COVID-19 Watch: What Lies Ahead For the Academic Community
We are currently witnessing the effects of the COVID-19 crisis. It’s horrifying, to say the least, and nobody knows when would it end.
The impact to the global economy is devastating. Many businesses in most affected countries have shut down (hopefully temporarily). There are shops and stores where people buy their basic needs that remain open for the few who are brave enough to venture out of their homes. But people nowadays would rather order whatever they need online. For some kinds of jobs, workers were asked to “work from home.” Even in countries where there are no reported cases of contagion, business activities are negatively affected. Consequently, stock markets tumbled in recent days.
The societal implications are just as bad. The COVID-19 scare disrupted the normal flow of people’s lives and made social distancing a norm. There is less social interactions nowadays. Authorities have advised people to either stay at home or limit their movement for them not to get infected, or not to infect others in the event that they carry the virus without them knowing. People were told also to strictly avoid mass gatherings and religious activities.
People have no choice but to heed and cooperate. As a result, streets and public parks are empty even in some areas where there are no reported cases of infections. Church organizations in countries like China, South Korea, Japan, Italy, and Iran where there are numerous cases of infections either volunteered (or were forced by their governments) not to hold activities for the meantime in order to prevent their members from congregating and possibly spread the virus if any of them happens to have been infected.
What about in the academe?
Like in the churches and business establishments, schools are where people gather, the majority of which, of course, are students.
There is no way that the operation of schools can be totally stopped (unless perhaps in an extreme situation when public safety so requires). It can be delayed for a limited period of time, but eventually students will have to be sent back to school. Curriculums are time bound so schools have to reopen.
Education ministries of affected countries (like here in South Korea) have already postponed the opening of classes. But eventually schools would reopen. When finally they do (open), how ready are the school authorities?
Administrators of schools have their hands full. They ought to take a proactive stance. They need to prepare a COVID-19 strategy.
Protocols designed to prevent infection and transmission of the disease should be in place before the students, the academic and non-academic employees, and school officials return to the campus. Just a single infection would cause a shutdown of school operations for a certain period of time. That would definitely disrupt the school calendar and shake the confidence of parents who might, at the extreme, no longer allow their children to return to school. So, it’s a must that all the necessary precautions should be in place.
Creating protocols is easy. The difficult part is the implementation. It would entail the cooperation of everybody in the campus. As it is, asking young people to tow the line is a very tricky business. And that is what would make the implementation of protocols a real challenge.
There is one item in the students’ demographic profile school authorities should pay attention to when creating protocols – geographical origin. There are areas (in particular countries, and particular areas in those countries) affected by the COVID-19. Given the fact that (according to experts) the virus have an incubation period (2 weeks or even more) before symptoms manifest, what is the assurance that students returning to school from the affected areas who appear to be healthy are not carrying the virus unknowingly? How would school policy makers deal with this? This is particularly tricky in the case of universities where students come from different parts of a particular country, not unlike in basic education institutions (elementary and high schools) whose enrolees would normally come only from a limited geographical area. There are universities too with students coming from foreign countries. And that thickens the plot.
Even the geographical origins of the academic and non-academic employees of schools – particularly the teachers – must be considered in the creation of protocols for the reopening of classes. They too could appear and feel healthy but unbeknownst to them, they already have the virus in their bodies.
Everybody in the campus must be asked to disclose their travel history, domestic and international. They ought to self-quarantine for two weeks before entering the campus had they traveled in any area/country with reported cases of infections.
Whatever protocols school authorities implement in response to COVID-19 contagion, all stakeholders – students and their parents, employees, and school officials themselves – need to embrace and understand. Nobody should take offense. On their part, school authorities need to ensure that the guidelines and policies they formulate are reasonable and not discriminatory or racist in any way.
It is possible that in the process of implementing new guidelines and policies designed to prevent the virus from spreading in the campus, certain basic rights of individuals might be affected. These are no ordinary times. Thus, utmost cooperation and understanding of everybody in the campus are needed. These guidelines and policies are certainly transitory in character. They will die a natural death when the COVID-19 crisis is over.
Academic freedom is not under threat because of the virus. There is, however, a possibility that faculty members maybe asked to deliver instruction online in order to limit the movement of both students and teachers or avoid direct contact. This would require teachers to redesign their course syllabus so learning could take place even if the students are confined in their respective homes. Online learning is not difficult to do given present technological advancements. Actually, it is not something new. To this scheme, the teachers could not invoke their right to determine how should they deliver instruction and say no. If the reason for a possible disagreement from teachers is their inability to use technology then they (the teachers) have (and would be) a problem.
The challenge now for the academic community is to look for other methods to achieve course objectives. Desperate times call for desperate measures and given the current situation educators need to think of alternative ways to make education work. There are existing distance learning methods that could be considered.
With the COVID-19 continuing its havoc, expect a different campus when classes resume. The atmosphere will be different. It’s not a question of what could be done but what must be done. Everybody must be required to enter the campus through specific entry points so their body temperature could be checked, vehicles entering the school must be sprayed with disinfectants, thermal scanners must be installed at entry points in the campus, a campus-wide fumigation must be done at least once a week, there must be sanitizers in the entrances and exits of buildings and of individual offices and classrooms, and everybody in the campus, especially the students and teachers in the classrooms must be required to wear face masks at all times.
School authorities must also get the assurance from suppliers of any products that not a single contaminated item would enter the campus. Even the entry of food from restaurants around school campuses must be regulated. School policy makers should not leave no stone unturned. As Benjamin Franklin said, “An ounce of prevention is worth a pound of cure.”
More importantly, everybody in the campus must be taught (and constantly reminded of) the precautionary measures for them not to get infected. Health personnel must be trained how to deal with COVID-19 cases if and when – God forbid – they occur.
Reunion (4)
(4th of 6 parts)
Bumaba si Mario ng kanyang sasakyan. May bitbit na plastic bag. Naka-long sleeve din ito, katulad ni Jay. Wala nga lang kurbata.
“Mga ‘tol. Sa wakas, nagkita-kita rin tayo.” Ang mangiyak-ngiyak na sabi ni Mario habang isa-isa niya kaming niyakap
Anak ng… ‘tol hanggang ngayon. Madrama ka pa rin.” Wika ni Chris
Hindi naman,” ang sabi ni Jay, “Na-miss lang tayo ni Mario.”
Teka, upo nga muna tayo. Wow. Ito pa rin yata iyong mga batong inuupuan natin kapag tumatambay tayo dito noon.” Ang sabi ni Mario.
Binuksan ni Mario ang bitbit niyang plastic bag.
“This is for you Jay. Perfume iyan. Alam kong mahilig ka sa pabango. Mon, heto, ibinili kita ng bagong phone. Galaxy S20 yan. Latest ng Samsung.”
“Naku ‘tol, nakakahiya naman, ang mahal nito ah.”
“Okay lang Mon. Huwag mong alalahanin ‘yan. Sabi kasi sa akin ni Jay nang tawagan ko siya kahapon na mukhang luma na ang gamit mong cell phone.”
Sabay kami ni Jay na yumakap kay Mario at nagpasalamat.
Wow, tamang-tama! Dapat lang talaga na igawa na kita account sa Facebook.” Ani Chris. “Eh hetong akin, ano naman itong laman nito?”
“Viagra iyan.”
Nagtawanan kami sa sinabing iyon ni Mario.
“Hoy, FYI ha, hindi ko kaylangan ng Viagra. Kindatan lang ako ng babae eh nagagalit na ito.”
“Talaga lang ha!” Wika ni Jay. “Baka naman mukha mo na lang ang nagagalit.”
Muli nanaman kaming nagtawanan.
“As if you don’t know me boys.”
“Naku Chris, kilalang-kilala ka namin.” Ani Jay.
“Hindi ‘yan Viagra. Relo ‘yan. G-shock.”
Mukhang totoo nga ang sinabi ni Jay sa amin ni Chris tungkol kay Mario. Maganda nga siguro ang ang naging trabaho niya sa Saudi. Masaya talaga ako para sa aking mga kaybigan. Nagtagumpay sila sa mga larangang kanilang pinili. Natupad nila ang kanilang mga pangarap.
Mahirap talagang hulaan kung ano ang kakahinatnan ng buhay ng tao sa kinabukasan. Mahirap sabihin kung ang ano mangyayari sa mga kaklase mo’t mga kaybigan kapag kayo’y naghiwa-hiwalay na matapos ang high school o college. Walang makakapagsabi kung ang mga pinakamagagaling mong kaklase noon eh sila rin ang magtatamasa ng tagumpay at kasaganaan pagdating ng panahon. Katulad na lamang nina Chris at Mario. Kung tutuusin eh tamad silang mag-aral noon. Bulakbol silang maituturing. Madalas absent sa klase. Si Jay ang pinakamatalino sa aming magkakaybigan at si Mario naman ang pinakamahina pero sa tingin ko sa kanilang tatlo eh siya ang pinakamapera. Pinakamaganda ang kanyang kotse at mantakin mong parang balewale lang sa kanya ang halaga ng mga pasalubong niya sa amin.
“O Mon, baka matunaw ako niyan. Huwag mo ako masyadong pagmasdan.” Ang sabi ni Mario.
“Pinahahanga mo kasi ako ‘tol. You’re amazing.”
“Teka, teka… ayan ha… kumpleto na tayo. Puwede siguro piktyur-piktyur na tayo. Groufie tayo mga ‘tol.” Ani Chris.
Naghalinhinan silang tatlo na kumuha ng pictures ng grupo. Para kaming mga bata na nagkakagulo sa pagpo-pose.
“Hayan, naka-post na sa Facebook ang mga pictures natin.” Sabi ni Jay. “Hayaan mo Mon, makikita mo rin ito mamaya kapag nagawa ko na account mo sa Facebook. O… tingin dito ‘tol. Hayan… heto ang gagamitin kong profile pic. Okay ah… walang kupas… guwapo ka pa rin hanggang ngayon.”
“Teka, gutom na ako ah. Puwede bang magmeryenda muna tayo?” Ani Mario.
“Wait! Hindi ba tayo maglalaro?” Tanong ni Chris.
“Next time na laro. Kain na lang muna tayo.” Mungkahi ni Jay.
“Sabagay, gutom na rin ako.” Wika ni Chris. “Eh Mon, saan ba meron ditong magandang restaurant? Marami ka siguradong alam niyan dahil araw-araw kang namamasada dito.”
“No! Gusto ko ng LTB Chris. At bakit lalayo pa tayo eh hayan na ang lugawan ni mang Isko.”
Itinuro ni Mario ang lugawang madalas naming puntahan noon.
“Wow, ang cheap ha… lugaw, tokwa, baboy.”
“O sige Chris. Maghanap ka ng restaurant na kakainan mo. Tara na Mario… Mon. Kain tayo ng LTB.”
Naglakad si Jay papunta sa lugawan. Sumunod kami ni Mario.
“Hoy, teka, sama ako. Parang masarap nga ang LTB.” Ani Chris.
Solo namin ang lugawan. Nakakalungkot malaman na patay na pala sina nanay Mameng at mang Isko. Mga anak na nila ang nagpapatakbo ng kanilang tindahan at lugawan.
Nagsiupo na silang tatlo habang hinihintay ko ang inorder naming LTB. Pinagmasdan ko ang aking mga kaybigan na masayang nagkukuwentuhan. Sa kanilang tatlo, ang pinakamatandang tignan ay si Jay. Marami na siyang puting buhok. Stressed siguro sa dami ng trabaho at sa pag-aaral niya noon kaya mabilis pumuti ang kanyang mga buhok. Napatingin ako sa salaming nakasabit sa may pintuan ng lugawan. Tinignan ko kung may puting buhok na rin ako. Mukha namang wala pa. Sina Mario at Chris ay mangilan-ngilan lang ang natatanawan kong puti nila sa buhok. Pero si Mario ay medyo mas lumapad na ang noo. Siguro dahil mainit sa Saudi kaya madaling nanlalagas ang kanyang mga buhok.
Tumayo si Chris at nag-selfie. Makulit siyang talaga, kinuhan din niya ako. Napansin kong mas tumangkad pa lalo siya. Si Chris ang laging tumatayong sentro kapag bumubuo ng team ang aming section noong high school. Si Jay ang pinakamaliit sa aming apat pero siya ang pina-gwaping. Mestisuhin siya. Kami naman ni Mario halos mag-kasingtangkad lang.
Self-service sa lugawang iyon kaya ako na ang nagbitbit ng mga inorder namin nang handa na ang mga ito.
“Wow… ngayon lang ulit ako makakatikim nitong LTB.” Ani Mario. “Teka, Mon…lugaw-itlog lang ba ang sa iyo?”
Tumango lamang ako.
“Diet ba?” Ang tanong ni Chris. “Kaya siguro maliit pa rin ang tiyan mo hanggang ngayon. Samantalang ako eh para na akong buntis.”
“Oo nga ano.” Ang sabi naman ni Jay. “At napansin ba ninyo Chris… Mario. Ang lalaki ng mga dibdib at braso ni Mon.”
“Batak kasi ako sa pagda-drive at sa bukid mga ‘tol.”
“Eh ikaw naman Jay. Bakit parang pumayat ka?” Ang tanong ni Mario.
“Ah… eh… Kapupuyat siguro…dami ko kasing paperwork. Mahirap maging school administrator.”
Lugaw lang ang kinain namin pero masayang-masaya kaming magkakaybigan. Umorder pa sila ng isang round ng LTB ako nama’y nagkasya na sa isa. Habang kami’y kumakain eh pinagkuwentuhan namin ang lahat ng mga kalokohang ginawa namin noong kami’y nasa high school. Masaya ang kuwentuhang iyon – tawanan kami’t kantiyawan.
Pagkatapos naming kumain, nagyayang uminom sina Chris at Mario.
“May alam akong videoke bar sa kabilang bayan. Bukas sila from 3:00 PM hanggang madaling araw. Tara, may mga sasakyan naman tayo.” Ani Chris.
“Huwag na doon ‘tol, mahaba ang biyahe, sayang ang oras. Mas maganda kung bumili na lang tayo ng beer diyan sa tindahan at doon sa loob ng jeep ni Mon tayo mag-inuman. Presko na eh unique pa iyong experience.” Ang mungkahi ni Jay.
“Oo nga naman Chris. Huwag na tayong lumayo para tuloy-tuloy ang kuwentuhan.” Ang susog ni Mario.
“Okay…okay… siyempre majority wins. Heto namang si Mon eh hindi boboto. Laging neutral. Sige… sige.. bibili na ako ng beer para masimulan na agad.”
At ayon nga sa mungkahi ni Jay, sa loob ng aking jeep kami nag-inuman. Tama siya, kakaiba nga ang gagawin naming iyon – sa loob ng jeep magiinuman. Si Chris ang bumili ng beer at ako nama’y bumili ng mani at chicharon na pupulutanin. Mabuti na lamang at nilinis ko ang loob ng jeep pagkatapos kong mamasada. Laking tuwa namin nang inilabas din ni Mario mula sa kanyang sasakyan ang baon niyang Chivas Regal at imported na Cheddar. May bitbit din itong isang shot glass.
Isang case ng beer ang kinuha ni Chris.
“O, katulad ng dati walang uuwi hangga’t hindi ubos ito… pati ang Chivas ni Mario. Heto bumili na rin ako ng plastic cup at cubed ice kung gusto ninyo ng malamig. ” Ani Chris habang inaabutan kami ng binuksan niyang bote ng beer.
“Para sa muli nating pagsasama-sama ng mga gwapings… CHEERS!!!” Wika ni Jay.
Sa ganoon nagsimula ang aming inuman at ang pagpapatuloy ng parang hindi matapos-tapos naming kuwentuhan.
“Bakit ba kasi ngayon lang natin naisipang magkita-kita?” Ang tanong ni Mario. “Gawin na nating regular ito. Baka kasi ang mangyari niyan eh after 25 years na naman bago natin ulitin ito. Paano ba gagawin natin… every 2 years, tuwing bakasyon ko? O kahit every 4 years?”
“Huwag 4 years… baka hindi na ako umabot!” Ani Jay.
Bigla kaming tumahimik.
Reunion (3)
(3rd of 6 parts)
Tumayo si Chris. Naginat-inat. Si Jay naman ay nagsinding muli ng sigarilyo. Inalok niya si Chris.
Oh no doc Jay.” Kinuha ang stick ng sigarilyo. “Don’t you know that smoking is dangerous to your health? Tigilan mo na ang paninigarilyo.”
“It’s too late.” Ang sagot ni Jay.
Nagkatinginan kami ni Chris sa narinig naming iyon.
“Seryoso ka ‘tol?” Ang tanong ni Chris.
“Heto naman… joke lang. Ang ibig kong sabihin eh mahihirapan na akong tigilan ito, ”
Hindi ko sigurado kung nagbibiro nga lang si Jay o seryoso siya sa sinabing iyon. Hindi tuloy sinindihan ni Chris ang sigarilyong bigay nito. Inilagay na lamang niya ito sa bulsa ng suot na polo shirt.
Pinagmasdan kong mabuti si Jay. Para ngang payat diys at medyo maputla.
“Okay ka lang ba ‘tol?”
Tango lamang ang isinagot sa akin ni Jay. Magtatanong pa sana ako pero napansin kong parang ayaw ni Jay na pag-usapan ang kalagayan ng kanyang kalusugan.
“Engineer pala si Mario at sa Saudi nakapagtrabaho. Nakita ko sa Facebook niya.”
Oo Chris.” Ang sagot ni Jay. “Napakayaman na niya. Mukhang naka-jackpot siya sa Saudi. Sa isang oil refinery daw siya nagtatrabaho doon. Nandito nga siya sa Pilipinas kaya nang magkita kami nitong si Mon eh naisipan kong magkita-kita tayo. Baka kasi isang buwan lang daw ang bakasyon niya.”
Bumaling sa akin si Chris. “Eh ikaw naman Mon. Bakit hindi kita mahanap sa Facebook? Gumagamit ka siguro na alyas ano?!”
Ngumiti lamang ako.
“Walang hilig sa social media si Mon Chris.” Wika ni Jay. “Hindi katulad mo na adik sa Facebook.”
“Adik pala ha. Ikaw nga itong halos kada dalawang araw yata na nagpapalit ng profile pic.”
“Wow… mukhang stalker pala kita sa Facebook ah.” Ani Jay.
Siyempre naman… kaylangang updated ako sa mga nangyayari sa mga kaybigan. By the way Mon, gusto mo ba magka-Facebook? Puwede kitang igawa ng account.”
“Naku huwag na. Wala namang internet connection sa barangay namin.”
“Puwede naman sa cell phone lang, kapag nag-load ka may data nang kasama iyon. Makapag-Facebook ka na.”
“Hay naku Chris, tantanan mo na si Mon. Hayaan mo kung ayaw niya mag-Facebook.”
“Ibigay mo na lang sa akin ang cell phone number mo Chris para magkakontakan tayo. Nakuha ko na ang kay Jay.”
“O heto.” Binigyan ako ni Chris ng calling card. “Mag-miskol ka para makuha ko number mo. Pero, basta igagawa pa rin kita ng Facebook account. Ise-send ko na lang sa iyo password. Teka, ano nga pala ang e-mail mo.”
“Wala rin akong e-mail. Wala akong Google account.”
“Grabe ha. Napaka-Jurrasic mo pala Mon. Sige ‘tol. Ako na bahala sa lahat.”
“Naku Mon, pagbigyan mo na ang makulit na iyan.”
Tumango na lamang ako. Alam ko kasing hindi rin ako tatantanan ni Chris.
“Teka, maiba ako. Ikaw Jay eh may PhD, si Mario naman eh engineer, at ako naman eh natapos ng IT at may MBA. Ikaw Mon, ano nga pala natapos mo?”
“Bachelor of Science in driving and farming.” Ang sabi ko sabay tawa ng kaunti.
“Ha!?? Meron bang ganun?” Tanong ni Chris.
“Meron… sa university of hard knocks.” Ang sabi naman ni Jay.
Naintidihan ko ang sinabi ni Jay. Alam kong sinakyan niya ang joke ko.
“University of hard knocks!? Saan naman iyon.
Lalong nalito si Chris.
“Tol… maraming bagay tayong natutuhan na sa mga actual experiences natin sa buhay. Iyon ang ibig sabihin ni Jay sa university of hard knocks.”
“Hindi nakapag-college si Mon.” Sabi ni Jay sabay akbay sa akin. “Pero sa pagkakatanda ko eh mas mataas ang mga grades ni Mon kaysa sa inyong dalawa ni Mario. Kita mo ”
“Oo na, sige na. Alam ko magaling kayo mag-English. Kami na ni Mario ang kulelat sa grupo natin.”
“Eh paano, tamad kayong dalawa noon, si Mon lang ang laging kasama ko sa library noon para magbasa at gumawa ng assignment.”
“Stop!” Ang biglang sabi ni Chris. “Alam ko na ang susunod na sasabihin mo ‘tol… na tanging si Mon lang ang hindi kumokopya sa iyo kapag may test tayo noon. Sige, kayo na matalino.”
“Hindi mo nga alam ibig sabihin ng university of hard knocks eh.” Dagdag pa in Jay.
“Oo na nga, kayo na nga matatalino.”
“O… ikaw ang nagsabi niyan ha, hindi ako.” Ang natatawang sagot ni Jay kay Chris.
Nangiti ako sa palitan ng mga kaybigan ko. Gusto ko sanang ipaalaala sa kanilang dalawa na palagi akong nasa top-10 sa klase mula 1st year hanggang 4th year noon at sa aming 4 na magkakaybigan ay pinakamataas ang naging score ko sa NSAT. Kaya lang parang nakakahiyang banggitin ko pa iyon. Pero siguro naman eh hindi pa nila nakakalimutan iyon.
“Pero ‘tol kung sumabay kang kumuha sa amin noon ng scholarship exam sa kapitolyo noon eh nakakatiyak akong makakapasa ka. Heto ngang si Chris eh nakapasa eh ikaw pa.”
“Pasang awa nga lang ako noon eh.” Dagdag ni Chris.
Gusto ko naman talagang mag-aral sa college noon at balak ko talagang kumuha ng scholarship exam para makapag-aral ako sa Maynila noon. Pero mas pinili kong tulungan na lang si ama sa bukid. Pagsasaka kasi ang ikinabubuhay namin at kaylangan noon ni ama ang tulong ko. Nagkakaedad na siya noon at tingin ko eh kaylangan ko siyang alalayan sa mga gawain sa bukid. Tindera ng isda at gulay sa palengke naman ang aming ina. Apat kaming magkakapatid, ako ang panganay at nag-iisang lalaki. Puro babae ang mga kapatid ko. Alam kong hindi kakayanin ng mga magulang ko na sabay-sabay kaming mag-aaral sa kolehiyo. Kaya hinayaan ko na lang ang mga kapatid kong magpatuloy sa pag-aaral. Nakatapos ang dalawa sa kanila. Ang bunso kasi naming kapatid eh nabuntis ng boyfriend na seaman isang taon bago siya sana matapos ng pag-aaral. Pero pinakasalan naman siya at naging maganda ang buhay.
“Ay oo nga pala… Ano hanapbuhay mo niyan Mon?” Ang tanong ni Chris.
“Driver ako ng jeep at may lupa akong sinasaka sa bukid. Minana ko sa aking ama. Ikaw ba?”
“Systems supervisor ako sa isang BPO sa Ortigas. Freelance website developer din ako. Iyang kotse kong iyan eh kinita ko lang iyan sa mga websites na pinagawa at piname-maintain sa akin.”
“Bigtime na si Chris Mon. May 2 condo units na ‘yan sa QC.”
“Mas bigtime ka kaya doc Jay. Sabi ng lady guard ninyo sa akin na singkwenta mil daw ang suweldo mo bilang college dean.”
“Naniwala ka naman?”
“Oo naman. Bukod doon eh lagi ka nagla-live sa Facebook kapag speaker ka sa mga seminars. Tiyak mahal ang bayad sa iyo doon.”
“Wow! Mukhang nga talagang stalker kita sa Facebook ah Chris. Updated na updated ka sa mga activities ko.”
“Halika Mon. Tignan mo ito o, cover ng Facebook ni Jay. Iyan ang maliit niyang bahay kubo.”
Tinignan ko ang ipinapakita ni Chris. Malaki nga at maganda ang bahay ni Jay.
“Hinuhulugan ko pa iyon hanggang ngayon ano.”
Hangang-hanga ako kina Jay at Chris. Masaya akong malaman na malayo na ang kanilang narating. Hindi nasayang ang kanilang pagsisikap.
“Ikaw Mon, saan ka nga pala nakatira?” ang tanong ni Chris.
“Sa dati pa rin.”
“Ha? You mean sa lumang bahay ninyo? Doon sa pinupuntahan namin noon?”
“Oo Chris, doon nga. Bukod sa bukid eh ipinamana din sa akin nga mga namatay naming magulang ang lupa’t bahay na iyon.”
“Mabuti hindi naghabol ang mga kapatid mo.” Ang wika ni Jay.
“Ay oo. Kasi maayos naman ang mga napangasawa nila. May mga sariling lupa’t bahay at maganda ang mga hanapbuhay. Sinusuklian ko naman pero ayaw nilang tanggapin.”
“Ang suwerte mo ah. Iyong iniwang lupa’t bahay ng mga magulang namin eh hanggang ngayon pinag-aawayan pa naming magkakapatid.”
“Chris naman. Hayaan mo na iyon sa mga kapatid mo. Eh ang dami mo ng pera ah at may dalawang condo units ka pa.”
“Naku Jay, mas maraming pera ang dalawang kapatid ko na iyon. Dapat nga na sa akin na lang nila ipaubaya ang bahay at lupang iyon. Magkakademandahan pa nga yata kami dahil doon.”
Hindi na bago sa akin ang sinabi ni Chris na awayan ng magkakapatid dahil sa mga ari-ariang iiwanan ng mga namamatay na magulang. May mga mga magkakadugo pa nga na nagpapatayan dahil sa manang lupa at bahay. Masuwerte nga siguro ako dahil nagparaya sa akin ang mga kapatid ko. Ganun pa man, tuwing umaani ako ng palay o mga gulay eh hindi ko sila nakakalimutang bahaginan.
Naputol ang kuwentuhan nang makita namin may dumarating na isa pang sasakyan – isang itim na Mercedez Benz. Mismong sa harapan namin huminto ang sasakyan. Sa wakas eh dumating na rin si Mario.
Reunion (2)
(2nd of 6 parts)
Laging ganoon, laging kapag may usapang magkikita-kita kaming magkakaybigan eh si Jay ang mauuna sa aming tagpuan. Ako ang papangalawa at sina Cris at Mario ay nagpapalitan sa pangatlo at panghuli. At lagi silang leyt.
Bumaba ako ng jeep at nilapitan ko ang kotse ni Jay. Binuksan nito ang pintuan at pinapasok ako.
Tumingin ako sa aking relo – limang minuto bago mag-alas dos. Hindi ako leyt. Mabango sa loob ng kotse ni Jay. Ang halimuyak ay hindi galing sa isang airfreshener. Iba ang amoy na iyon. Mukhang mamahaling perfume ang gamit ng kaybigan ko samantalang ako eh amoy rubbing alcohol. Naka-long sleeve at kurbata si Jay. Parang galing sa isang meeting o talagang nakasanayan lang niyang magsuot ng ganoon kapag nakikipagkita sa ibang tao.
“Dito muna tayo sa loob ‘tol. Mainit sa labas.” Wika ni Jay. “Ngayon tayo magkakakuwentuhan ng matagal. Kumusta ka naman? Ano ang ginawa mo pagkatapos natin ng high school.”
“Naku ‘tol. Wala akong maiku-kuwento sa iyo dahil dito lang ako namalagi sa bayan natin. Namamasada lang ako ng jeep at nagsasaka. Hindi na ako nakapag-aral.” Nahinto ako saglit sa pagsasalita. Inisip ko kung bakit nga ba hindi ako nakatuntong ng kolehiyo, “I…ikaw na lang kaya muna ang mag-kuwento Jay. Mamaya na ako.”
At nagsimula nang magkuwento si Jay. Education pala ang kinuha nitong kurso at dahil nga masipag mag-aral eh nakapag-MA at PhD pa siya. Matalino naman talaga siya at hindi nakapagtataka na ganoon kataas ang antas ng kanyang pinagaralan. Akalain mong siya pala ang dean ng malaking college sa kabilang bayan na madalas kong pinaghahatidan ng mga estudyante.
May koneksyon pala siya kina Chris at Mario dahil friends daw sila sa Facebook. Matagal na daw nila akong hinahanap sa mga social media platforms pero hindi nila ako makita. Hindi talaga nila ako mahahanap doon dahil wala akong account sa Facebook o saan mang social media. Hindi ko nakahiligan. Feeling ko kasi eh hindi ko naman kaylangan. Pero mahilig akong magbasa ng diyaryo. Bumibili ako ng Philippine Star at Tempo araw-araw. Binabasa ko ang mga ito habang naghihintay akong masalang sa pilahan ng jeep namin. Habang namamasada naman ako eh nakikinig ako ng radio. Sa bahay naman eh nanood ako ng TV. Kaya masasabi kong updated ako. Alam ko ang tungkol sa mga Facebook at YouTube. Nakikita ko ang mga ito kapag ginagamit ng aking mga anak ang computer sa bahay. May mga viral videos din akong napapanood sa TV.
Halos 20 minutos na kaming nagkukuwentuhan eh hindi pa dumarating sina Chris at Mario.
“Ang tagal naman ng dalawang kumag na iyon.”
“Naku sir Jay! Mula naman noon na ang dalawang iyon eh laging late kapag may lakad tayo.”
“Sir ka diyan. Bigla ka namang naging pormal. Jay na lang ‘tol. Ano ka ba… para kang others.”
“Siyempre naman, isa kang doctor at dean pa ng isang kolehiyo. Dapat lang na…”
“O sige, ganito na lang, kapag pumunta ka sa school, tawagin mo akong sir, pero dito eh Jay na lang.”
“Okay dok.”
“Dok naman ngayon, ano ba iyan. Hay naku. Halika nga. Baba muna tayo. Gusto kong mag-yosi.”
Bumaba nga kami ng sasakyan ni Jay at naupo sa malalaking tipak ng bato na nakapaligid sa puno ng acacia. Isa lamang iyon sa ilang puno ng acacia na nakapalibot sa basketball court na madalas na paglaruan naming magkakaybigan noong nag-aaral pa kami sa high school. Ang sari-sari store at ang katabi nitong lugawan malapit sa baskebolan ay nandoon pa rin.
Inalok ako ni Jay ng sigarilyo. Tinangihan ko. Hindi ako natutong manigarilyo.
“Hindi ka pala naninigarilyo.” Wika ni Jay. “Good for you. How I wish na hindi ko natutuhan ito.”
“Ha? Bakit naman?”
Tumingin sa akin si Jay.
“Ah… wala lang… basta.”
Tingin ko eh may gustong sabihin si Jay. Biglang parang nawala ang kanyang sigla. Nagsindi siya ng sigarilyo.
“Jay, mukhang lumang-luma na iyong board oh. Parang malalaglag na. Tapos nakalaylay pa ng kaunti iyong ring.”
“Oo nga, Mukhang hindi na napalitan. Iyan pa rin yata iyong board at ring na ginagamit natin noon kapag dumadayo tayo rito.
“Wari ko nga.”
“Paano, may bagong sports center kasi sa tabi ng munisipyo kaya doon na lang naglalaro ang mga mahilig magbasketbol.”
“At least Mon iyong tindahan ni nanay Mameng at iyong lugawan ni mang Isko ay mukhang umasenso. Tignan mo o… yari na sa konkreto iyong puwesto nila.
“Oo nga ano, hindi ko napansin iyon kanino.” Wika ko. “Dati nga pala eh yari ang mga iyan sa kawayan at pawid.”
Halos araw-araw kong nadadaan ang lugar na iyon kapag pumapasada ako ng jeep pero hindi ko kaylan man napansin na binago ang yari ng tindahan at lugawan na iyon.
“Buhay pa kaya sina nanay Mameng at mang Isko.”
“Mamaya Jay, malalaman natin.”
“Oo nga, kapag naubos itong sigarilyo ko eh kumustahin natin sila. Siyanga pala, naglalaro ka pa ba?”
“Paminsan-minsan, kapag hindi ako namamasada. May basketbolan doon sa barangay namin malapit sa aming bahay. Sumasali ako kapag may liga doon.”
Nang maubos ni Jay ang unang stick ng kanyang sigarilyo ay may nakita kaming paparating na kotse. Huminto ito sa mismong harapan namin at dahang-dahang bumaba ang salamin ng pintuan nito.
“Hello ladies…” si Chris iyon. “Teka mga ‘tol, ipa-park ko lang ng maayos itong wheels ko.”
Ipinarada ni Jay ang mukhang bagong-bagong kotse nito sa tabi ng aking jeep. Nakagitna sa mga kotse nina Jay at Chris ang aking jeep. Parehong Honda Civic ang mga kotse nila, itim ang kay Jay, pula naman ang kay Chris.
Bumaba si Chris. Pareho kami ng suot – polo short, jeans at rubber shoes. Bago nga lang ang sa kanya samantalang ang akin ay medyo may kalumaan na.
“Kaninong karag-karag ba ito? Baka matetano ang kotse ko ah.” Ani Chris.
“Gago, kay Mon ‘yan.” Ang sabi ni Jay.
“Ha, naku ‘tol sorry. Sa iyo pala ito.”
“Ayos lang ‘tol.”
“Same old Chris… tactless.” Dagdag pa ni Jay.
“O kumusta naman kayo mga ‘tol?”
Halos sabay kaming nag-thumbs up ni Jay.
“Eh ang playboy, kumusta naman,” ani Jay.
“Playboy… baka ikaw ang playboy… balita ko nga may siyota kang estudyante mo.”
“Naku Chris, huwag mo nga akong igaya sa iyo. Pati lady guard namin sa school eh gusto mong patusin.”
“Hindi ah.”
“Sinabi niya sa akin. Bistado ka na. Hiningi mo daw number niya nang pasyalan mo ako sa school.”
“Okay…okay. Hot mama kasi iyong lady guard ninyo. Ang laki ng… bumper.”
“At ilan na nga sa mga kaklase natin noong high school at naging syota mo noong nagkatrabaho ka na?”
“Hoy Jay… 3 lang ha… si Aida, si Lorna, at is Fe.”
“Grabe… grabe…”
“What was I suppose to do? Sila naman ang kumontak at naghabol sa akin.”
Pagkasabi niyon ay naupo sa gitna namin si Chris.
“Wow, ang bango mo ‘tol ah. Mukhang perfume ang ipinang-ligo mo kanina.”
“Mumurahing cologne lang ang gamit ko.” Sagot ni Jay kay Chris.
“Mon… anong amoy iyan… namputsa…alcohol… alcohol ang gamit mong pabango.”
“Oo ‘tol. Greencross rubbing alcohol.” Sinakyan ko na lamang ang kantiyaw ni Chris. Ganoon talaga siya. Mahilig mangbuska.
“Miss na miss ko kayo mga ‘tol.” Wika ni Chris sabay akbay sa aming dalawa ni Jay.
“Si Mario na lang ang kulang.” Sabi ni Jay.
“Teka, groufie nga muna tayo.” Ani Chris sabay set-up ang hawak niyang cell phone.
“Mamaya na lang pagdating ni Mario, para kumpleto tayo.”Ang mungkahi ni Jay.
THE COVID-19 SCARE
Yesterday (February 26th), on my way to Haemi-myeon, I bumped into a colleague – a foreign English professor like me. We were about to do a “fist bump” but realizing that our hands were exposed, I jokingly suggested that we do an “elbow bump” instead. He agreed and we both laughed at what we did. A “fist bump” is safer than a handshake (according to research studies) but with the dreaded COVID-19 possibly clinging in somebody else’s skin and ready to jump into ours upon contact, then the “elbow bump” is a safer alternative.
A few days earlier, I had a friend who was obviously a little bit iffy meeting me in person him knowing that I just traveled all the way from the Philippines and landed at Incheon international airport. I just could not tell him that the feeling was mutual because I was not sure where he traveled around Korea the past weeks. Even if he did not travel, I don’t know who were the people he came in contact with and were they not infected by the virus. That day I embraced the present reality – that because of the COVID-19, people around us, colleagues or not, friends or not, loved ones or not related to us, need to take all the necessary precautions – and we should not take offense.
But we don’t need to be scared, to the point of becoming indifferent and paranoid. Neither should this COVID-19 scare drive us to racism. We just have to be cautious and cooperate with (and follow instructions given by) authorities who have been doing their best to control the contagion.
While taking my vacation in the Philippines, I closely monitored COVID-19 cases, not only there but also here in what I consider my second home – South Korea. I flew out of South Korea through Incheon Airport on the 26th of January for my winter break and if I remember correctly, there were only around 3 confirmed cases in the country at that time. When I checked for updates on January 28th, there were already 4. Meanwhile, in the Philippines, as of the same date, there was only one confirmed case – not a Filipino citizen though but a 38-year-old Chinese woman from the reported origin of the virus – Wuhan, China.
There are thousands of Chinese in the Philippines and nobody knows how many of them came from (or might have travelled to) Wuhan when the virus was still silently wreaking havoc. There could also be Filipinos, or foreigners, who might have traveled to China who could possibly be carrying the virus without them knowing and were roaming around my country. Scared by these possibilities, I decided to cancel a road trip I was planning to have with family and friends. Also, I intentionally did not contact friends I promised to see during my vacation. Reason – I wasn’t aware of their travel history. Better safe than sorry. Conversely, that was also beneficial to them, I passed through two airports, Incheon and Manila, and have mingled with hundreds of foreigners in the process. I was not sure then if I did not get infected. Thankfully, I was not.
By the 30th of January, more cases of COVID-19 infections were reported here in South Korea. The following day (31st of January), when there was a dramatic increase of confirmed cases of infections, the university (where I am currently employed) cancelled the graduation ceremonies that was supposedly scheduled for February 21st. That was a very good decision. It was for the best interest of everybody that our university did so. I have several PhD students, one of them was my dissertation advisee, who were supposed to formally receive their diplomas that day. They have long waited for that to happen and they were saddened that because of the COVID -19 scare, it was cancelled. They said that there is nothing they could do about it and besides, they themselves were also hesitant to participate in the graduation ceremonies had it pushed through as scheduled because a lot of people coming from different parts of South Korea (including those with confirmed cases of infections) would be coming and there would be a lot of foreign students (and possibly their families too) attending too, some of them coming from China.
On February 1st, there in the Philippines, the first COVID-19 death outside of China, happened. On February 5th, the third case was reported bringing the total number of confirmed infections to 3. All those reported infected were Chinese. There was no community transmission in the Philippines though. It was a different case here in South Korea where more and more cases were reported during the first week of February even among people who have no travel history to China. This prompted our university officials to move the opening of the Spring Semester to March 16th. Another wise move.
When I received the email stating that the opening of School Year- 2020 would be delayed for 2 weeks, I contemplated about extending my vacation in the Philippines so I could stay longer with my family. But I decided not to because should the COVID-19 problem in South Korea gets worse, there was a possibility then that the Philippine government would not allow flights to and from this country, the way it did to flights to Macau, Hongkong, China, and Taiwan.
So, as scheduled, I flew back to South Korea (from the Philippines) on February 19th. The previous day, the 31st COVID-19 case was reported. When I got settled in my apartment the following day (February 20th) and checked the internet for updates on the virus, I was shocked to find out that cases of infections have breached the century mark. More infections and deaths related to the virus were reported in the next couple of days prompting me to take all the necessary precautions.
As of today (February 27th) there are already 1,766 confirmed cases of COVID-19 infections and 13 deaths here in South Korea. Reports identified Daegu City and the neighboring province of Gyeongsangbuk as the regions in South Korea that were hardest hit by the virus. The vast majority of infections took place in the said places.
I have been back here (in South Korea) for a week now but I have yet to enter our university campus. I need to complete the 14-day mandatory self-quarantine period before I do so. I am hoping that all foreigners – students and workers – who traveled overseas would do the same.
I have not ventured out of my “cave” much the past 7 days except when I had to buy food and other supplies (thrice that I have done so) and eat in a restaurant. Only twice so far that I visited my favorite restaurant. That’s how I restricted my movement so far, not because I am scared but to ensure that I don’t get infected, or I don’t infect other people in case I am already carrying the virus and I just don’t know.
The COVID-19 scare clearly disrupted my routine. I could not go to the gym in our campus to do my regular workout. I have also avoided walking around and hiking in my favorite spots around here. For the meantime, I am making do with the stationary bike and some weights in my apartment.
Thankfully, technology can provide the entertainment I need. Even if I could not go to a nearby city (Seosan-si) to watch movies, there are plenty of them available in my favorite websites.
With me hesitant to venture beyond the door of my pad, I have more time to create contents for my website, read, write, and meditate.
As always, the Facebook messenger and Skype, allow me to be in touch with my loved ones through “video call” almost 24/7.
I am confident that humans can overcome the onslaught of the COVID-19. It’s just a matter of time. The homo sapiens is a resilient species.
God’s love and mercy towards humanity never end. Sooner or later, the COVID-19 scare will be a thing of the past.
Reunion (1)
(1st of 6 parts)
“Sa tabi lang amang.”
Marahan kong tinapakan ang preno. Dali-dali akong bumaba upang salubungin ang matandang babae na dahan-dahan at hirap na bumababa. Inalalayan ko rin siya nang sumampa siya sa jeep kong minamaneho. Tingin ko nama’y hindi minasama ng ibang mga pasahero ko ang kaunting abalang idinulot niyon sa kanila. Nakakaawa kasi si nanay. Sana man lang eh sinamahan siyang bumiyahe ng sinoman sa mga kamag-anak niya.
“Maraming salamat amang. Napakasuwerte ko at jeep mo ang aking natiyempuhang sakyan.”
“Wala pong ano man nanay. Salamat din po dahil kahit luma na itong jeep ko eh ito ang pinara ninyo.”
“Maayos pa naman ang jeep mo amang ah. Okay ka ring magmaneho.”
“Salamat po. Ingat po kayo nanay.”
Siya ang huling pasahero ko sa araw na iyon. Tinanggal ko na ang mga signboard na nakadikit sa salamin sa unahan ng jeep ko para wala nang pumara.
Pasado alas-dose pa lamang ng tanghali pero huminto na ako sa aking pasada. Magkikita kasi kami ng mga kaklase ko – sina Jay, Chris, at Mario. Sila ang mga sanggang dikit ko noon sa high school. Excited ako dahil iyon ang una naming pagkikita matapos ang higit-kumulang 20 taon. Parang reunion. Apat nga lang kami.
Si Jay ang nag-plano ng pagkikita-kita naming iyon. Noon isang linggo kasi eh may pumara sa akin na isang mama na tila nangka-aberya ang minamanehong kotse. Para kakong pamilyar sa akin ang mukha ng mamang iyon. Sa dahilang wala naman akong pasahero noon ay huminto ako upang tignan kung anong tulong ang maibibigay ko sa kanya.
Pagbabang-pagbaba ko ng sasakyan ay nagkatinginan kami at laking gulat ko nang tawagin akong ‘tol at sabihin ang aking pangalan ko. Siya pala si Jay. Katulad ng madalas naming gawin noon – nagkamayan kami ng mahigpit at pagkatapos ay nagkalawitan kami ng braso na animo kami’y magbubunong braso.
Buong sabik kaming nagkumustahan habang iniaayos ko ang na-discharge na baterya ng kanyang sasakyan. Nagmamadali si Jay noon dahil may meeting daw siyang dapat puntahan kaya’t hindi kami nakapagkuwentuhan ng matagal. Nang maayos ko ang problema ng kanyang sasakyan ay dumukot si Jay ng pera sa kanyang wallet at pilit iniaabot sa akin. Ito’y aking tinanggihan. Matapos siyang humingi ng paumanhin sa sinabi niyang abalang dulot sa akin eh kinuha niya ang kanyang cell phone at tinanong kung ano ang number ko. Matagal na daw talaga niya akong hinahanap. Ibinigay ko sa kanya ang aking number. Nag-miskol siya upang makuha ko naman ang sa kanya.. Isi-nave ko ito at matapos mangakong ako’y tatawagan eh kaagad siyang sumakay sa kanyang kotse at pinaharurot palayo. Mukha ngang siya’y nagmamadali.
Si Jay ay isa sa mga matatalino kong kaklase noong high school. Siya kung tutuusin ang lider ng aming grupo. Masayang-masaya ako at nagkita kami. Matagal ko na rin silang hinahanap.
Mukhang natupad ang mga pangarap ni Jay. Madalas niyang sabihin noon na gusto niyang makatapos ng pag-aaral, magkaroon ng magandang trabaho, kotse, at malaking bahay. May kotse na siya at naka coat and tie. Tila maganda ang kanyang trabaho. Hindi ko lang alam kung may bahay na siya at kung nagka-pamilya. Mas malamang na nagkaroon din siya ng sariling bahay. Pamilya? Iyon ang hindi ko matantiya. Sayang at hindi kami nakapag-usap ng matagal. Ni hindi ko natanong kung ano at saan siya nagtatrabaho.
Hanggang sa makauwi ako eh iniisip ko pa rin ang biglaang pagkikita namin ni Jay sa araw na iyon. Bigla kong naalaala ang dalawa pa naming kaybigan – sina Chris at Mario. Apat na taon din kaming nagkasama, mula first year hanggang grumadyewt kami ng high school. Halos pare-pareho sila ng mga sinasabi noon kapag napag-uusapan namin kung ano ang mga pangarap at gustong marating sa buhay. Gusto nilang makatapos ng pag-aaral, makapagtrabaho, makaipon ng maraming pera, magka-kotse, at magkaroon ng malaking bahay. Hindi ako sigurado pero parang si Mario yata ang nangarap sa amin na mag-abroad at doo’y magtrabaho. Natupad kaya niya iyon? Sana naman.
Nang tanungin nila ako noon kung ano ang pangarap ko sa buhay eh natawa sila sa sinabi ko – gusto ko lang na maging masaya at malusog ako at mamuhay ng maayos. Hindi ko alam kung bakit iyon ang sinabi ko. Mga bata pa kasi kami noon at hindi ko pa talaga alam kung ano ang gagawin ko pagkatapos namin ng high school. At ang isa pa ay hindi ako nakakatiyak noon kung makakatuntong ako sa kolehiyo. Hirap sa pera ang mga magulang ko noon.
Sa puntong iyong ay nag-ring ang aking cell phone. Katulad ng ipinangako niya’y tumawag si Jay.
Sandali din lang kaming nag-usap ni Jay. May bisita daw kasi siya. Tumawag lang siya para sabihing kinontak niya sina Chris at Mario at pumayag ang dalawang magkikita-kita kami sa susunod na linggo, araw ng Sabado. Sa dating tagpuan daw kami maghihintayan.
**********
At sa araw ngang iyon ay makakasama ko ulit ang mga kaybigan ko. Huminto muna ako sa isang karinderya. Alas-dos pa naman ang aming usapan kaya puwede pa akong kumain at magpahinga ng kaunti.
“Aling Tinay, menudo nga po at pinakbet. Huwag po ninyong lalagyan ng taba iyong menudo ko ha.”
“Naku Mon, bakit ba ayaw na ayaw mo ng taba? Tanging ikaw lang sa lahat ng customer ko ang ang ayaw kainin ito.”
“Umiiwas lang po ako sa cholesterol.”
“Sus, paminsan-minsan lang naman eh. Ilan ba kanin mo?”
“Ay isa lang po.”
“Dalawa ulam tapos isa lang ang kanin. Talaga naman. Masyadong health-conscious ang mamang driver. Hoy Manny, ipagsandok mo nga ng kanin ang kuya Mon mo. Huwag mong damihan at hindi din naman niya uubusin ‘yan.”
“Opo inay.” Ang sagot ng binatilyong anak ni aling Tinay.
Nangiti na lamang ko sa mga nadinig kong sinabi ni aling Tinay. Medyo kasi lumaki ang tiyan ko ng mag-edad 30 ako kaya kaunti na lang ang kinakain kong kanin. Nadinig ko kasi sa isang programa sa radyo na matinding magpalaki daw ng tiyan ang pagkain ng maraming kanin at delikado sa puso ang pagkain ng taba ng baboy. Pati nga daw ang madalas na pag-inom ng beer eh nakakalaki rin ng tiyan. Mabuti na lang at hindi talaga ako mahilig uminom. Pero tiyak sa pagkikita-kita naming magkakaybigan eh siguradong masusubo ako nito sa inuman. Lalo na nga’t darating din sina Chris at Mario. Hindi papayag ang mga iyon na walang inuman. Kami lang ni Jay ang hindi talaga pala-inom sa grupo.
“O heto ang tubig mo, walang yelo iyan. Alam kong hindi ka uminom ng malamig na tubig.”
“Salamat po aling Tinay.”
Iyon ang isang bagay kung bakit kahit maraming kainan akong nadadaanan eh sa karinderya ni aling Tinay ako pumupunta para mananghalian tuwing ako’y namamasada. Mabait at maasikaso siya sa mga kustomer niya.
“Sabi ni Manny eh mukhang nagdyi-gym ka rin tulad niya. Aba eh palaki ng palaki daw ang dibdib mo at namumutok ang braso mo sa suot mong t-shirt.”
“Hindi po. Magastos po mag-gym. May mga barbell at dumbbell lang ako sa bahay na gawa sa semento. Ginagamit ko tuwing umaga bago ako mamasada o lumusong sa bukid.”
Pasado ala-una na nang lumabas ako ng karinderya. Ipinagtimpla pa kasi ako ni aling Tinay ng kape. Libre iyon. Hindi ko daw kasi tinatanggap ang pamasahe niya tuwing natitiyempuhan na naisasakay ko siya galing sa palengke kaya tuwing kumakain ako doon eh may libre akong kape.
Bago ko pinaandar ang aking jeep eh nagpunas ako ng katawan gamit ang face towel na binasa ko ng alcohol. Nagpalit ako ng damit at nagsuot ng sapatos. May baon akong polo shirt at rubber shoes. Nakakahiya naman sa mga kaybigan ko kung amoy-pawis at grasa ang t-shirt ko at madungis na tsinelas ang suot ko kapag nagkita-kita kami. Nag-baon din ako ng shorts at sando upang may magamit ako halimbawang gusto nilang maglaro kami ng basketball.
Ilang minuto pa ay mararating ko na ang aming dating tagpuan – ang lumang basketball court sa sentro ng aming bayan. Magkakalapit lang naman ang mga barangay na tinitirhan naming magkakaybigan kaya mabilis namin itong napupuntahan kung gusto naming maglaro noon. Ang bahay namin ang pinakamalapit sa basketbolang iyon, halos isang kilometro lang.
Pero bakit nga ba ganoon katagal bago kami magkikita-kita gayong magkakalapit lang naman ang mga baryong tinitirhan namin. Ang unang dahilan siguro eh nagsipag-aral sila sa Maynila samantalang ako naman eh huminto na ng pag-aaral pagkatapos ng high school. Nang makatapos siguro sila ng pag-aaral eh nakahanap na ng trabaho doon na rin sila namalagi.
Nandoon na si Jay nang makarating ako sa aming hintayan. Nakita kong naka-park sa ilalim ng isang punong acacia ang kotse niyang nagkaaberya noong nakaraang linggo. Itinabi ko sa magarang kotse ni Jay ang aking lumang jeep.
Halik Sa Pisngi
Nagpaliwanag.
Humingi ng tawad.
M.A.D. LIGAYA
M.A.D. L I G A Y A 