humanity is now paying the price for not heeding the warnings.

It wasn’t information we lacked but something very basic for surviving calamities (or at least lessen their damage) – preparation.

For earthquakes, we usually conduct earthquake drills to at least learn what we should do should an unpredictable earthquake occurs. What about with pandemics? What preparations did countries put in place for infectious and deadly diseases? With the way the coronavirus events unfolded in different parts of the world,  it is accurate to say that not a semblance of preparation was made… except probably in South Korea.

Experts explained that South Korea’s efficient response to the coronavirus crisis was informed by their experiences and the data they gathered from the country’s MERS outbreak in 2015. The National Geographic reported that in the immediate aftermath of the outbreak aforementioned, the country’s lawmakers laid out the legal foundation for a comprehensive strategy for contact tracing. This is crucial in containing the virus and in preventing further spread. They amended an existing law that gave their health authorities the power to collect private data from both confirmed and suspected patients even without warrant.   They also built up their diagnostic testing capabilities.

The South Koreans were, somehow, prepared. They had a plan should another MERS occur. Probably, the rest of the world had none. The South Koreans and their leaders knew what to do while the rest of the world was clueless as to how to deal effectively with the pestilence.

The South Koreans learned their lessons from a previous disease outbreak (MERS). This time they were prepared. Conversely, the US and most European countries have seemingly forgotten about the 1918 Spanish flu.  Perhaps because that was a century ago. They (and other countries) assumed that just like  the Swine Flu, Ebola, MERS, and SARS, any other outbreaks could easily be put under control. They were all wrong. The coronavirus is a testament that “assumption is the mother of all f*** ups.”

Benjamin Franklin once said, “If you fail to plan, you are planning to fail.”  The citizens and leaders of his country learned this the hard way. The US owns the dubious distinction of the country with the most COVID-19 cases and deaths.

The US and other wealthy European nations being rendered seemingly helpless  by this deadly pestilence is an irony. The said countries are among the wealthiest in the world (with the US on top). They   also have the most advance science and technology and the  most number of Nobel Prize winners in Medicine and Chemistry. So, what happened?

The answer is simple – they were not ready for the onslaught of the coronavirus.

The deaths and sufferings we are witnessing in different parts of the world are the price we pay for our unpreparedness.

Links to other articles I wrote about COVID-19.