PUTI AT DE-KOLOR
“Ihiwalay mo ang mga puti sa de-kolor.”
Ako’y isang batang musmos pa lamang noong marinig ko ang mga salitang iyon sa unang pagkakaton. Iyon ang mahigpit na bilin ng lola sa aming kasambahay tuwing ito’y maglalaba.
“Brasin mo ang mga puti. Tiyakin mong mawawala lahat ng mantsa.” Dagdag pa ng medyo may pagka-istriktang nanay ng nanay ko. “Huwag mong kalimutang ikula.”
Ganun ka-espesyal ang atensyong ibinibigay sa mga puting damit.
Heto pa ang pahabol ng lola ko noon, “Ihuli mo ang mga kulay itim. Huwag na huwag mong isasama sa mga puti yan. Naku, malilintikan ka sa akin.”
Tumimo iyon sa aking isipan. Kaylangang pag-ingatan ang mga damit na puti ang kulay. Huwag na huwag silang ihahalo sa mga de-kolor kapag naglalaba upang huwag silang mamantyahan. At ang mga itim na damit ay kaylangang ihuli sa lahat – huwag na huwag isasama sa mga puti at kahit anong de-kolor na damit. Kapag nagbanlaw man ay ihuli raw rin ang mga de-kolor at itim at ang gamiting tubig ay iyong pinagbanlawan na lang ng mga puti.
Kaawa-awang de-kolor, lalo na ang mga itim.
Naugnay ito sa isang bagay na nagdulot sa akin ng kalituhan noong ako’y mura pa ang gulang. Ito ay nang tanungin ko ang aking ina tungkol sa isang larawan sa pahina ng librong binabasa niya na ang pamagat ay “Land of the Free.” Ipanagpatuloy kasi ni mama ang pag-aaral sa kolehiyo noong kaming magkakapatid ay hindi na alagain. Madalas eh buklatin ko’t basahin ang mga librong iniuuwi n’ya galing sa kanilang library. Ipinapakita sa larawan iyon ang salitang “rest room” at may nakalagay sa ilalim nito sa magkabilang bahagi na “white” at “colored.”
“Colored” daw ang tawag ng mga Amerikanong puti sa mga kababayang nilang itim ang balat.
Hindi ko alam kung bakit natawa ang aking ina nang sabihin kong kulay din naman ang puti. Mali ba ako? Bakit ang mga maiitim eh “colored” kung tawagin at ang mga puti eh hindi? Colorless ba ang puti.
Pilosopo daw ako sabi ni mama. Tama daw akong kulay din ang puti pero napakabata ko pa daw para maiintindihan ang konseptong “colored.”
Para bang gusto akong batukan ni mama ng sabihin ko sa kanya na siya ang nagturo sa akin na ang English sa kulay ay color at tanging ang tubig alang masasabing walang kulay.
Natingin ako noon sa aking balat. Ito’y kayumanggi. Kaunti na lang eh itim na rin. Basta hindi ako maputi. At kapag natapos akong maglalaro ako ng matagal sa labas tuwing walang pasok eh sasabihin ng nanay kong, “Ayan kakabilad mo sa araw nangitim ka na.” Kung ang mundo’y isang malaking batya at ako’y damit na lalabhan eh masasama ako sa de-kolor at hindi sa puti. Kaunti na lang ang diperensya ng balat ko sa itim kaya kapag binanlawan ako eh malamang sa bandang huli na rin.
Ipinaliwanag ni mama na may panahon daw sa bansang Amerika na hindi pwedeng makihalubilo ang mga Negro sa mga puti sa mga pampublikong lugar katulad ng restaurant, sinehan, mga sasakyan at maging nga sa mga palikuran.
Eh bakit?
Tinignan ko ang iba pang mga larawan sa mga sumunod na pahina ng libro. Maging sa isang drinking fountain eh ganoon nga. Hindi pwedeng uminom ang mga de-kolor ang kutis sa iniinuman ng mga puti.
Bakit ganun?
“Baka ba mamantsahan ang mga puti kaya’t bawal na makihalubilo sila sa mga hindi nila kakulay ng balat?”
Iyon syempre ang uri ng tanong na pwedeng manggaling sa isang batang paslit na katulad ko.
Parang nagulat si mama. Hindi kaagad siya nakasagot. Naningkit ang mata’t pagkatapos eh biglang kumunot ang noo. Ganun din ang itsura ng mga kaklase ko kapag sila’y biglang tinawag ng titser namin upang sumagot sa isang tanong at hindi nila masagot.
Tila nahirapan si mama na sagutin ang tanong ko. Tumango’t ngumiti na lamang siya. Hindi ko masasabing “oo” ang sagot ni mama sa aking tanong. Sa tango niya’t ngiti kasi ay parang sinasabi niyang, “Sorry hind ko alam ang sagot.” Parang ako lang kapag hindi ko kayang sagutin ang tanong ng aming guro. Titingin na lang ako sa kanya at ngingiti sabay kamot sa aking batok.
Kabisado ako ng aking ina. Alam n’yang unang tanong ko pa lamang iyon, marami pang susunod. Subalit bago ko pa man buksan ang bibig ko upang muling magtanong ay inunahan na niya ako.
“Balang araw eh maiintindihan mo din kung bakit. Sige na anak, maglaro ka na muna sa labas. Akin na muna ang librong iyan at magre-review pa ako.”
*****
Pagsampa ko ng high school eh naririnig ko pa rin ang bilin ni lola na dapat hiwalay ang mga puti sa de-kolor. At tulad pa rin ng dati, ang mga itim na damit ay parang ketongin na nakahiwalay sa lahat nang huwag makahawa ng kulay. Sa panahong iyon si mama naman ang nagbibilin sa bunso naming kapatid na babae bago sila maglaba. Wala na kasi kaming kasambahay noon. Nagsimula ng magtipid ang mga magulang ko. Hindi na rin namin kapiling si lola kaya’t si mama at ang bunso na namin ang naglalaba.
Minsan tumutulong akong paghiwalayin ang mga puti sa de-kolor bago maglaba ang aking ina’t kapatid. At habang ginagawa ko ‘yon ay bumabalik sa aking ala-ala ang mga larawang nakita ko noon sa librong binabasa ni mama – mga larawang nagpapakita na sa Amerika ay pinagbabawalang makihalubilo ang mga de-kolor ang kutis sa mga puti. Akala ko pa naman na mababait ang mga Amerikano dalhin madalas magkwento ang lola ko noon na iniligtas daw tayo ng mga puting dayuhan laban sa mga mapang-aping mga Hapones noong panahon ng ikalawang-digmaang pandaigdig.
Kaya nga’t kahit first year pa lang ako noon eh nagbabasa na ako ng libro ng World History. Sa fourth year pa namin pag-aaralan dapat iyon subalit nabitin kasi ako sa sagot noon ni mama kung bakit ganoon – kung bakit sa bansang Amerika ay parang pinandidirihan ang mga maitim ang kutis. Naisip ko din kung ganoon din ba ang turing sa mga Negro sa iba pang bahagi ng mundo. Eh bakit ba kasi ganoon? May ginawa bang masama ang mga taong maiitim ang balat kaya ganun sila kung tratuhin? Kasalanan ba ang maging maitim?
Akala ko na sa pagbabasa eh mauunawaan ko kung bakit may ganoong patakaran sa Amerika noon. Hindi pala. Marami pa akong nalaman at habang ang isip ko ay nadadagdagan ng impormasyon eh lalo lamang akong nalilito. Lalong dumadami ang aking mga tanong.
Gusto ko noong tanungin ang aking ina kung bakit hindi n’ya sa akin kaagad ipinaliwanag na dati pala’y alipin ng mga puti ang mga taong itim ang balat kaya’t mababa ang pagtingin nila sa mga ito.
Ang pinagmulan pala ng lahi ng mga Amerikano ay ang Inglatera. Dati pala silang mga Briton. Ang mga Briton ang nagdala noon sa Amerika ng mga Negro galing sa kontinente ng Africa upang gawing mga alipin – tagapagsilbi nila at mga taga-tanim.
Ang dami ko palang hindi alam tungkol sa kasaysayan ng mundo. Kaya’t pinagbuti ko pa ang pagbabasa. Noon ko naunawaan na sa pagbabasa ay hindi ka lang makakahanap ng sagot sa mga katanungan mo kundi mula sa mga sagot ay dadami lalo ang iyong mga tanong. Sa mga malalaman mo ay maaring ikaw ay magtaka, matawa, magalit, mainis o mandiri. Maari din namang maawaka ka.
Ako’y naawang lalo sa mga taong itim ang kulay ng balat.
Ang mga larawang nakita ko kasi sa patuloy kong pagbabasa eh hindi lamang inihihiwalay ang mga taong maitim sa mga mapupusyaw ang balat. Merong mga larawang nakakadena sila sa leeg, nakatali ang kamay at hinihila ng mga puti na parang mga hayop. May mga tinatadyakan, sinasampal at sinusuntok
Ang iba’y may tali sa leeg, hindi hinihila kundi nakasabit sa puno. Labas ang dila. Patay. Nakapaligid ang mga mapuputi’t matatangkad na tao. May hawak na pamalo at baril. Ang ila’y nakapamaywang pa at parang tumatawa. Ang hirap unawain na kung bakit sa mga larawang iyon ay nakuha pa nilang ngumiti habang sa likuran nila’y may mga bangkay ng mga taong itim ang balat na nakalambitin.
Bakit ganoon?
Nabasa ko rin na ang mga kababaihan ay ginagahasa. Ganun kabrutal ang mga puti. Minaltrato’t inaabuso nila ang mga de-kolor. Sana eh hindi totoo ang mga nabasa ko. Sana inimbento lang iyon ng mga sumulat ng kasaysayan. San lang eh ang mga larawang nakita ko ay mga drawing na masyado magaling lang ang gumuhit kaya’t nagmukhang totoo.
Sana man lang eh binigyan ako ni mama ng babala noon na magugulantang ako sa iba pang mga bagay na malalaman ko kapag ako’y nagpumilit na ungkatin ang isyu tungkol sa mga de-kolor ang kutis at mga puti. Naisip ko na lamang na kaya hindi sinagot ni mama kung bakit ganun ay maging siya man ay nahirapang unawain ang bagay na iyon. At kung siya nga ay nahirapan eh ako pa kaya na noo’y batang uhugin lang.
Tama naman si mama. Mahihirapan talaga akong unawain kung bakit hinakot ng mga ninuno ng mga puti sa Amerika ang mga tinatawag nilang “colored” mula sa Africa upang sila’y gawing alipin at pagkatapos ay parang hayop kung ituring, parang baka o kabayong pwedeng ibenta, sasaktan kung magkakamali, gagahasain ang mga kababaihan kung sila’y lukuban ng makamundong pagnanasa, at papatayin kung magtatankang lumaban.
Mahirap pa ring unawain na porke de-kolor ang kutis ng tao ay may karapatan na ang mga puti na sila’y maltratuhin. O dahil maputi ba sila eh pwede na nilang gawin ang ano mang gusto nilang gawin?
Bakit? Nabili na ba ng mga taong maputi ang balat ang mundo?
Natanong ko sa sarili iyan nang sabihin ng guro namin sa Philippine History na minsa’y hinati ng Espanya at Portugal ang lahat ng lupain sa mundo na nasa labas ng Europa. Kaya hayun, bukod sa kasaysayan ng mundo eh nagbasa na rin ako ng tungkol sa kasaysayan naman ng Pilipinas.
Hindi ko maintindihan. Lalo akong nalito. Pinaghati-hatian daw ng mga Ingles, Pranses, Espanyol, Portuges, at Aleman ang lahat ng lugar na kayang marating ng kanilang mga dambuhalang sasakyang-pandagat. Silang mga mapuputi ang siyang naghari.
Bakit ganoon?
Nabasa ko na sa pahanong iyon ay sinakop pala tayo ng mga Kastila, mga puting galing sa Europa sa loob ng mahigit tatlong daang taon. Tapos nagtangkang agawin ng mga Ingles ang Pilipinas mula sa kanila. Ngunit ang nagtagumpay na umagaw ng bayang sinilangan ko mula sa Espanya ay ang Amerika. Ang katwiran pa ng mga Amerikano ay kung hindi daw nila sinakop ang bansa natin ay ang mga Aleman daw ang gagawa nito. Talaga ba? Parang laruan lang ang mga bansa ng mga taong de-kolor kung pagpasapasaan ng mga puti.
Ang mga lahing de-kolor, mga itim at kayumanggi, tayo’y parang mga hayop na itinuring ng mga puting galing sa kanluran. Ang mga lupain nati’y kanilang kinamkam at ang ating mga likas na yaman ay kanilang ninakaw.
*****
Pagtungtong ko sa kolehiyo, ako na naglalaba ng sarili kong damit. Sinunod ko pa rin ang mahigpit na bilin ng aking lola – inihihiwalay ko ang mga puti sa de-kolor at ang itim ay laging huli.
Patuloy pa rin ang pagbabasa ko ng kasaysayan ng mundo at ng Pilipinas. Marami pa akong nalaman tungkol sa pilit na ginagawang paghahari-harian ng mga puti at kung papaanong hindi nila ituring na kapantay ang mga de-kolor.
Noon ko mas naintindihan ang tinatawag na “holocaust” na kung saan ay pinatay ng mga Nazi ang milyong-milyong Hudyo na ang intension ay burahin sa mundo ang lahi ng mga ito. Kay hirap unawain kung bakit ganun na lamang ang galit ng mga Aleman sa mga Hudyo. Marami ang naniniwala na nang gawin ng mga Aleman ang karumal-dumal na krimeng iyon ay sinunod nila ang sistema ng “racial segregation” na ipinatupad ng mga Amerikano sa mga kababayan nilang itim ang kulay ng balat.
Pinilit kong saliksikin iyon dahil sa isa ding larawang nakita ko sa isang encyclopedia sa high school library namin noon. Larawan iyon ng isang malaking hukay na may lamang maraming bangkay at may mga nakapaligid na sundalong mga puti’t matatangkad, mga Aleman, na parang mga nakangisi pa habang nakamasid sa mga kahabag-habag na mga kapwa nila taong patay na.
Bakit ganun?
Bakit tinangkang lipulin ng mga Aleman ang lahing galing sa binhi ni Abraham? Kasalanan ba ang maging Hudyo.
Hindi ko maintindihan na kung bakit sa paniniwalang sila’y ang superiyor na lahing puti ay nagkaroon na sila ng karapatang ubusin ang mga Hudyo. Dahil ang mga Hudyo daw ay hindi maituturing na puti. Ang mga Hudyo daw ay isang mantsa sa lahing puti kaya’t dapat burahin.
Gusto ko na sanang tigilan na ang pagbabasa dahil habang patuloy kong binabaybay ang mga pahina ng kasaysayang ng bansa ko’t ng mundo eh paulit-ulit kong nasasabi ang “Bakit ganun?”
Bakit tuwing may larawang pupukaw ng aking atensyon ay laging may mga mapuputi’t matatangkad na kung hindi nakatingala ay nakayapak sa mga bangkay ng mga taong de-kolor ang kutis?
Bakit kasi kinunan pa ng larawan ang mga sundalong Amerikano na mga nakangiti’t nakapamaywang habang nasa paanan nila ang isang malaking hukay na puno ng dang-daang bangkay ng mga kayumangging Pilipinong Muslim.
Ke puputi’t ke yayabang ng mga kriminal. Di bale sana kung mga mandirigma lang ang mga napatay nila. Bakit pati mga sibilyan, mga babae at mga bata eh kanilang idinamay? Dahil ba sa sila’y de-kolor kaya’t wala silang karapatang mabuhay.
Wala akong makitang pagkakaiba sa larawan ng Holocaust at sa larawan ng Bud Dajo massacre. Pareho lamang silang nagpapakita ng kalupitan na kayang gawin ng tao sa kanilang kapwan. At di ko alam kung bakit nagkataong parehong puti ang kulay ng kutis ng mga taong may kagagawan ng mga iyon.
Bakit ganun?
Ang mga sundalong Nazi sa Alemanya ay kinasuhan ng “genocide.” Eh ano naman ang tawag sa ginawa ng mga Amerikano sa Jolo, sa Samar at sa ilang lugar pa sa Pilipinas? Ano ba ang tawag sa ginawang pamamaslang ng mga kapwa nila puting Kastila, Pranses, Ingles, Portuges at Aleman sa mga bansang sinakop nila noong “colonial period?”
Ah, may teknikalidad pala sa batas na dapat ikonsidera. Krimen lamang na maituturing ang genocide kung ginawa ito matapos ang “Genocide Convention” noong 1948. Kaya sorry na lang sa mga de-kolor na nabiktima ng mga puti noong panahong inari nila’t pinaghahatian ang mundo.
Kung hindi man magbayad ng danyos perwisyo eh humingi man lang sana ng paumanhin ang mga puti sa mga pagpatay, pag-aabuso’t pangangamkam na ginawa nila sa mga bansang kanilang sinakop.
Pero imposibleng gawin nila iyon. Hindi kaylanman yuyuko ang mga puti sa mga taong ang balat ay de-kolor.
Nangangatwiran pa nga ang mga taong mapuputi ang kutis na kaya nila pinatay ang mga taong hindi nila kakulay sa mga bansang sinakop nila noon eh dahil sa ang mga ito’y lumaban. Aba eh natural na sila’y lumaban. Alangan namang inaalipin ka na’t ninanakawan at sinaktan pa’y hindi ka na lamang kikibo. At kung panangutin daw ang mga gobyernong kolonyal ng mga puting mananakop sa kung ano mang krimeng ginawa nila sa mga bansang sinakop nila eh hindi daw ba dapat ring bayaran naman sila sa mga ipinagawa nilang mga gusali, tulay at mga daan at sa pagbibigay ng edukasyon sa kanilang mga sinakop. Bakit? Wala ba silang naging pakinabang sa mga bansang sinakop nila? Hindi ba’t sapilitan naman nilang pinagtrabaho ang mga sinakop nilang taong itim o kayumanggi ang balat? Hindi ba’t ang mga likas na kayamanan ng mga bansang sinakop nila eh kinankam nila. Kulang na kulang pa na kabayaran kung tutuusin ang ano man ang mga ipinagawa nila.
Hindi kayang ibalik ng mga puti o walang halaga ng salapi na makakasapat upang kanilang ipambayad sa dignidad ng mga taong de-kolor ang balat na kanilang sinira’t niyurakan ng ang mga ito’y kanilang sakupin.
*****
Bakit ganun?
Sabi ng aking ina noong bata ako na balang araw ay maiintindihan ko din kung bakit hindi pwedeng umihi ang mga de-kolor sa ihian ng mga puti. Pero heto ako’t tumanda na at sobrang dami na mga nabasa ko sa libro… sa internet… eh hindi ko pa rin maintindihan.
Ano kaya ang isasagot ko sa aking anak halimbawa’t isang araw eh makita rin niya ang alin man sa mga larawang nakita ko? May paliwanag kaya akong maibibigay kung tatanungin niya ako kung bakit ang “drinking fountain” ng mga “white” ay hindi pwedeng gamitin ng mga “colored.”
Paano kaya kung sa Facebook o sa YouTube eh makita ng anak ko ang pamamaril ng mga puting pulis sa mga hindi armado at walang kalabang-labang mga taong kulay itim ang balat? Paano na kung makita niya kung paano niluhuran ng puting pulis na si Derek Chauvin ang leeg ng walang kalaban-labang de-kolor na si George Floyd hanggang sa ito’y mamatay?
Pwede kayang sabihin ko na lang kapag nagtanong siya na ang mundo’y parang batyang gustong solohin ng mga puti. Ayaw nilang makasama ang mga de-kolor, lalo na ang mga itim ang balat at baka sila ay mamantyahan.
Tutularan ko na lang siguro ang aking ina. Tatango na lamang ako’t ngingiti at sasabihin kong, “Balang araw anak eh maiintindihan mo kung bakit.”
When Our Color Turns Gray
We were born white
or black
or yellow
or brown
or red.
Different skin
Different hair
Different height
Different sizes
…but the same species –
HUMAN.
We all shall live.
… to grow
… to dream
… to triumph
… to fail
… to laugh
… to cry
… to love
But we all shall die…
The amount of melanin
That creates the illusion
Of whiteness, blackness, yellowness, brownness, or redness
Will not prevent us from dying.
We all shall die!
From ashes we came
to ashes we return.
And ashes are neither red
… nor brown
… nor yellow
… nor black.
Definitely, it’s not white.
It’s gray.
Our Fate and Destiny
Much has been written about fate and destiny. Those that I read have varied opinions on whether or not those two concepts are one and the same with some claiming they can be interchangeably used and some arguing that one should not be mistaken for the other.
There are assertions that fate and destiny both refer to what the future holds for us. However, that future, when viewed using the lens of fate, is negative and is positive when seen in the perspective of destiny.
The common thing that the literature I explored on the subjects clearly articulated is that they both allude to the future of a person but fate does so negatively and destiny positively.
Fate is negative because it is a belief that everything that happens to us in the future have already been set in stone. We can not change our fate no matter how a…
View original post 905 more words
Oh C.M.
You’re strong,
but sweet.
Very sweet!
You lift me up.
You make my heart beat fast…
You gave me sleepless nights.
They say you’re no good for me.
Thus I tried hard to avoid you,
against my will.
I succeeded!!!
But just briefly,
Because one day… that familiar scent,
Shattered the promise I made,
To never fall again under your addicting spell.
So down I went to the coffee shop,
Where I first met you.
I was excited oh C.M.,
To have my soul,
Enslaved again by your fullness…
Twisted by your sweetness.
There in the coffeehouse
I told the server
“C.M. please!”
“And what’s that sir?” She asked.
“Caramel Macchiato!!!” I replied.
TATSULOK (3)
(Last of 3 Parts)
“Sawa na akong magtrabaho sa Japan. Ayaw ko nang magsayaw. Iniisip ko ngang huwag nang bumalik doon. Marami na akong ipon, at may negosyo na rin naman kaming magkapatid. Gusto ko na kasing baguhin ang takbo ng buhay ko. Sa palagay mo ba may lalaki pa kayang seseryoso sa akin?”
Bigla siyang naging seryoso, nagkaroon ng bahid ng lungkot ang boses nito.
Nag-isip ako sandali bago nakasagot sa kanya,
“Siyempre naman, sa ganda mong iyan.”
Gusto ko pa sanang sabihin na bukod doon ay mayaman pa siya.
“Puwede bang ikaw na lang, hiwalayan mo na ang asawa mo at umuwi ka na rito sa akin.”
Nagulat ako sa sinabing iyon ni M.
“Joke, joke, joke! Binibiro lang kita hoy. Alam ko naman na hindi ako ang tipo ng babae na puwedeng seryosohin.”
“Huwag mo namang ibaba ng ganyan ang sarili mo.” Ani ko.
“Maniniwala ka bang ikaw pa lang ang pangalawang lalaking dumaan sa buhay ko?
Tumango ako. Nakinig na lamang ako sa kanya.
“Mahirap paniwalaan ‘di ba, kasi nga Japayuki ako. Pero dancer lang talaga ako doon, hindi ako pumapayag na magpalabas kahit anong mangyari. Mabuti na lang at naging paborito ako ng amo kong babae at asawa niyang miyembro ng Yakuza. Prinotektahan nila ako. Hindi rin sila pumayag na ilabas ako ng mga customer. Baka daw mabuntis ako eh mawalan sila ng star dancer. Ako daw sabi niya ang dinadayo ng mga lalaking Hapones at foreigners sa club.”
Tahimik lamang akong nakikinig sa kanya. Aywan ko pero naniniwala ako sa kanyang mga sinasabi. Matanda na ako at alam ko na kung binobola lang ako ng kausap ko.
“Pinoy din ang una kong boyfriend pero nakipag-break siya sa akin noong nagpunta ako sa Japan. Paano kilala at conservative ang pamilya niya at siguradong hindi ako katanggap-tangap sa kanila. Balita ko may asawa’t mga anak na siya ngayon.
Panandaliang tumahimik si M. Nagsimulang tumulo ang kanyang mga luha.
Nilapitan ko siya. Tumayo ako sa kanyang bandang tagiliran at siya’y aking inakbayan. Aywan ko pero naawa ako sa kanya. Parang tuloy naramdaman kong ayaw ko munang umuwi. Parang gusto muna siyang damayan.
Dumukwang ako’t hinalikan siya sa pisngi. Tumayo siya. Naupo naman siya sa kama.
“Salamat sa lahat.” Ang wika niya.
“Ako ang dapat magpasalamat sa iyo.”
“Sige bihis ka na, kain na tayo sa baba para maka-uwi ka na at baka hinihintay ka na ng asawa mo.”
Hindi na ako kakain,” ang sagot ko sa kanya. “Kaylangang ko nang umalis.”
Humawak si M sa aking baywang.
“Please lang, dito ka na kumain ng agahan. Isa pa, naipangako ko kay bes na ipapakilala kita sa kanya. Curious siya sa iyo. Paano mo daw ako napapayag na… alam mo na iyon… eh kagabi lang tayo nagkakilala. Sabi ko na-love at first sight ako sa iyo. Sayang nga lang at married ka na sabi ko. Kaya hindi puwedeng hindi kayo magkita ha. Kain na muna bago ka umalis… please…”
Pagkasabi niyon eh humalik siya sa labi ko.
“Please….”
Nakumbinsi ako ni Lady M na doon kumain ng agahan. Nagbihis siya at sinabing ihahatid daw namin ang bestfriend niya sa kanilang bahay tapos ihahatid niya rin ako kahit sa malapit lang sa amin.
“Heto nga pala ang calling card ko. Tawagan mo ako anytime. Welcome ka dito sa bahay ano mang oras.”
Nang maibulsa ko ang ibinigay niyang calling card ay bumaba na kami.
**********
Mula sa hagdan ay natanaw ko ang bestfriend ni M, nakatalikod ito sa amin habang inihahanda ang mga pagkain sa lamesa.
“Huwag ka maingay. Gugulatin natin siya.”
Dahan-dahan nga naming nilapitan ang kanyang bestfriend.
“Hello bes, oh heto na ang lalaking nagpatibok muli ng aking puso.” Ang buong pagmamalaking sabi ni M habang ako’y hawak-hawak niya sa braso.
Nagulat ako nang lumingon at makilala ko kung sino ang matalik niyang kaybigan – si Vicky, ang aking asawa.
Gusto kong lumubog sa kinalaglayan ko at mawala sa lugar na iyon. Ayaw kong maniwalang nangyayari iyon. Hiniling kong sana ay nananaginip lamang ako.
Nagkatinginan kami ni Vicky, pareho kaming hindi makapagsalita, pareho kaming hindi makapaniwala. Si M pala ay si Marjorie, ang bestfriend niyang OFW.
“Oh parang nagkagulatan kayo. Magkakilala ba kayo?.” Ang tanong ni Marjorie.
Hindi sumagot si Vicky. Umupo ito at nagsimulang tumulo ang luha habang nakatingin sa akin. Sa titig nito’y nandoon ang paguusig, nandoon ang napakaraming tanong.
“Bakit? Ano ba ang nangyayari?” Ang nagtatakang tanong ni Marjorie.
“Siya ang asawa ko.” Ang halos pabulong ko na sabi sa kanya.
“Ha? Nagbibiro ka ba?” Ang tanong ni Marjorie sabay bitaw niya sa ang aking braso.
Bakas sa mukha ni Marjorie ang kalituhan. Hindi niya malaman kung ano ang gagawin, kung ano ang sasabihin. Tumingin siya sa aking at iiling-iling.
Ilang sandali ring tahimik sa bahay. Tanging ang impit na pag-iyak lamang ni Vicky ang maririnig. Bawat hikbi ng asawa ko’y parang karayom na tumutusok sa bawat kalamnan ko.
Atubili ma’y nilapitan ni Marjorie si Vicky.
Hinawakan niya ito sa balikat.
“Huwag mo akong hawakan. Traydor ka.”
Tumingin sa akin si Marjorie.
“Alfred, iwanan mo muna kami dito ni Vicky, sa labas ka muna.”
Pinagbigyan ko ang kahilingan ni Marjorie. Lumabas muna ako upang makapagusap ng masinsinan ang dalawa.
Kaya pala nang una kong makita si Marjorie sa club ay para kakong nakita ko na siya noon. Nakita ko ang mga pictures nila ng asawa ko. Minsan na ring ipinakita sa akin ni Vicky ang Facebook account ni Marjorie.
Bigla kong naalaala ang calling card na ibinigay sa akin ni Marjorie bago kami bumaba… Marjorie Contreras. Marahil kung nabasa ko ang pangalan niya sa calling card ay baka natanong ko na siya at maaaring hindi na ako bumaba kanina at isisikreto na lamang namin kay Vicky ang lahat-lahat.
Litong-lito ako sa pagkakataong iyon. Napakalaking gulo ang pinasok kong iyon, hindi ko alam kung paano ko ito malalampasan. Hindi ko alam kung ano ang susunod na mangyayari. Labis ang pag-sisisi ko. Hindi ko alam kung papaano tatanggapin ni Vicky ang lahat, kung ano ang mangyayari sa pagkakaibigan ng dalawa, at kung ano naman ang mangyayari sa aming mag-asawa. Akala ko’y handa akong makipaghiwalay sa kanya. Hindi pala. Ayaw ko palang mawala siya.
Bigla kong naalaala ang sinabi ni Marjorie na buntis ang bisita niya… buntis ang aking asawa. Nakakalungkot na sa kalagitnaan ng napakalaking gusot na nilikha ko ay doon ko nalaman ang balitang magkakaanak na kami ni Vicky.
Ilang minuto lang ang pinalipas ko. Hindi ako mapakali. Nagpasya akong bumalik kaaagad sa loob ng bahay, nagbabakasaling maayos na ang lahat. Pero parang malabong mangyari iyon. Napakomplikado ng sitwasyon at imposibleng iyon ay maayos agad. Dalawang bagay ang maaring datnan ko – naayos ang problema o lumala ito.
At ang nangyari – lumala ang problema.
Nang pinuntahan ko ang dalawa sa dining room ay tumambad sa akin ang mas malaking gusot. Duguan si Marjorie, nakahandusay sa sahig. Si Vicky ay nakaupo sa tabi nito, umiiyak, hawak ang duguan ring kutsilyo.
Hindi ko akalaing hahantong sa ganoon ang lahat. Nilapitan ko si Vicky. Yumakap siya sa akin, takot na takot, nanginginig.
“Dad hindi ko sinasadya, nagdilim ang paningin ko. Dad, tulungan mo ako, ano ang gagawin ko?”
Ano nga ba ang dapat gawin ni Vicky… ang dapat kong gawin… ang dapat naming gawin.
Biglang naglaro ang kung ano-ano bagay sa imahinasyon ko…. mga eksenang na minsa’y napapanood ko sa pelikula na kung saan ay may mga nakapatay… babalutin ng kumot ang pinatay at itatapon sa isang malalim na bangin… o kaya’y ibinabaon sa lupa sa may gubat… o kaya’y sinusunog.
Pinagmasdan ko ang duguang katawan ni Marjorie. Sa kanang tagiliran ang tama niya. Naisipan kong siya’y pulsuhan. Buhay pa siya sa pagkakataong iyon. “Halika, dali, dalhin natin siya sa hospital.” Ang sabi ko kay Vicky.
Takot na takot man ay tinulungan ako ni Vicky na buhatin si Marjorie. Ginamit namin ang sasakyan nito papuntang hospital. Walang ginawa si ang kabiyak kung hindi umiyak hanggang makarating kami sa hospital.
**********
Habang nasa operating room si Marjorie, nagtungo kami ni Vicky sa may chapel ng hospital. Lumuhod si Vicky. Humihikbi habang nanalangin.
Pinagmasdan ko ang aking asawa habang ito ay nakaluhod. Natakot ako sa maaring kahantungan ng mga pangyayari. Posibleng makulong si Vicky. Buntis pa naman siya. Ang sakit isipin na maaring ang unang anak namin ay lalaking nasa kulungan ang nanay.
Ang akala ko’y gusto ko nang mawala sa buhay ko ang aking asawa. Ang akala ko’y handa na akong makipaghiwalay sa kanya dahil sa mga hindi magandang pangyayari sa pagsasama namin. Hindi pala. Dala lamang pala ng galit ko dahil sa pag-aaway namin kaya’t nakapag-isip ako ng ganoon.
Sa pagkakataong iyon ay muli kong binalikan ang limang taong pagsasama namin.
Sa sama ng loob ko kay Vicky ay puro pala ang hindi maganda sa kanya ang nakita at naiisip ko. Nakalimutan ko ang marami niyang magagandang katangian. At maraming magandang katangian ang aking asawa.
Naalaala ko ang madalas kong ipinapayo sa mga kaybigan ko kapag nagagalit sila sa kanilang mga mahal sa buhay – na ang isang tao ay kumbinasyon ng magaganda at masasamang ugali. Kung talagang mahal mo ang isang tao dapat tanggapin mo ang katotohanang iyon, ang katotohang hindi sila perperkto, na walang perpektong tao.
Nang matapos magdasal ay naupo sa tabi ko ang aking asawa. Yumakap siya sa akin at umiyak. Noon ko muling naramdaman na mahal na mahal ko si Vicky. Noon ko napagisip-isip na ayaw ko palang mawala siya sa akin. Noon ko napagtanto kung gaano kalaki ang kasalanan ang nagawa ko sa kanya. At noon ko rin naramdaman ang matinding pagsisisi.
Sana sinundan ko na lang ang asawa ko nang lumabas siya kagabi. Kung hindi ko man siya sinundan, sana nanatili na lang ako sa bahay at hinintay ko ang kanyang pagbabalik. Sana hindi ako pumayag na sumama sa bahay ni Marjorie. Napakaraming “sana” ang pumasok sa isip ko. Pero wala na, magsisi man ako ay huli na. Nangyari na ang hindi dapat mangyari.
Hinimas ko ang tiyan ni Vicky. “Nabanggit sa akin ni Marjorie na buntis ang bestfriend niya.”
Ngumiti si Vicky. “Iyon ang sinasabi ko kagabi sa iyo na parang binalewala mo kaya ako nagtampo. Iyon sana ang magandang balitang sasabihin ko sa iyo kagabi, na sa wakas mabibigyan na rin kita ng anak, na sa wakas kumpleto na ang pamilya natin.”
Para akong pinagsakluban ng langit at lupa sa narinig kong iyon. Gusto kong sumigaw. Gusto kong iumpog ang ulo ko sa pader.
“Sorry mommy. Kasalanan ko ang lahat ng ito. Bakit ko ba nagawa iyon?”
“Hindi dad, ako ang dapat sisihin sa nangyari. Kung hindi sana ako umalis ay baka hindi nangyari ito.” Ang sagot sa akin ni Vicky.
“Kung sana’y hindi ko binalewala ang magandang balita mo sa akin eh hindi tayo nag-away at hindi ka siguradong umalis.”
Hindi na sumagot si Vicky. Hinawakan na lamang niya ang aking pisngi. Sa pisil niyang marahan ay naramdaman ko ang unawa at pagpapatawad. Ganoon madalas ang ginagawa ng asawa ko kapag tinatapos nito ang pagtatampo sa akin. Hahawakan niya ako sa pisngi at marahan niya itong pipisilin.
“Kahapon ko lang ng umaga nakumpirma sa doktor na buntis ako. Isang buwan na. Ang saya-saya dahil magkakaanak na tayo. Sasaya na ang bahay natin. Kaya lang ay parang sa loob na ng kulungan ako manganganak.” Iyon ang mangiyak-ngiyak na sinabi ni Vicky.
Posible ang sinabi ni Vicky. Iyon ang problemang susunod naming kakaharapin.
Nagdaan ang ilang oras, natapos na ang operasyon ni Marjorie. Nakita naming dinala siya sa recovery room. Maya-maya pa’y nagsidating na ang mga diumano’y kamag-anak ni Marjorie, may kasamang mga pulis.
Nag-alaala ako kung ano ang mangyayari kapag nagising si Marjorie at malaman nila kung ano ang nangyari. Dali-dali kong inilabas ng hospital si Vicky. Umuwi kami sa aming bahay.
Lumipas ang buong maghapon. Tahimik lamang kami ni Vicky sa bahay, nag-aabang kung ano ang susunod na mangyayari. Inaasahan na namin na may pulis na darating upang imbitahan kami sa presinto o arestuhin ang asawa ko. Napag-usapan namin ni Vicky na hindi siya magtatago. Papanagutan niya ang ginawa kay Marjorie.
Pinagplanuhan na namin ang lahat. Kukuha kami ng abugado at ihahanda namin ang kanyang pangpiyansa.
Subalit dalawang araw ang lumipas ay walang mga pulis ang dumating. Maaring nahihirapan ang mga pulis na hanapin ang tinitirhan namin. Kinabahan rin kaming mag-asawa na baka may nangyaring hindi maganda kay Marjorie.
“Dad, hindi ko na kaya. Hindi ako matahimik. Gusto ko nang kusang sumuko sa pulis.”
Nagulat ako sa sinabing iyon ni Vicky.
“Sigurado ka ba diyan sa gagawin mo?”
“Oo dad, pumunta tayo ng presinto, pero gusto ko munang dalawin si Marjorie sa hospital. Bahala na. Gusto kong humingi ng tawad sa bestfriend ko.”
Matapos kong pag-isipan ang mga sinabi ni Vicky ay pinagbigyan ko ang kanyang kahilingan. Bumalik kami sa hospital na pinagdalhan namin kay Marjorie. Pagkatapos niyon ay pupunta kami sa pinakamalapit na presinto.
*********
Sa hospital ay nasabi sa amin ng isang nurse na nagkamalay na si Marjorie at nakakapagsalita na. Nakahinga kaming mag-asawa ng maluwag sa balitang iyon. Mga dalawang araw pa daw bago siya lumabas.
Pagkatapos niyon ay lakas-loob naming tinungo ang kuwarto ni Marjorie.
Nang malapit na kami ay para akong kinabahan. Parang ayaw kong tumuloy sa kuwarto ni Marjorie. Para kasing may mangyayaring hindi maganda.
“Mommy, uwi na tayo, huwag na tayong tumuloy.” Ang sabi ko sa aking asawa.
“Nandito na tayo dad. Para rin ito sa katahimikan ng isip ko, kaylangang matapos na ito.”
Pagbukas namin ng pinto ay may apat na taong nandoon, dalawang babae at dalawang pulis na kumakausap kay Marjorie. Gustuhin ko man ay hindi ko na puwedeng itakbo palabas si Vicky.
Napatingin silang lahat sa amin, pati si Marjorie.
Inaasahan ko na na galit na sasabihin kaagad ni Marjorie sa mga pulis na si Vicky ang may kagagawan niyon sa kanya. Pero…
“Tuloy kayo.” Ang nakangiting paanyaya ni Marjorie sa amin. Nagulat ako. Maging si Vicky ay man hindi makapaniwala. Taliwas iyon sa aming inaasahan.
“Mamang pulis, silang mag-asawa ang nagdala sa akin dito sa hospital. Sila iyong sinasabi ko sa inyong bisita ko nang madulas ako sa kusina at aksidenteng nadapaan ko ang kutsilyong hawak ko. Mabuti na lang nandoon sila. Kung hindi, malamang ay patay na ako ngayon.”
Nagaatubili man ay lumapit si Vicky kay Marjorie. Nagyakapan at nagiyakan ang magkaybigan.
“Sige miss.” Ang sabi ng isang pulis.
“Hindi na kami magtatagal. Sinisigurado lang naman naming na walang foul play sa nangyari sa iyo.” Pagkasabi niyon ay lumabas na ang dalawang pulis.
“Mam, lalabas din po kami, may aasikasuhin kaming mga papeles.”
Mga kasambahay pala ni Marjorie ang dalawang babae. Lumabas din ang mga ito.
Naupo kami ni Vicky sa tabi ni Marjorie.
“Bakit mo ako kaylangang pagtakpan sa mga pulis. Grabe ang kasalanan na nagawa ko sa iyo. Pinagtangkaan ko ang iyong buhay.” Ang wika ni Vicky kay Marjorie sabay hawak sa kamay ng huli.
“Gaga ka ba bes. Ipapahamak ba naman kita. Tama na ang drama. Kalimutan na natin iyon. Kahit ano ang sabihin mo, kahit ano ang mangyari, ikaw ang bestfriend ko. Mahal na mahal kita. Alam mo iyon ‘di ba?
At nagsimulang magiyakan ang dalawa.
“At saka malaki rin ang kasalan na nagawa namin ni Alfred sa iyo. Kaya patawarin mo rin sana kami bes.”
Nagyakapan ang dalawa.
Nagpasiya akong lumabas ng kuwarto at hayaan silang magkausap.
Nagtungo ako sa chapel ng hospital. Umusal ng panalangin…humingi ng tawad…nagpasalamat na ligtas si Marjorie…nagpasalamat na hindi makukulong si Vicky… nagpasalamat na magkakaroon na kami ng anak.
– W A K A S –
TATSULOK (2)
(2nd of 3 Parts)
Pinapakinggan ko lang si M. Napakaganda ng hugis ng kanyang labi, Kaygandang pagmasdan ng bibig niya habang siya’y nagsasalita at kapag siya ay ngumingiti.
“Gusto ko lang mag-enjoy ngayong gabi kaya ako nandito, naiinip kasi ako sa bahay. Niyaya ko kanina ang bestfriend ko na gumimik, tinawagan ko siya. Pero hindi daw siya puwede, bukas na lang daw niya ipapaliwanag sa akin kung bakit. Kaya heto, gumimik akong mag-isa.”
“Ganoon ba. Gusto mo palang mag-enjoy eh bakit naman iyong problemadong katulad ko ang napili mong lapitan.”
“Mas gusto ko kasing kausap iyong mga lalaking hindi kasundo ng mga asawa nila.” Ang sagot niya sabay dantay ng kanyang kamay sa aking hita. May kuryenteng gumapang sa aking pagkatao.
Game siya.
“Hoy, joke lang ha. Baka mag-init ang…haha…ulo mo.”
Mapanukso ang mga kilos ni M. Gusto kong tumayo at iwan sya at baka kung saan pa makarating ang mga biro nya. Para kasing lasing na siya. May problema akong kinakaharap, pilit nga akong humahanap ng kalutasan. Natatakot akong baka isang problema nanaman ang aking kakaharapin kapag hindi ako umiwas.
Ngunit parang ang hirap niyang iwanan. Parang ayaw kong gawin iyon. Kaylangan ko din ng kakuwentuhan kaya sinakyan ko na lang ang trip niya.
Ibinuhos ko ang laman ng pangatlong bote ng beer sa aking baso.
“Kumuha ka nga pala ng soft drinks.”
“Softdrinks? Ang corny mo ha. Gusto ko rin ng beer, at gusto ko sa baso mo rin ako iinom,” ang wika nito sabay hila ng kanyang upuan upang lalong lumapit sa akin. “Don’t worry, wala akong rabies.”
Habang umiinom kami gamit ang iisang baso, tinanong niya ako kung puwede akong magkwento tungkol sa aking problema. Nagpaunlak ako. Sinimulan ko sa pagpapakasal namin ni Vicky, ang mga ginawa kong pagsisikap upang mapaghandaan ang aming kinabukasan, at ang mga pinagdaanan ko upang maitaguyod ang aming pagsasama. Pagkatapos niyon ay isiniwalat ko ang aking sama ng loob sa aking asawa, ang pagiging mataray nito at kaiklian ng pasensiya, at ang kanyang pagiging immature sa maraming bagay. Ngunit inamin ko rin na kahit ganoon ay mahal na mahal ko siya.
Ang paglilitanya ko’y naputol ng tumunog ang cellphone ni M. Lumabas siya ng videoke bar upang sagutin iyon. Noon ko napansin na naka-sampung bote ng beer na pala kami.
Ilang sandali pa’y bumalik na si M. “Tumawag ang katulong ko,” wika niya. “Dumating daw kasi sa bahay ang bestfriend ko. Iyong sinabi ko sa iyo kanina. Gusto daw akong makita. Bukas pa sana siya pupunta sa bahay kasama ng kanyang dyowa. Mukhang namiss ako ni bes.
Nakinig lang ako sa kanya.
“Mabalik tayo sa problema mo, Napansin ko lang, Bakit parang puro yata negative ang mga sinabi mo sa aking tungkol sa asawa mo?”
Hindi ko nasagot ang sinabing iyon ni M.
“Anyway. Hindi ko alam kung ano talaga ang nangyari sa inyo. Mas kilala ninyo ang isa’t isa. Eh ano na ang balak mong gawin ngayon?”
Hindi ko alam. Bahala na.” Sagot ko sa kanya.
Umakbay sa akin si M. Hinalikan ako sa pisngi at sinabing – “Halika, labas tayo.”
“Ha!? Saan naman tayo pupunta?”
Napatingin sa akin si M.
“Ganoon? Hindi mo alam?”
Noon ko napagtanto kung ano ang ibig sabihin ni M. Parang napahiya pa ako dahil parang napakaestupido ko para hindi ko malaman kung saan gustong magyaya ni M. Pero, hindi ko talaga kaagad naisip iyon.
“Tara na, maiinsulto ako kapag tumanggi ka.” Hinawakan niya ng mahigpit ang kamay ko.
Unti-unting akong iniiwan ng tamang pangangatwiran. Nilunod na marahil ng alak ang kakayahan kong timbangin kung alin ang tama at mali. Para akong naging sunod-sunuran kay M. Isa siyang tuksong napakahirap tanggihan. Para siyang apoy na nakakadarang at ako naman ay isang kahoy na pinarupok ng kinasadlakan kong suliranin. Kay dali kong nagliyab.
Pagkakuha ko ng chit at mabayaran ay lumabas kami. Papara sana ako ng taxi pero pinigilan niya ako.
“Marunong ka bang mag-drive?”
Tumango ako. Iniabot ni M sa akin ang isang susi.
“Hayun ang CR-V ko. Doon tayo sasakay. Sa bahay ko tayo pupunta.”
Nang nasa loob na kami ng sasakyan niya ay binuksan niya ang navigation device nito.
“Ise-set ko na ito. Sundan mo na lang.”
Habang ako’y nagda-drive ay nakapatong sa hita ko ang isang kamay ni M. Naidlip siya.
Napakainit ng kamay niyang iyon. Nakakapaso. Bangkay lamang ang hindi makakaramdaman ng init sa ganoong pagkakataon. At ako ay buhay.
Mula ng ikasal kami ni Vicky ay sa pagkakataong iyon lamang ako muling sumama sa isang babae. Noong nag-aaral pa ako sa kolehiyo at bago magpakasal ay may kapilyuhan. Subalit pinilit kong magbago alang-alang sa aking asawa. Subalit pakiramdam ko’y nababale-wala lamang lahat ng iyon.
Naisip ko sa oras na iyon na noon lamang ako makakaranas na lumabas kasama ang isang babaeng katulad ni M. Batid kong kalimitan na pera lamang ang habol ng mga babaeng katulad niya. At handa ako sa pagkakataong iyon. Pero nagtataka akong sa bahay pa niya kami pupunta, bakit hindi na lamang sa isang motel.
Pilit pa rin akong umiisip ng paraan upang makaiwas. Pero wala na. Subong-subo na ako.
Nasa isang subdivision ang bahay niya. Maganda’t malaki ang bahay ni M, kumpleto ang gamit. Ang sabi niya’y katas ng Japan lahat ng iyon. Iyon daw ang mga pinagpaguran niya sa ilang taong pagtatrabaho doon.
Walang sumalubong sa amin. Marahil tulog na ang mga kasama niya sa bahay. Sa kuwarto niya kami tumuloy. Naupo kami sa kanyang kama. Humawak siya sa aking baywang at inihilig ang kangyang ulo sa kaliwa kong balikat.
“Sino ba ang mga kasama mo dito.” Tanong ko sa kanya.
“Ang asawa ko,” mabilis niyang sagot na ikinagulat ko.
“Joke, joke, joke! Natakot ka ano? Hoy, dalaga pa ako ano.”
Tumayo ito, tumalikod at walang kiyemeng hinubad ang suot na jeans at t-shirt habang lumalapit sa kanyang aparador. Isinunod hubarin ang kanyang bra. Mula sa kinauupuan ko’y kitang-kita ko ang magandang hubog ng kanyang katawan.
Nang muli siyang lumapit sa akin ay suot na niya ang isang manipis na pantulog.
“Sino kako ang kasama mo dito.” Muli kong tanong.
“Kami lang ng kapatid kong babae at tatlong katulong ang nakatira dito. Ulilang lubos na kami. Ang kapatid ko’y nasa Baguio ngayon. Siyanga nga pala, teka lang ha, diyan ka muna, silipin ko lang ang bestfriend ko. Magsa-shower na rin ako doon.”
Bago siya lumabas ay humalik siya sa aking labi. At pagkatapos ay itinulak ako pahiga sa kama niya.
“Don’t go away… I’ll be back!”
Lumabas siya ng kuwarto. Nanatili akong nakahiga sa kama. Ipinikit ko ang aking mga mata. Hindi ko na kontrolado ang pagkakataon. May pagkakataon na akong umalis. Pero parang ang hirap gawin. Ayaw kong gawin.
Bumangon ako’t pumasok sa CR sa kuwarto niya.
Nagshower ako. Nagbabakasaling mahimasmasan ako kapag nadampian ang bungo ko ng malamig na tubig.
Walang epekto. Kapag pumipikit ako’y si M na nakasuot ng manipis na pantulog ang sumasagi sa isip ko.
Hinayaan ko na kung saan ako dadalhin ng agos ng kapalaran. Nilunod ba ng alak ang ang pag-iisip o nabihag ako ng kagandahan taglay ni M? O gusto ko lang ibsan ang mga hinanakit ko kay Vicky?
**********
Nang bumalik si M sa kuwarto’y may dala itong kape.
“Maupo muna tayo dito sa sahig,” ang paanyaya niya.
Pagkaupo ko’y humiga naman siya nakatagilid na paharap sa akin, itinukod nito ang isang kamay sa ulo. Pareho kaming humihigop ng kape habang nag-uusap.
Napakanipis talaga ng pantulog na suot niya. Hindi ko mapigilang hagurin ng tingin ang kanayang kabubuan – mukha, dibdib, puson, pababa sa hita. At hindi lingid iyon sa kanya.
“O, relax ka lang.” Pabiro nitong sabi.
Nangiti ako sa tinuran niyang iyon.
“O, kumusta na ang bisita mo?” Ang tanong ko sa kanya.
“Buntis daw siya. Kukuhanin daw akong ninang. Saka na lang daw ako bumalik sa Japan pagkapanganak niya. Kako, loka ba siya. Kaylangang kong bumalik doon hanggang next month. Pero nagngako ako sa kanyang babalik ako dito kapag nagpabinyag na siya.”
“Ano ang sabi niya?”
“Okay daw… Hayun, natulog na. Sabi ko kasi na may bisita akong guwapo. Sabi niya hinay-hinay lang daw. Sagot ko sa kanya na hindi ko maipapangako sa kanya iyon. Kako depende sa iyo.”
“Naku, napakapilya mo talaga.”
Ilang sandali pa’y naubos na ang kape namin. May namagitan sa amin na sandali ng katahimikan. Nagkakatinginan lamang kami.
“Kaya mo ba akong buhatin?” Ang tanong niya.
Pinaunlakan ko ang kanyang hamon. Binuhat ko siya at dahan-dahang inihiga sa kama.
Mula sa pagkakahiga’y tumayo siya sa harapan ko.
Mahigpit niya akong niyakap at pagkatapos ay marundob na humalik sa aking labi.
Napakainit nang mga labi niya. Nakakapaso.
Umupo siya sa gilid na kama.
Tumingala siya’t tumingin sa akin… habang ibinababa niya ang zipper ng aking pantalon.
Hindi na ako nakaiwas.
Ayaw kong umiwas.
Hindi ako bato.
Hindi ako santo.
**********
Nang idilat ko ang aking mga mata kinabukasan ang nakangiting si M ang bumungad sa akin. Nakaupo ito sa may sahig at sa harapan niya’y may dalawang tasa ng kape.
“Good morning! Halika na, kape muna tayo. Hay naku, day off pala ng mga katulong ko ngayon. Kaaalis lang nila. Pero may nagluluto sa baba, iyong bestfriend ko. Mabuti na nga lang at dumating siya. At mukhang ayaw pang umuwi.”
Tumango lamang ako. Bigla kong naalaala si Vicky. Kinuha ko ang aking mga damit at pumasok ako sa CR. Doo’y naghilamos ako at nanalamin. Noon ko unti-unting napagisip-isip kung ano ang ginagawa ko. May problema akong mabigat, pero hindi ko man lang naisip na mukhang problema din itong aking pinapasukan.
Sa isip ko’y may bahid ng pagsisisi sa nangyari sa amin ni M. Alam kong hindi dapat nangyari iyon. Pero magsisi man ako’y nangyari na ang nangyari.
Paglabas ko ng CR ay umupo ako sahig sa harapan niya. Habang hinihigop ko ang kape’y iniisip ko si Vicky. Maaring nakabalik na siya ng bahay. Iniisip ko kung ano ang mangyayari sa amin kapag nagkita kami. Bahala na siya kung anong desisyon ang kanyang gagawin. Nakahanda na ako kung humantong man sa hiwalayan ang problema namin.
“Ang lalim ng inisip mo ah! Asawa mo ba? Wow, selos ako niyan,” ang biro sa akin ni M.
Ngiti lang ang isinagot ko sa kanyang mga sinabi. Wala naman akong dapat ipaliwanag sa kanya. At pareho naming alam na wala kaming responsibilidad sa isa’t isa. Ang nangyari’y nangyari na. At maaring hanggang doon na lang iyon.
Pinagmasdan ko ang magandang mukha ni M. Naalaala ko ang nagdaang magdamag. Sumagi sa isip ko na ano kaya kung seryosohin ko ito kapag nagkahiwalay kami ng asawa ko. Eh ano kung Japayuki siya, puede naman siyang magbago kapag magkasama na kami. Kaya ko siyang baguhin. Pero sa palagay ko’y hindi ako niya seseryosohin. Ang nangyari sa amin ay isang “one night stand” lang. Pag-alis ko sa bahay niya ay siguradong makakalimutan niya agad ako.
“Hoy! Baka matunaw ako sa titig mong iyan.”
Pagkatapos niyang sabihin iyon ay lumapit siya sa at humilig siya sa aking kanang balikat. Hinawakan ko ang pisngi nito. Para bang nakaramdam ako ng panghihinayang kay M.
siya at naupo sa upuan sa harap ng kanyang tokador. Nagsusuklay siya habang nakaharap sa salamin. Ako nama’y naupo sa kanyang kama’t pinagmamasdan ko siya.
“Sana ay huwag mong isipin na gabi-gabi ay may isinasama ako dito na lalake.”
“Hindi ako nag-iisip ng ganyan.” Ang tugon ko. “Hindi ako mapanghusgang tao.”
“Salamat naman kung ganoon. Maniniwala ka bang ikaw pa lamang ang unang lalake na isinama ko dito sa bahay? Gusto ko lang talagang magkaroon ng ka-date kagabi. Aywan ko ba, bigla na lang kasi akong nalungkot kahapon, para bang naramdaman kong gusto ko ng may kasama.
Tumatango-tango lamang ako habang nakikinig sa kanya.
Tumigil siya ng pagsusuklay at humarap sa akin.
“At saka alam mo, iba ang dating mo sa akin, aywan ko ba. Kung mga teenagers nga lang tayo baka sabihin kong na-love at first sight ako sa iyo. Corny ko ano, pero totoo iyon. Gusto talaga kita.”
Pilit kong inuunawa ang sinasabi ni M.
“Naiintindihan mo ba ako?”
“Oo naman. Natutuwa ako sa mga naririnig ko. Salamat.” Sagot ko sa kanya.
Totoo ang sagot kong iyon. Nakakatuwa ang mga sinabi niya. Pero sayang na sayang dahil gustuhin ko man ay hindi puwedeng ipagpatuloy kung ano man ang nasimulan namin. Sa araw na iyon ay pareho namin iyong tutuldukan.
TATSULOK (1)
(1st of 3 Parts)
Pinihit ko ang doorknob. Hindi ko maitulak pabukas ang pinto ng aming kuwarto, mabigat. Nakasandal doon si Vicky, kapag bubuksan ko ang pinto’y itutulak nito pasara . Impit man ang iyak ng aking asawa’y naririnig ko mula sa salas sa dahilang sakmal na ng katahimikan ang paligid. Halos hatinggabi na kasi noon at ang tanging maririnig ay ang manaka-nakang pagtahol ng aso sa labas at ang ugong ng trycycle na naghahatid-sundo ng mga trabahador sa isang pabrika malapit sa amin.
Muli kong pinihit ang doorknob at dahan-dahan ko itong binuksan subalit hindi ko pa ito masyadong naiaawang ay itinulak nanaman niya pasara kasabay ang isang malakas na bulyaw.
“Lumayas ka rito, wala kang kuwentang tao, demonyo ka!”
Tiyak kong narinig ng aming mga kapitbahay ang kalabog ng pinto at sigaw na iyon ni Vicky. Maliban na lang kung natutulog na sila. Halos dikit-dikit kasi ang mga kabahayan sa lugar namin. Nahihiya ako sa dahilang alam nilang isa akong guro. May mga estudyante pa naman akong nakatira malapit sa amin.
“Buksan mo ito, mag-usap tayo ng maayos,” ang pakiusap ko sa aking asawa. “At please lang, huwag ka namang sumigaw o, nakakahiya sa mga kapitbahay natin.”
“Wala akong pakialaman sa kanila, umalis ka na rito, wala na tayong dapat pagusapan pa. How dare you say na nakakahiya samantalang ikaw itong nagsisisigaw kanina.”
Hindi na ako nagpumilit pumasok. Batid ko kung paano magalit si Vicky at alam ko rin kung papaano ako mainis. Tiyak na lalala ang away namin. Minabuti kong bumalik na lamang sa salas. Doon tumambad sa aking paningin ang mga kalat sa sahig dahilan upang manumbalik sa aking ala-ala ang nangyari sa nakaraan mga sandali.
Alas-nuwebe na ng maka-uwi ako galing sa pinagtuturuan kong kolehiyo, pang-gabi kasi ang klase ko kapag MWF.
Mababaw lang dahilan ng hindi namin pagkakaintidihan ng gabing iyon – medyas. Ubod kasi ng sinop ang aking asawa at ayaw na ayaw nitong nakakakita ng kalat lalo na kung bagong linis ang bahay. Pero hindi ko naman sinasadyang lumampas pala ang mga medyas ko sa lagayan ng maduming damit nang ihagis ko doon ang aking pinagbihisan. At hindi nga nalingat sa pansin ni Vicky ang mga medyas na nagkalat sa sahig.
“Ano nanaman bang kalat ito, kalilinis ko lang ah. Pulutin mo nga!” Halatang inis ang aking kabiyak.
“Sige, mamaya na lang, maghain ka muna’t gutom na gutom na ako.”
“Bahala ka, kapag hindi mo pinulot iyan, hindi kita ipaghahain.”
Sa narinig kong iyon ay gusto kong mainis, subalit may maikli pang pisi akong nahila sa aking pasensya. At para wala ng diskusyon, pinulot ko na ang medyas at inihagis sa dapat kalagyan.
“Ganyan… that’s my boy! Susunod ka din pala eh…” Patuyang sabi ni Vicky sabay bukas ng gas stove upang iinit ang aming pagkain.
Ang pagod at gutom ko’y nahaluan pa ng kaunting inis. Pinili kong manahimik na lamang dahil ayaw ko ng away.
Nang makapaghain siya’y tinawag ako upang kumain. Sa lamesa ay wala akong kibo, hindi dahil sa inis. Wala na sa isip ko ang nangyari ilang minuto lang ang nakalipas. Sa nagmamahalan ay maliit na bagay lamang iyon. Pagod lamang ako kaya ganoon. Iniisip ko rin ang mga patong-patong na gawain sa iskul.
May sinabi si Vicky. Naulinigan ko ang ilang bahagin ng sinabi niya pero wala roon ang aking atensyon.
“Hoy! Ano ba! Salita ako ng salita, hindi mo ako pinapansin.”
“Ha, eh…” bigla akong naalimpungatan. “Pasensiya na… may iniisip kasi ako. Ano nga iyon? Doktor, ba kamo? Galing ka ba sa doktor, may sakit ka ba?
“Wala, kalimutan mo na iyon, basta naman tungkol sa akin ay…”
“Mommy, please, huwag mo nang ituloy.” Hindi ko hinayaang matapos pa ni Vicky ang gusto niyang sabihin. “Sorry na, medyo lumilipad lang ng kaunti ang isip ko kanina.”
Walang akong narinig na tugon mula sa aking asawa, nakatitig lamang ito sa kanyang pinggan.
At parang nag-asal bata si Vicky. Malumanay na pinapalo-palo ang kanyang pinggan ng hawak na kutsara. Walang tigil niyang ginagawa iyon, paulit-ulit.
Pinilit kong huwag na lamang siyang pansinin. Patuloy lang ako sa pagkain.
Maya-maya pa’y nagsimula akong mairita sa ginagawa nito. Nakiusap akong iyon ay kanyang tigilan. “Mommy , kain ka na, sorry na. Pagod lang ako kaya’t parang lutang ang isip ko.” Habang sinasabi ko iyon ay masuyo kong hinahaplos ang pisngi niya.
Walang epekto. Patuloy pa rin siya sa ginagawa. Sadya nga yatang nang-iinis.
At ganoon na nga ang nangyari. Napundi na ako.
“Ayaw mo ba talagang tumigil, ha!” Pasigaw kong sabi sabay hawak sa kanyang kamay. Pilit kong inagaw ang kutsara. Napahigpit yata ang hawak ko sa kanyang kamay. Pinalo niya ng tinidor ang aking kamay.
Nasaktan ako. Mabilis ang aking naging reaksyon. Hinila ko siya papunta sa aming upuan sa sala at doo’y patulak ko siyang iniupo. Nagdidilim na ang paningin ko noon, hindi na ako makapagisip ng malinaw. Nasaktan marahil sa pagkakasadlak ko sa kanya sa upuan, sinipa ako ni Vicky sa aking hita dahilan upang sa unang pagkakataon ay masampal ko siya. Galit na galit na ako noon, parang gusto kong muli siyang sampalin. Mabuti na lamang at ako’y nakapagpigil at ang napagbalingan ko ng galit ay ang chessboard na nakapatong sa aming lamesita . Inihampas ko iyon ng buong lakas sa aming sahig kasabay ang isang malakas na sigaw, “Sobra ka na!”. Nagkalasog-lasog ang chessboard at nagsalimbayan kung saan-saan ang mga piyesa sa loob nito. Napatayo ang asawa ko at dali-daling pumasok sa aming kuwarto.
Gigil na gigil ako, gusto kong muling sumigaw, gusto kong magwala, gusto kong sundan sa loob ng kuwarto si Vicky at komprontahin. Napatunayan ko sa pagkakataong iyon na may dulo pala ang pisi ng aking pasensiya.
Mga ilang minuto lang at unti-unti napawi ang nagaalimpuyong galit sa aking dibdib. Gumapang muli ang katinuan sa nalalabuan kong pag-iisip. Noon ko napagisip-isip ang mga nangyari, ang mga nagawa ko.
Gusto ko ngang magpaliwanag kay Vicky, humingi ng patawad kaya ko siya sinundan sa kuwarto. Pero ayaw niya akong pakinggan.
Naupo ako’t nag-isip. Pinagmasdan ko ang paligid. Wala na, sira na ang chessboard na regalo ng mga estudyante ko noong nakaraan kaarawan ko. Wasak ito at ang ilang mga piyesa ng chess ay nagkasira-sira. Nakakahinayang din na nagkaroon ng lamat ang malaking salamin sa salas. Regalo pa naman iyon noong ikinasal kami ni Vicky. Tinamaan siguro iyon ng isang piyesa ng chess.
Naisip kong hindi pala ako mabuting tao. Sinaktan ko si Vicky. Isang bagay na ipinangako ko sa sarili kong kaylan man ay hinding-hindi ko gagawin. Nangako akong hindi ko tutularan ang aking ama na nakita kong minsan na sinampal ang aking nanay – pangakong nasira ng gabing iyon. Namamana ba ang pananankit sa asawa?
Hindi pala totoo ang madalas nilang sabihin na ako’y isang ulirang asawa. Wala nga akong bisyo. Wala rin sa bokubularyo ko ang alak at babae. Hindi rin ako mahilig sa barkada. Ganoon pa man, wala pa rin akong kuwentang asawa. Sinaktan ko si Vicky, nanakit ako ng babaeng walang kalaban-laban.
Alam kong mali na napagbuhatan ko siya ng kamay. Parang nasagad lang kasi ako. Sa limang taon naming pagsasama labis ang kabaitang ipinakita ko sa kanya. Wala na siyang masasabi pa. Aywan ko lang pero iyong ang pananaw ko. Wala nga akong masamang bisyo. Ni kusing walang bawas na ibinibigay ko sa kanya ang aking suweldo. Pagkagaling ko sa trabaho diretso ako kaagad ng bahay. Tinutulungan ko din naman siya sa mga gawaing-bahay kahit papaano. Wala akong nalalaman na puwede niyang isumbat sa akin.
Hindi ko na alam kung paano magiging maganda ang aming pagsasama. Nakapagtataka na sa loob na isang linggo ay dalawa hanggang tatlong beses kaming mag-away at kadalasang mababaw lamang ang dahilan. Minsan sa panonood ng TV, ang gusto ko ay basketball, siya naman ay ang mga tele-serye. Kapag inilipat ko kahit sandali upang silipin lang ang score ay nagagalit kaagad ito. Makalimutan ko lang na isara ang pinto ng banyo, nakasigaw agad ito. At nang gabing iyon, hindi ko lang napansin na may sinasabi pala siya, ganoon ng ang nangyari. Adjustment period pa rin ba itong matatawag o talagang malabo kaming magkasundo.
Ang opinyon ng ibang tao ay kaya kami madalas mag-away ay dahil wala pa kaming anak. Sinadya naming magkontrol sa unang tatlong taon ng pagsasama namin. Noong gusto na namin ay hindi naman kami palarin na magkaroon ganoong ayon sa aming doktor ay pareho namin kaming walang diperensiya . Pero hindi ako naniniwala na iyon ang dahilan. Talagang napakarami naming incompatibilities.
Matagal akong nakatayo sa harap ng salamin. Hindi ko alintana ang ngalay. Tinitignan ko ang sarili kong repleksyon sa salamin. Parang kinakausap ko ito. Tinatanong ko kung ano na ang mangyayari, ano na ang dapat kong gawin. Naroong sumagi sa isip kong lumabas at maglibang na lamang. Naisipan ko ring layasan na lamang si Vicky o hamunin siya ng hiwalayan. Tutal, hindi din naman kami magkasundo. Ano ba ang saysay ng pagsasama namin kung lagi na lamang kaming nagbabangayan.
Ilang minuto pa ang lumipas. Bumukas ang pintuan ng aming kuwarto. Mula doo’y humahangos na lumabas ang aking asawa, may bitbit na malaking bag at dali-daling lumabas ng bahay at padabog na isinara ang pintuan.
Tila naunahan niya ako sa binabalak kong gawin.
Hindi ko pinigilan si Vicky, sinilip ko lamang siya mula sa bintana. Pinara nito ang dumaang tricycle at doo’y sumakay. Hindi ko maintindihan ang aking damdamin sa pagkakataong iyon. Parang nagsisisi ako na hindi ko siya pinigilan ngunit parang may bahagi rin ng pagkatao ko na nagagalak na umalis siya.
Iyon ang unang pagkakataong nagalsa-balutan si Vicky. Napagisip-isip kong baka lumaki ang ulo nito’t isipin na pipigilan ko pala siya sa ganoong pagkakataon at sa tuwing magaaway kami ay gagawin niyang panakot ang paglalayas. Kaya’t tama lamang na hindi ko siya pinigilan.
At pagod na rin akong maghabol, pagod na akong manuyo. Tuwing mayroon kaming hindi pagkakaintindihan, ako man o hindi ang may pagkukulang, ako ang nauunang sumusuko para lang matapos na ang aming gusot. Ayaw ko kasing nakikitang malungkot siya at nagdaramdam. Bukod doon, ayaw ko ring may mabigat akong dalahin sa isip o damdamin kapag humaharap ako sa mga estudyante sa klase. Naaapektuhan kasi ang performance ko sa trabaho.
Nawala na sa pandinig ko ang ugong ng makina ng tricycle na sinakyan ni Vicky. Mula sa harap ng salamin ay sumadlak ako sa sahig. Isinandal ko ang aking ulo sa pader at napatingin ako sa kisame. Pumikit ako at muling nag-isip. Muling pumasok sa isip ko ang makipag-hiwalay na lamang sa aking asawa. Maraming beses ko siyang inuunawa, lagi na lamang ako ang nagpapaubaya. Pakiramdam ko’y wala ng mangyayaring maganda sa pagsasama namin. Mas madalas kaming mag-away kaysa maglambingan. Sabagay, baka iyon din naman ang gusto na niyang mangyari kaya siya nag-alsa balutan.
Pumasok ako sa aming silid upang magbihis. Nagpasiya akong lumabas upang makapag- isip nang mas malinaw – hindi upang sundan ang naglayas kong asawa. At kahit gusto ko siyang sundan ay hindi ko alam kung saan siya nagpunta.
**********
Habang nakasakay ako sa jeep, inisip ko kung saan maaaring tumuloy si Vicky. Tiyak na hindi sa mga biyenan ko o sa mga kapatid niya. Alam niyang kasundong-kasundo ko ang mga miyembro ng pamilya niya. Alam niyang katulad sa mga naging tampuhan namin noon na ako ang kakampihan ng mga magulang niya’t kapatid at siya nanaman ang pagagalitan. May kutob akong ang pinuntahan niya ay ang kumare naming si Maribel. Kung doon siya nagpunta eh sigurado magtetext o tatawag sa akin iyon. Kung hindi man eh baka doon siya nagpunta kina Marjorie, ang bestfriend niya na isang OFW. Hindi ko na maalaala kung ano ang apelyido ni Marjorie – Concepcion ba o Contreras. Kamakaylan nga pala ay nabanggit ni Vicky sa akin na magbabaksyon sa Pilipinas si Marjorie.
Kahit minsan ay hindi ko pa nakita ng personal si Marjorie, sa mga larawan lang, at matagal-tagal na rin iyon, hindi ko na nga masyadong matandaan ang mukha nito. Madalas siyang ikuwento sa akin ng asawa ko, higit pa raw sa magkapatid ang kanilang turingan. Siya sana ang bridesmaid ni Vicky noong kami ay ikasal, kaya lang biglaan ang pagalis nito papunta sa bansang pinagtatrabahuhan.
Bumaba ako ng jeep. Naisip kong puntahan sinoman sa mga kaybigan ko subalit nahihiya akong abalahin ang kanilang pamamahinga sa ganoong oras. Naghanap ako ng internet café. Sarado lahat. Pasado alas-dose na kasi ng hating-gabi. Sa isang videoke bar na lamang ako nagpasyang pumasok.
Kaunti lang ang kustomer ng gabing iyon, isang linggo pa kasi bago ang sahod. Sa isang lamesa sa may sulok malapit sa pinto ako naupo. Dali-daling lumapit sa akin ang isang waiter at umorder ako ng tatlong bote ng beer at kalahating fried chicken.
Sa pagkakatanda ko eh iyon pa lamang ang pangatlo o pangapat na beses kong pagpasok sa ganoong lugar. Hindi ko kasi nakasanayan ang barkada at pag-inom. Bukod doon, ano ba ang napapala ng mga lasenggo? Iinom ng pagkadami-dami tapos kinabukasan ay makakaranas ng hang-over, magsusuka at sasakit ang ulo. Pagkaminsan naman, sa sobrang kalasingan, ay nakakagawa ng mga masamang desisyon na saka pagsisihan matapos lumipas ang epekto ng alak. Minsan ay magiging makulit tapos ay mapapaaway at maaaring kung hindi ospital ay kulungan o sementeryo ang hahantungan.
Kung hindi lang dahil sa nangyari sa bahay ay malabong mapadpad ako sa lugar na iyon.
Nangangalahati na ako sa pangalawang bote ng lapitan ako ng isang babae. Mahirap sabihin kung isa siyang GRO o customer ding katulad ko. Pero hindi naman siguro pupunta sa ganoong lugar ang isang babae kung walang kasama. Mas malamang na GRO siya.
May kadiliman man sa napuwestuhan ko’y naaninag ko ang ganda ng hugis ng mukha at hubog ng katawan ng babae. Parang pamilyar ang mukha niya. Hindi ko lang maala-ala kung saan ko siya nakita. Napaisip tuloy ako na baka dati ko siyang estudyante. Huwag naman sana.
“Puwede bang makipagkuwentuhan?”
Iyon ang bungad niyang tanong. Tumayo ako’t kumuha ng kanyang mauupuan.
“Wow naman , gentleman ha,” sabi nito sabay haplos sa aking pisngi.
Napakalambot ng palad niya. Napakabango niya.
“Salamat! Ako nga pala si ah… M.
Hindi ko malaman kung letrang M ba ang narinig ko o may kasama bang E sa unahan ang letrang M. O baka naman bukod sa E eh may H pang kasama iyong M.
“Letrang M lang ba o may kasamang E o E-H?”
“Bahala ka na kung alin. M… o Em… o Ehm… pare-pareho lang. Magkakasingtunog lang naman. Puwedeng M na lang as in maganda, o puwede rin namang M as in maharot. Puwede ring M as in masarrapppp.
Nangiti ako sa sinabi niyang iyon.
“Ayon, mas guwapo ka pala kapag nguminigiti. Kanina pa kasi kita pinagmamasdan mula sa kinauupuan ko. Napakesersyoso mo. Teka… ikaw, may pangalan ka ba?”
“Alfred.”
“Ah… Alfred. Parang may kilala akong Alfred.”
“Malamang. Maraming may pangalang Alfred.”
“Sabagay. Tama ka.”
Hinawakan ni M ang aking kamay. Nadako ang kamay niya sa suot kong wedding ring.
“Uy, married ang mama ha.” Kantiyaw niya habang pinaikotikot ang aking singsing.
“Let me guess kung bakit ka nandito. Nag-away kayo ng asawa mo! Right? Come on, don’t deny!”
Isang matipid na ngiti lamang ang itinugon ko kay M.
“Hay salamat, ako lang pala ang kaylangan para mangiti ka palagi. Alam mo, ilan lang naman ang dahilan kung bakit ang mga married men ay pumapasok sa ganitong lugar. Una, bisyo. Eh di ka naman mukhang lasenggo. Pangalawa, babae. Wala naman sa itsura mo na babaero ka. Tingin ko naman di ka manyakis. Aywan ko lang ha. Pangatlo, problema sa asawa. Iyan ang hindi mo maikakaila. Para ka kasing pinagsakluban ng langit at lupa.”
“Oo nga eh,” ang sagot ko. “Gusto ko lang talagang magpalipas ng oras kaya ako nandito. Kung may bukas lang sana na internet café o sinehan, mas pipiliin kong doon pumunta.”
“So, mahilig ka ring mag-computer. Mahilig rin akong mag-chat at gumamit ng social media. I-add mo ako sa FB mo ha.”
Tumango na lang ako. Hindi ko naman magagawa iyon dahil hindi naman niya ibinigay ang buo niyang pangalan.
“Mabuti na lang pala at sarado ang mga computer shops ano. Hindi sana tayo nagkakilala. By the way, ano nga palang trabaho mo?
Teacher ako sa isang kolehiyo. I.T. subjects ang itinuturo ko.
“Wow naman.” muli niyang hinaplos ang mukha ko. Kaysarap damhin ng kamay niya. Nakakaginhawa sa pakiramdam.
“Puedeng magpa-tutor sa computer? Gusto ko matutong guwama ng videos. Balak ko kasing mag-vlog. Gusto ko ring maging YouTuber.”
Tinanguan ko lamang siya. Para kasing hindi naman siya seryoso sa mga sinasabi.
By the way, kustomer din ako dito. Siguro kanina inisip mo nagtatrabaho ako rito ano? Pero sa club din ako nagtatrabaho, sa Japan nga lang. Dancer ako doon. Isa akong Japayuki. Kararating ko lang noong isang araw. Pero siguro mga dalawang linggo o hanggang isang buwan lang ako dito sa atin dahil babalik din agad ako sa Japan. May mahalagang-mahalaga lang akong dapat gawin dito.”
Pinapakinggan ko lang si M. Napakaganda ng hugis ng kanyang labi, Kaygandang pagmasdan ng bibig niya habang siya’y nagsasalita at kapag siya ay ngumingiti.
