Blog Archives
Ang Sumpa (Part 1)
(A Novella in Filipino)
Papalubog na ang araw. Nagsisimula nang gumapang ang dilim sa paligid. Nagsisihapon na ang manok sa mga punong nakapaligid sa aming bahay. Isa-isa na ring nagsisipag-paalam ang aming mga bisita. Ilan na lamang ang natira sa kanila kasama ang ilang mga kamag-anakan namin.
Masaya ang maghapong iyon. Maraming pagkain at inumin. Rumenta rin ako ng videoke para mas mag-enjoy ang mga bisita. Nagkakantahan sila habang kumakain. Ang iba’y nag-iinuman at ang ilan sa kanila’y sumasayaw kapag may kantang nagtutulak sa kanila upang umindak. May ilan rin sa mga bisita na nag-abot ng regalo kay Alfred. Ang iba’y sobre ang ibinigay sa kanya.
Pinagmamasdan ko ang aking kaisa-isang anak habang inaasikaso niya ang kanyang mga kaklase at mga kaybigang nagdatingan. Masigla siya at tawa ng tawa. Panay nga ang kuha ng selfie kasama ang mga bisita. Pihadong mamaya o bukas eh babaha nanaman ng pictures sa Facebook ng anak ko. Ipinalangin ko na sana ay ganoon siya palagi. Sana pagkatapos ng araw na iyon ay walang magbago sa takbo ng buhay niya… sana ay walang magbago sa takbo ng buhay naming mag-anak.
“Kuya, mukhang hindi ka yata uminom ngayon. Nakakapanibago ah. Parang pang balisa ka.” Si Pol iyon, pinsan ko.
“Ha, eh pagod lang siguro ako,” tugon ko sa pagitan ng isang ngiting pilit.
“Ang dami mong inihanda para kay Alfred ah!”
“Siyempre naman, binata na ito mula ngayong araw na ito.” Sagot ko sabay akbay sa aking anak. “Alam mo naman ang tradisyon sa lahi nating mga Cervantes. Kapag unang kaarawan, ika-7, ika-13 at debu ng mga anak natin ay ipinaghahanda natin sila, di ba?.”
“O tito Pol, itay… picture-picture muna.” umakbay sa akin si Alfred sabay kuha ng picture namin gamit ang bagong cell phone na iniregalo ko sa kanya.
“Siyanga pala, next month eh debu naman ng unica hija ko. Huwag na huwag na hindi kayo pupunta ha.”
“Aba eh hindi talaga puwede na hindi kami pupunta. Magtatampo iyong inaanak ko,” sagot ng asawa kong si Sally na bigla na lamang sumulpot mula sa aming likuran.
“Aasahan ko yan! Pasensya na ulit kung iyong mag-ina ko eh hindi nakarating ngayon, may sinat kasi iyong inaanak mo kanina.”
“Okay lang iyon Pol. Tumawag kanina si kumare at nagpaliwanag,” ang sagot ni Sally.
“O papaano, ako eh aalis na at hayan oh papadilim na. Happy birthday na lang ulit Alfred. Iyong regalo ko, binuksan mo na ba?”
“Naku hindi pa po, mamaya ko pa siguro maaasikasong buksan mga regalo ko.”
“Okay… okay! Hoy batang tisoy, huwag ka munang manliligaw ha… hehe.”
“Wala pa po sa isip ko iyan tito.”
“Talaga lang ha. Iyong isang bisita mong dalagita kanina eh laging nakadikit sa iyo ah. Panay pa ang sulyap sa iyo.”
“Ha… eh…”
“O kitam hindi ka makasagot. O…o…biglang namula mukha mo ah.”
“Naku tito wala lang po iyon, napakababata pa po namin ano.”
“Okay…okay… sige… sabi mo eh!. Ay siya, lalakad na ako.”
“Sige po tito. Ingat kayo,” ang sagot ni Alfred.
Inihatid ko sa labasan ang aking pinsan at ilan pa sa mga bisita namin.
Habang pabalik ako sa loob ng bahay ay napansin kong may mga uwak na aali-aligid sa bahay namin. Napansin din iyon ng ilang mga bisita naming papalabas. Iyon eh binale-wala lang ng mga bagong kakilala namin subalit sa aming mga kaybigan na alam ang kuwento ng aming pamilya ay nabakas ko sa kanilang mukha ang pag-aalala.
Bawat huni ng uwak na marinig ko ay parang nagpapasidhi sa kabang aking nararamadaman at nagpapabilis sa paglalakad palayo ng ilan sa mga bisita namin.
Nagsimula na ang kinatatakutan ko. Kung kaylan pa naman na parang nanumnumbalik na ang lahat sa normal. Kung kaylan na parang nakalimutan na ng mga dating kapitabahay at mga kaybigan namin doon sa sityo sa barangay na aming pinanggalingan ang mga nangyari.
Naabutan ko si Alfred na naglalagay sa ilang supot ng mga pagkaing inihanda habang ang asawa ko’y patuloy sa pagliligpit ng mga ginamit sa handaan.
“O, saan mo dadalhin iyan?” tanong ng kanyang ina.
“Kay tito Mon po. Dadalhan ko siya ng makakain.”
“Ha! Gabi na, malayo iyon. Bukas mo na lang siya dalhan niyan!”
“Inay naman eh! Ngayon na po. Pleaasee!!! Magmo-motor naman ako eh.”
“Ay naku anak!”
“Pleaaasseee!!!” Ang nagsususumamong sabi ni Alfred sabay halik sa pisngi ng ina.
“Pero anak, baka mapaano ka. Dumidilim na oh.”
“Inay, hindi na po ako bata.”
“Hayaan mo lang si Alfred ‘nay. Binata na nga naman siya.” Pagkatapos kong sabihin iyon sa aking kabiyak eh bumaling naman ako kay Alfred. “Sige na anak, lakad ka na para makabalik ka kaagad. May pasok ka bukas kaya hindi puwedeng doon ka nanaman matutulog ha.
“Opo itay. Babalik po agad ako.”
“Huwag mabilis magpatakbo ng motor. Iyong bago na ang gamitin mo. I-check mo muna ang preno at ilaw bago mo paandarin” dugtong ko.
“Sir… yes sir!”
“Kunsintidor ka talaga. Wala pa namang lisensya iyang anak mo at napakabata pa.” Bulong sa akin ng aking asawa sabay kurot sa aking baywang.
“Responsableng bata si Alfred. Sanay na sanay na siyang magmotor. Naiaangkas na nga niya ako eh.” Ang sagot ko.
Habang isinusuot ni Alfred ang helmet ay may itinanong siya.
“Itay, iyon nga po palang sunog na mga bahay sa tabi ng bahay ng tito Mon… ano po ba talaga ang nangyari doon? Ang tagal nang ganoon ang hitsura ng lugar na iyon ah. Bakit kaya hindi na inayos ng mga may-ari.”
“Ha?! Eh…” Hindi ko inakalang itatanong niya iyong sa akin. Hindi ko malaman kung ano ang isasagot ko sa kanya.
“Naku… naku… Alfred lumakad ka na at gagabihin ka masyado. Saka na lang ikukwento sa iyo ng tatay mo iyan,” ang wika ni Sally.
“Ang gara ah… kapag tinatanong ko si tito Mon tungkol doon eh halatang ayaw niyang ikuwento kung ano ang nangyari. Tapos ang tatay naman eh parang nagulat ng nagtanong ako tungkol doon.”
“Alfred… sabi nang lumakad ka na eh!”
“Oo nga po inay, heto na nga po bababa na.”
“Ikumusta mo na lang kami sa tito Mon mo.”
“Sige po itay. Lalarga na po ako.”
Huwag Kang Lilingon – Chapter 1
Chapter 1
“Sa Pinagmulang Dalampasigan“
Hindi ko na mabilang kung ilang beses tumingin sa kanyang relo si Daniel at pagkatapos ay bubuntong hininga. Wala na siyang sigarilyong masindihan pero patay-sindi pa rin ang ginagawa sa hawak na lighter. Matagal nang ubos ang laman ng kaisa-isang pakete ng sigarilyo na binili niya sa terminal ng bus bago kami bumiyahe. Ako nama’y nang magsawang makinig sa mga paborito kong kantang naka-download sa cellphone ko’y pinanood ko na lamang ang mga bankang inuugoy ng mga alon malapit sa pampang habang nagbabalik-tanaw ako sa aking kamusmusang ginugol ko sa tabing-dagat sa bayang aking sinilangan.
Nabaling ang aking atensyon kay Tomas. Nakatayo pa rin siya sa may rampa na parang tuod. Habang kami ni Daniel ay umiiwas sa tilamsik ng tubig-alat na hatid ng along humahampas ng paulit-ulit sa aming kinapupuwestuhan ay hinahayaan lamang niyang mabasa siya nito. Taog na kasi at medyo may kalakasan pa ang hangin kaya maalon. Mukhang may bagyong paparating.
Si Tomas ay nakatingin sa direksyon ng araw na malapit nang lunurin ng dagat. Mahirap hulaan kung inaabangan ba niya ang paglubog ng araw na bahagyang ikunukubli ng balumbon ng ulap o mayroon kung ano mang nakatago sa likod ng ulap na pilit niyang inaaninag. Kapansin-pansin ang paminsan-minsang niyang pagyuko upang hagurin ang kanyang mga hita. Marahil ay nangangalay na siya sa tagal ng kanyang pagkakatayo. May mga pagkakataon na ikinukuyom niya ang kanyang mga kamay. Animo’y mayroon siyang gustong hawakan na hindi mahagilap ng kanyang mga kamay.
Halatang hindi mapakali si Tomas. Labis siguro niyang iniisip si Evelyn, o Eve kung aming tawagin. Ako ma’y ganoon din, hindi rin mawala sa isip ko si Eve. Ang pagkakaiba marahil eh si Tomas ay nag-aalala lang sa kanya. Bukod sa pag-aalala, ay may mas malalim pa akong dahilan — sabik akong makita siya.
Pinipilit kong itago ang nararamdaman ko kay Eve. Hindi ito puwedeng malaman ni Tomas at lalong hindi puwedeng mabisto ni Daniel. Bakit? Dahil ba sa kapatid siya ng aming kasanggang-dikit at ayaw kong isipin niyang sinasamantala ko ang pagkakaybigan namin? Minsan ding narinig ko ang aking ina sinabing hindi maganda sa paningin na taluhin mo ang kapatid ng matalik mong kaybigan.O torpe lang talaga ako.
Ang daming pagkakataon na gusto kong hawakan ang mga kamay ni Eve. Gusto kong sabihing may pagtangi ako sa kanya. Subalit tuwing ibubuka ko na ang aking bibig ay walang salitang lumalabas dito.
Ang pag-mumuni-muni kong iyon ay pinutol ng isa nanamang buntong-hininga ni Daniel. Ang medyo masungit na panahon ay tila sinasalamin ang magkakahalo alalahanin at isipin namin sa pagkakataong iyon.
Magkatabi kami ni Daniel na nakaupo sa isang baytang ng hagdanan ng parola na nasa dulo ng konkretong breakwater. Medyo may kalakasan nga ang hangin galing mula sa nilulubugan ng araw dahilan upang umalon ng katamtaman lang naman ang taas at iugoy ang mga bankang nakahimpil malapit sa hilera ng mga puno ng talisay sa tabing-dagat. Nagpapaligsahan rin sa pag-indak sa saliw ng hangin ang mga dahon ng hagonoy at kugon na tumubo sa kahabaan ng dalampasigang iyon.
Mababa lang ang parolang iyon sa breakwater. Sa tantiya ko ay higit-kumulang na 10 talamapakan lang ang taas. Isang malaking bombilya ang nakalagay sa ibabaw nito na nakapaloob sa isang lagayang yari sa makapal na salamin. Gabay iyon ng mga mandaragat upang malaman nila kung saang banda ang pampang kapag madilim ang gabi, lalo na kung masama ang panahon. Bukod sa nadaanan naming malaking bahay na napapalibutan ng mataas na bakod na ang bawat sulok ay may mga CCTV, ang dalawang solar panel sa ibabaw ng lagayan ng bombilya ang tanging palatandaan na umabot na sa lugar na ito ang kabihasnan.
Si Daniel ay may takip na panyo sa ilong. Halatang hindi sanay sa amoy na isinisingaw ng dagat at ng buhanginang nagsisilbing libingan ng mga patay at nabubulok na lamang-dagat. Pablihasa nga ako’y isinilang sa lugar na malapit sa aplaya kaya sanay na ang ilong ko sa amoy ng tubig-alat na itinuturing ni Daniel na mabaho at malansa. Para sa akin, di-hamak na mas mabaho ang amoy ng sigarilyong kumapit sa suot niyang t-shirt at mas malansa ang hininga niyang may halong amoy ng nikotina.
May isang luma na’t sira-sirang rampa na yari sa magkahalong kahoy at kawayan na nakadikit sa breakwater. Doon nga nakatayo si Tomas. Sa tinging ko’y nagsisilbing daungan ng mga bangka at siguro ay babaan rin ng mga isda at iba pa mga lamang-dagat na nahuhuli ng mga mangingisda kapag kati at hindi makatuloy sa pampang ang kanilang mga bangka.
Kahalintulad ito ng daungan sa bayan namin. Dalawang baytang rin na hagdanang yari sa kahoy ang nakapagitan sa rampa at breakwater. Malamang na yari rin sa kongkreto o malaking kahoy ang nagsisilbing poste ng rampang iyon. Hindi ko makita sa dahilang taog nga noon.
“Anong oras ba talaga darating ang bangkang sasakyan natin,” ang tanong ni Daniel kay Tomas. “Aba’y makapananghalian pa tayo naghihintay dito ah.” Ang mga kunot sa noo ni Daniel ay parang kanal na dinadaluyan ng kanyang pawis.
“Oo nga naman bro, hayan papalubog na ang araw o,” ang dugtong ko.
“Aywan ko ba,” ang sagot ni Tomas. “Ang sabi niyong kakilala ko na kapag wala na ang araw at lalatag na ang dilim eh saka pa lamang daw darating ang bankang naghahatid sa mga gustong pumunta sa isla. Akala ko nagbibiro lang siya kaya hindi ko na ito binanggit sa inyo. Pero mukha yatang totoo ang sinabi niya.”
Pailing-iling na tumingin sa akin si Daniel. Pagkatapos niyo’y tumingin sa kawalan at bumuntung-hininga. Hindi iyon nalingat kay Tomas.
“Pasensya na mga ‘tol,” ang wika ni Tomas. “Nadamay pa kayo sa problema ko. Kung gusto na ninyong umuwi eh okay lang. Ako na lang ang maghahanap sa kapatid ko.”
Nanahimik na lamang kami matapos iyon sabihin ni Tomas. Kung puwede ko lang sanang sabihin na responsibilidad ko ring hanapin si Eve. At marahil ay mas masidhi ang pagnanais kong makita ang kanyang kapatid kaysa sa kanya.
Maya-maya pa’y sabay kami halos ni Daniel na bumaba sa rampa upang lapitan si Tomas.
“Bro, sorry, hindi ka naman namin pwedeng iwanan dito,” wika ko sabay akbay sa aming kaybigan. “Kami naman ang nagpumilit sumama sa iyo dito ‘di ba. Wala tayong iwanan. Mula noon ganyan tayo.”
“Nakakainip lang kasi ‘tol, dalawang oras pa halos ang biniyahe natin patungo dito kanina,” ang dagdag ni Daniel. “Tapos mahigit isang oras pa tayong naglakad papunta dito. Sumakit ang mga paa ko dito sa suot kong sapatos.”
Eh engot ka kasi eh,” ang sabi ko. “Alam mo namang dagat ang pupuntahan natin at sasakay pa tayo ng bangka eh nag-leather shoes ka. Dapat kasi rubber shoes, tsinelas o sandals ang sinuot mo. Tapos naka-trousers ka pa.”
“Nakalimutan ko nga na bibyahe tayo sa dagat,” ang sagot ni Daniel. “Hay naku, akala ko’y naiwan ang nanay kong sermon nang sermon. Kasama ko pala”
“Ganyan ka kapag napapansin ang kaengotan mo,” ang tugon ko. “Hindi ka kasi nag-iisip bago gumawa ng desisyon. Ilang beses ka na bang nagka-problema sa ugali mong ganyan. Pabigla-bigla. Napaka-impulsive mo.”
“Oo na… oo na. Ikaw na magaling.” Ang wika ni Daniel sabay sipa sa isang maliit na bato nasa aming paanan.
Tinampal ko sa balikat si Daniel. Lumayo siya sa akin ng kaunti. Parang nagtatampo.
“Patience Daniel… patience.” Ang sagot ko sa kanya.
“Pagod na, gutom pa. Napakalayo pa naman ng mga bahayan na nadaanan natin kanina. Wala man lang mabilhan ng pagkain at mahingan ng kahit tubig man lang na maiinom. Tapos iyon pang mga mangingilang-ngilang bahay na nadaanan natin kanina eh nagsasara ng mga bintana at pinto kapag malapit na tayo.”
Napansin ko rin iyon pero inisip ko na lang na marahil ay nag-iingat lamang ang mga may-ari ng bahay sa dahilang kami ay mga dayo.
“Ah basta… gutom na ako.”
“Magtigil ka nga Daniel,” wika ko. “Ayos lang na naglakad tayo ng malayo at wala tayong pagkain para pamin-minsan eh nakakapag-exercise ka at nakakapag-diet. Tignan mo nga iyang tiyan mo oh, parang tambol na ah.”
“Kung makapagsalita ka Willy eh parang ke payat-payat mo,” ang sagot ni Daniel sa akin.
Tumawa ako’t tinampal ko nanaman sa balikat si Daniel sabay sabing, “Joke lang bro. Pero tignan mo… di hamak na mas malaki ang tiyan mo sa akin. At tignan mo oh… kahit kaunti may mga muscles na ako.” Wika ko sabay pakita ng aking biceps. “Sumama ka na kasi sa amin mag-gym.”
“Oo na… oo na… next time sasama na ako sa inyo.”
“Gusto mong maging pulis ‘di ba? Eh baka hindi mo abutan ang mga hahabulin kung may bitbit kang tambol.”
Pagkasabi ko niyon eh binuksan ko ang aking dalang backpack. “O heto tubig. Kundi ka ba naman talaga engot. Ni tubig ‘di ka man lang nagbaon.”
“Eh tumakas nga lang ako ‘di ba.”
“O heto pa biscuit, isaksak mo sa ngala-ngala mo para matigil ka sa kakareklamo.”
Padabog na kinuha ni Daniel ang mga iniabot ko.
“Hindi ko kasi natanong doon sa nakausap ko kung may mga karinderya o tindahan dito. Pasensya na mga tol.”
Tumingin ako kay Daniel, sinimangutan ko ito’t sinenyasang manahimik.
“Ang tigas kasi ng ulo ni Eve. Pinagbawalan ko siyang sumama sa mga kaybigan niyang mag-night swimming eh hindi nakinig.”
“Eh mukhang lahi yata talaga kayo ng matitigas ang ulo tol,” ang hindi ko malaman kung nanunuya o nagbibirong sabi ni Daniel. “Baka naman nagtanan na si Eva at si Jeff kaya hindi pa umuuwi.”
“Magtigil ka nga.” Ang inis na bulalas ko kay Daniel. Para kasing kinurot ako ng selos nang sabihin niya iyon. Ayaw kong isipin na tuluyan nang mawawalan ako ng pag-asa kay Eve. Iyon ang mangyayari kung nagtanan nga sila ni Jeff.
“Sigurado akong hindi ganoon ang nangyari.” Nahimasmasan ako ng sabihin iyon ni Tomas.
“Hinahanap nga siya ni Jeff sa bahay kagabi si Eva kaya nalaman ng nanay namin na wala pala siya sa bahay. Pilit ko siyang pinagtakpan pero bistado kami. Masyado nang nag-aalala si nanay kaya pinapasundan na sa akin. Aywan ko ba. Kinakabahan talaga ako. Sa lahat pa naman ng mapipiling puntahan eh bakit sa islang pang iyon.”
“Bakit Tomas? ang tanong ni Daniel. “Anong meron sa islang iyon?”
“Ha… eh, wala naman tol,” ang sagot ni Tomas.
Pakiramdaman ko’y may gustong sabihin si Tomas. Pinagmasdan ko siya at nang magkasalubong ang aming tingin eh ngumiti siyang pilit.
“Ano iyon ‘tol?” ang tanong ko kay Tomas.
Kilala ko si Tomas. Meron siyang dapat sabihin sa amin. High school pa lang eh magkakabarkada na kaming tatlo. Nagdesisyon din kaming pumasok sa iisang kolehiyo at pare-pareho pa ang kursong kinuha namin. Nagkataon namang pare-parehong Criminology ang gusto naming tapusin. Halos araw-araw eh magkakasama kami. Sabado man o Linggo eh kung hindi sa amin eh doon kami tumatambay kina Daniel o kina Tomas. Parehong firing range din ang pinupuntahan namin para magsanay sa paghawak ng baril.
Wika nga’y kabisado namin ang likaw ng bituka ng bawat isa. Wala kaming itinatagong sikreto—bukod marahil sa tunay kong damdamin para kay Eve. Pilit ko itong inilihim. Nahihiya akong malaman ito ng dalawa.
Hindi mahirap gustuhin si Eve dahil sa kagandahan niyang taglay. Lalong hindi siya mahirap mahalin dahil sa mga magaganda nitong katangiang. Matalino rin siya at napakalambing.
Wika nga’y gustuhin si Eve at hindi ako magtataka kung maging si Daniel man ay may gusto rin sa kanya. Baka nga kung totong may mga anghel, demonyo, at maligno ay maaring mapa-ibig niya.
Pinutol ni Daniel ang pagiisip ko kay Eve. “Bro, ano na? Ano ba talaga ang meron sa islang iyon?”
Ang Sumpa
(Maikling Nobela)
Paano kung mali ang akala natin na lahat ng totoo ay kung ano lamang ang nakikita ng dalawang mata… kung ano lang ang puwedeng ipaliwanag sa pamamagitan ng lengwahe ng siyensiya, matematika at lohika?
Paano kung ang lahat ng kaalaman ng mga itinuturing na mga dalubhasa’t paham na nabuhay mula noong unang araw sa kasaysayan ng tao ay hindi pala naisulat sa ano mang aklat o sadyang hindi isinulat dahil kapag ito ay nalaman ng mga hindi dapat makaalam eh sa halip na makabuti sa sangkatauhan eh makasama ito?
Paano kung bukod sa dalawang mata ay totoong may pangatlo at ang nasusulat lang at nababasa sa mga libro eh iyong nakikita lang ng dalawang mata? At kung totoong may pangatlong mata, ano kaya ang nakikita nito?
Paano kung bukas ang iyong ikatlong mata? Gusto mo ba? Kakayanin mo bang bigla na lamang makakita ng mga hindi pangkaraniwan – mga kakaibang elemento at mga espiritu? Hindi ka kaya mabaliw o mamatay sa takot?
Kay lolo Benjamin at kay Mon, ano ba ang nangyari nang bumukas ang ikatlong mata nila?
Ano naman kaya ang mangyayari kay Alfred kapag ang kanyang ikatlong mata ang bumukas?
**********
Part 1
Papalubog na ang araw. Nagsisimula nang gumapang ang dilim sa paligid. Nagsisihapon na ang manok sa mga punong nakapaligid sa aming bahay. Isa-isa na ring nagsisipag-paalam ang aming mga bisita. Ilan na lamang ang natira sa kanila kasama ang ilang mga kamag-anakan namin.
Masaya ang maghapong iyon. Maraming pagkain at inumin. Rumenta rin ako ng videoke para mas mag-enjoy ang mga bisita. Nagkakantahan sila habang kumakain. Ang iba’y nag-iinuman at ang ilan sa kanila’y sumasayaw kapag may kantang nagtutulak sa kanila upang umindak. May ilan rin sa mga bisita na nag-abot ng regalo kay Alfred. Ang iba’y sobre ang ibinigay sa kanya.
Pinagmamasdan ko ang aking kaisa-isang anak habang inaasikaso niya ang kanyang mga kaklase at mga kaybigang nagdatingan. Masigla siya at tawa ng tawa. Panay nga ang kuha ng selfie kasama ang mga bisita. Pihadong mamaya o bukas eh babaha nanaman ng pictures sa Facebook ng anak ko. Ipinalangin ko na sana ay ganoon siya palagi. Sana pagkatapos ng araw na iyon ay walang magbago sa takbo ng buhay niya… sana ay walang magbago sa takbo ng buhay naming mag-anak.
“Kuya, mukhang hindi ka yata uminom ngayon. Nakakapanibago ah. Parang pang balisa ka.” Si Pol iyon, pinsan ko.
“Ha, eh pagod lang siguro ako,” tugon ko sa pagitan ng isang ngiting pilit.
“Ang dami mong inihanda para kay Alfred ah!”
“Siyempre naman, binata na ito mula ngayong araw na ito.” Sagot ko sabay akbay sa aking anak. “Alam mo naman ang tradisyon sa lahi nating mga Cervantes. Kapag unang kaarawan, ika-7, ika-13 at debu ng mga anak natin ay ipinaghahanda natin sila, di ba?.”
“O tito Pol, itay… picture-picture muna.” umakbay sa akin si Alfred sabay kuha ng picture namin gamit ang bagong cell phone na iniregalo ko sa kanya.
“Siyanga pala, next month eh debu naman ng unica hija ko. Huwag na huwag na hindi kayo pupunta ha.”
“Aba eh hindi talaga puwede na hindi kami pupunta. Magtatampo iyong inaanak ko,” sagot ng asawa kong si Sally na bigla na lamang sumulpot mula sa aming likuran.
“Aasahan ko yan! Pasensyan na ulit kung iyong mag-ina ko eh hindi nakarating ngayon, may sinat kasi iyong inaanak mo kanina.”
“Okay lang iyon Pol. Tumawag kanina si kumare at nagpaliwanag,” ang sagot ni Sally.
“O papaano, ako eh aalis na at hayan oh papadilim na. Happy birthday na lang ulit Alfred. Iyong regalo ko, binuksan mo na ba?”
“Naku hindi pa po, mamaya ko pa siguro maaasikasong buksan mga regalo ko.”
“Okay… okay! Hoy batang tisoy, huwag ka munang manliligaw ha… hehe.”
“Wala pa po sa isip ko iyan tito.”
“Talaga lang ha. Iyong isang bisita mong dalagita kanina eh laging nakadikit sa iyo ah. Panay pa ang sulyap sa iyo.”
“Ha… eh…”
“O kitam hindi ka makasagot. O…o…biglang namula mukha mo ah.”
“Naku tito wala lang po iyon, napakababata pa po namin ano.”
“Okay…okay… sige… sabi mo eh!. Ay siya, lalakad na ako.”
“Sige po tito. Ingat kayo,” ang sagot ni Alfred.
Inihatid ko sa labasan ang aking pinsan at ilan pa sa mga bisita namin.
Habang pabalik ako sa loob ng bahay ay napansin kong may mga uwak na aali-aligid sa bahay namin. Napansin din iyon ng ilang mga bisita naming papalabas. Iyon eh binale-wala lang ng mga bagong kakilala namin subalit sa aming mga kaybigan na alam ang kuwento ng aming pamilya ay nabakas ko sa kanilang mukha ang pag-aalala.
Bawat huni ng uwak na marinig ko ay parang nagpapasidhi sa kabang aking nararamadaman at nagpapabilis sa paglalakad palayo ng ilan sa mga bisita namin.
Nagsimula na ang kinatatakutan ko. Kung kaylan pa naman na parang nanumnumbalik na ang lahat sa normal. Kung kaylan na parang nakalimutan na ng mga dating kapitabahay at mga kaybigan namin doon sa sityo sa barangay na aming pinanggalingan ang mga nangyari.
Naabutan ko si Alfred na naglalagay sa ilang supot ng mga pagkaing inihanda habang ang asawa ko’y patuloy sa pagliligpit ng mga ginamit sa handaan.
“O, saan mo dadalhin iyan?” tanong ng kanyang ina.
“Kay tito Mon po. Dadalhan ko siya ng makakain.”
“Ha! Gabi na, malayo iyon. Bukas mo na lang siya dalhan niyan!”
“Inay naman eh! Ngayon na po. Pleaasee!!! Magmo-motor naman ako eh.”
“Ay naku anak!”
“Pleaaasseee!!!” Ang nagsususumamong sabi ni Alfred sabay halik sa pisngi ng ina.
“Pero anak, baka mapaano ka. Dumidilim na oh.”
“Inay, hindi na po ako bata.”
“Hayaan mo lang si Alfred ‘nay. Binata na nga naman siya.” Pagkatapos kong sabihin iyon sa aking kabiyak eh bumaling naman ako kay Alfred. “Sige na anak, lakad ka na para makabalik ka kaagad. May pasok ka bukas kaya hindi puwedeng doon ka nanaman matutulog ha.
“Opo itay. Babalik po agad ako.”
“Huwag mabilis magpatakbo ng motor. Iyong bago na ang gamitin mo. I-check mo muna ang preno at ilaw bago mo paandarin,” dugtong ko.
“Sir… yes sir!”
Habang isinusuot ni Alfred ang helmet ay may itinanong siya.
“Itay, iyon nga po palang sunog na mga bahay sa tabi ng bahay ng tito Mon… ano po ba talaga ang nangyari doon? Ang tagal nang ganoon ang hitsura ng lugar na iyon ah. Bakit kaya hindi na inayos ng mga may-ari.”
“Ha?! Eh…” Hindi ko inaasahan mula sa kanya ang tanong na iyon. Hindi ko malaman kung ano ang isasagot ko.
“Naku… naku… Alfred lumakad ka na at gagabihin ka masyado. Saka na lang ikukwento sa iyo ng tatay mo iyan,” ang wika ni Sally.
“Ang gara ah… kapag tinatanong ko si tito Mon tungkol doon eh halatang ayaw niyang ikuwento kung ano ang nangyari. Tapos ang tatay naman eh parang nagulat ng nagtanong ako tungkol doon.”
“Alfred… sabi nang lumakad ka na eh!”
“Oo nga po inay, heto na nga po bababa na.”
“Ikumusta mo na lang kami sa tito Mon mo.”
“Sige po itay. Lalarga na po ako.”
Ang Larawan Ni Ama
Hindi ko na nabilang kung ilang oras bago ko narating ang maliit na baryong sinilangan ng aking ama. Humahalo kasi ang yamot sa aking inip tuwing tumitingin ako sa relo noon kaya’t idinaan ko na lamang sa tulog. Nakadalawang bus at isang jeep ako at kinaylangan ko pang sumakay ng tricycle. Sanay naman ako sa matagalang biyahe kaso nga lang ay walang tigil ang ulan dahil may bagyong paparating. Baha’t maputik ang mga daan kaya mahirap ang magpalipat-lipat ng sasakyan. Kaya nga’t nagpasya akong hindi na lamang isama ang aking butihing maybahay sa lakad kong iyon. Mahihiluhin at mainipin siya sa biyahe. Napakabagal pa naman ang tinakbo ng aking mga sinakyan.
Sumablay pa ng kaunti ang huling yugto ng biyahe kong iyon. Nakalimutan yata ng driver ng tricycle ang kanyang trapal, o kaya’y tinamad lamang siyang ilagay ito kaya’t ginamit ko na lamang ang dala kong payong na panangga sa ulan upang hindi mabasa ang bitbit kong bag at mga pasalubong. Hinayaan ko ng mabasa ang aking mukha. Maging ang pantalon ko ay nabasa na rin. Hinayaan ko na lang. Sa halip na ako’y magmukmok ay nag-enjoy na lang ako sa tubig-ulang humihilamos sa mukha ko. Matagal-tagal na rin naman akong hindi naliligo sa ulan. Ipinalangin ko na lang na huwag sana akong sipunin o trangkasuhin dahil doon.
Nang malapit na akong bumaba ay humina nang kaunti ang ulan. Takip-silim na noon. Sarado ang mga bintana’t pintuan ng bahay ng aking mga tiyahin. Maulan at mahangin kasi. Ngunit may mga tao sa loob ng mga bahay nila. Bukas ang mga ilaw at may mga anino akong nababanaag na gumagalaw sa loob. Minabuti kong huwag na muna silang abalahin. Isa pa’y nabasa nga ako ng ulan. Kaylangang makapagpalit agad ako ng damit at makapagpakulo ng tubig. Masarap humigop ng mainit na kape sa pagkakataong iyon. Dumiretso na lang ako sa bahay ng aking ama.
Tahimik ang paligid. Ang naririnig ko lang ay ang patak ng ulan sa bubungan ng mga kabahayan at pagaspas ng mga dahong hinahampas ng medyo may kalakasang hangin. Natanaw ko na ang bahay. Noon ko lamang napansin na sa medyo malayo at kapag medyo madilim ay para palang maliit na haunted house na ang dating nito. Para bang kung dayuhan ka sa lugar na iyon at makikita mo ang bahay sa unang pagkakataon ay kikilabutan ka ng kaunti at mag-aatubili kang lumapit
Pumasok ako sa bakuran. Nakalaylay na halos sa lupa ang yari sa kawayang bakod sa harapan. Isang makalawang na yero lamang ang nagsisilbing harang. Mahaba ang mga damo sa harapa’t gilid ng bahay. Maraming dahon ang nagkalat. Nang pumasok ako sa terrace ay pumulupot pa sa mukha ko ang sapot ng gagambang hindi ko napansing nakaharang pala sa aking daraanan. Muntik nang pumasok sa bibig ko ang isang maliit na paru-parong nakalaylay sa sapot.
Nang nasa harapan na ako ng pintuan at hahawakan ko na ang door knob ay noon ko napagtantong wala nga pala akong susi. Dapat nga pala’y hiniram ko ang susi kay tita Cecille, ang bunsong kapatid ng aking ama. Wala na akong choice kundi puntahan si tita Cecille upang humiram ng susi. Ngunit bago pa man ako makahakbang palayo sa pinto ay biglang dahan-dahan itong bumukas. Ganoon ang mga eksenang napapanood ko sa pelikulang katatakutan. Pakiramdaman ko’y nagtayuan ang mga balahibo ko sa batok. Nag-alangan akong pumasok agad. Nang ako mahimasmasan ay naisip ko na siguro’y nakaligtaang lang i-lock ang pintuan ng sinumang nautusan ni tita Cecille na buksan ang ilaw sa terrace nang nagdaang gabi. Nagkataon lang na bigla itong bumukas nang ako’y nandoon na. Siguro dahil nga malakas ang hangin.
Nabanggit sa akin minsan ng tita ko na para maliwanag sa bahay ay binubuksan nila ang ilaw sa terrace tuwing gabi. Wala na kasi doong nakatira. Hindi na rin kasi doon namalagi si ate Lea, ang aking madrasta. Mula nang magkasakit ang aking ama’y madalang na siyang puntahan ng pangalawang asawa nito. Kaya’t nang mamatay siya at nagtangka si ate Lea na muling tumira doon ay hindi na pumayag ang aking mga tiyahin. Ako man ay hindi ko siya hahayaang manatili doon. Tinanggap ko siya’t iginalang bilang madrasta subalit naglaho ang amor ko sa kanya ng hinayaan niyang mamuhay mag-isa ang aking ama sa bahay. Hindi ko siya gustong sisihin pero marahil kung nandoon lamang siya noong atakihin sa puso si papa ay baka sakaling nadala pa ang aking ama sa hospital. Maaaring buhay pa sana siya ngayon.
Nang tuluyan na akong pumasok ay napangiwi ako nang sumalubong sa akin ang magkahalong amoy ng alimuom na galing sa maruming sahig at pader at sa dumi ng pusa. Kagyat kong binuksan ang bintana upang sumingaw ang masangsang na amoy.
Maraming agiw. Basa ang maruming sahig. Sira na kasi ang bubong na yari sa pawid. Tumutulo na tuwing umuulan. Palitin na. Hindi na naayos ang bahay, napabayaan na ito. Kaming magkakapatid kasi ay paminsan-minsan lamang napupuntahan ito mula nang sumakabilang-buhay ang aming ama. Ako nama’y nagta-trabaho sa Japan at dalawa hanggang tatlong beses lang ako sa isang taon kung umuwi.
Kung tututusin eh maliit lamang ang gastos kung ipapagawa ko ang bubong. Buhay pa man ang aking ama noo’y gusto ko nang gawing yero ito ngunit ayaw niyang pumayag. Mas presko daw ang pawid. Kapag naman napapansin kong may kaunting butas ang bubong ay sasabihin niyang hayaan ko na lang daw para nasisilip niya ang langit kapag siya’y nakahiga sa kanyang kama. Ganun ang aming ama. Ginagawang katatawanan ang ilang bagay na kung ituring ng iba’y suliranin.
Kaya ko namang pagandahin ang bahay nang sumakabilang-buhay ang ama. Napapinturahan ko na nga ang salas at pinalagyan ko ng pre-cast ang terrace na dating yari lamang sa kawayan ang harang. Ngunit kapag nagawa na ang bahay eh nakatitiyak akong gagawin itong tambayan ng panganay kong kapatid na lalaki at ng kanyang mga kabarkada. Gagawing inuman at walang nakakaalam kung ano pang kabalbalan ang puwede nilang gawin dito. Kaya hinahayaan ko lang munang ganoon ang lagay ng bahay. Ang isa pang mabigat na dahilan eh kapag maayos na maayos na ito’y baka tuluyan ng tirhan iyon ng panganay naming kapatid at ng kanyang pamilya. Hindi maaari iyon dahil ang bunso man naming kapatid na babae eh naghahanap din ng matitirhan at ilang beses na niyang nabanggit na gusto niyang manirahan doon. Kaya para walang problema napagpasyahan kong wala titira doon sa aming tatlong magkakapatid. Pinangakuan ko na lamang silang hintayin akong magkapera at susuklian ko na lamang sila sa kanilang parte sa bahay at maliit na lupang iyon ng aming ama.
Aywan ko ba kung bakit kasi hindi nagsikap magpundar ng lupa’t bahay ang dalawa kong kapatid. Hindi sila marahil nadala sa karanasan ng aming pamilya na palipat-lipat ng bahay. Noon nga’y pinalayas kami ng isang kamag-anak namin mula sa isang bahay na aming tinirhan. Hindi ko alam kung bakit at ayaw ko na ring alamin ang dahilan sa pangyayaring iyon. Baka rin kasi mali ang pagkakaintindi ko noon dahil bata pa nga ako. Hindi ako nagtanim ng galit kanino man dahil doon pero nagmarka sa isip ko iyon. Abang-aba ako sa aming kalagayan noon na kaylangan naming panandaliang tumira sa animo’y ulbo ng baboy na pagmamay-ari, hindi pa ng isa man sa mga kamaganak namin kundi ibang tao… kaybigan ng aking ama’t ina. Ang insidenteng iyon ang isa sa mga hinuhugutan ko ng inspirasyon para magsikap sa buhay, hanggang ngayon. Nag-aral ako at nagpunyagi. Pinilit kong magkaroon ng sariling lupa’t bahay.
Pero mas malaking inspirasyon para sa akin ang aking ama. Sa kanya ko natutuhan ang magpunyagi at tumayo sa sariling paa, ang magtiwala sa sarili at huwag umasa sa iba. Matalino’t madiskarte ang aking ama. Sabi nila ay sa kanya daw ako nagmana.
Nakatakdang dumating din kinabukasan ang dalawa kong kapatid. Babaang-luksa na kasi para sa aming ama. Mag-iisang taon na mula nang siya ay pumanaw. Tiyak na walang hanggang tanungan nanaman kung kaylan ko sila babayaran sa parte nila sa iniwang bahay at lupa ng aming ama. Tiyak na mangungulit nanaman sila na sa iba na lang namin ito ipagbili dahil gipit na gipit na sila’t kaylangang-kaylangan na nila ng puhunan para makapagsimulang makapagnegosyo. Para bang tanging iyon na lamang ang ang puwede nilang pagkunan ng ikabubuhay nila.
Hindi ko gustong mapunta sa ibang tao ang bahay at lupang iyon ng aking ama kaya’t dapat silang maghintay. Ni ayaw ko nga itong paupahan.
Maliit lang at sira-sira pa ang bahay at hindi ganoon kalaki ang kinatitirikang lupa. Subalit iyon ay ala-ala ng aking ama. Iyon ang aming nagsisilbing koneksyon sa angkang aming pinanggalingan kaya’t hindi ko papayagang mapunta iyon sa iba.
Matapos kong buksan lahat ng ilaw at makapagwalis ng kaunti sa salas ay pumasok ako sa kuwarto’t inilapag ko sa ibabaw ng lamesa sa ulunan ng kama ang aking mga gamit. Inilatag ko ang nakatiklop na banig at kumot na nasa kama. Mabuti na lamang at balot sa plastik ang mga gamit sa kama kaya malinis at walang masamang amoy. Gayon pa ma’y ipanagpag ko ng paulit-ulit ang mga ito bago ko inilatag.
Nagpalit agad ako ng damit. Pagkatapos, katulad ng aking nakagawian, ay kinuha ko ang larawan ng aking ama. Sa larawang iyon ay kuha ang kabuuan ng kanyang mukha hanggang sa dibdib, sa babang bahagi ng huling butones ng suot n’yang polo shirt. Ang larawan iyon na nakasabit sa dingding na nasa itaas ng isang lumang TV ay ang bantay sa bahay na iyon.
Dinala ko sa kuwarto ang larawan at pinunasan ng face towel kong nabasa ng ulan.
Nang malinis na’t itinaas ko ng kaunti upang ito’y pagmasdan eh parang nakita kong gumalaw ang mga labi ng aking ama sa larawan. Parang nginitian n’ya ako. Hindi ko na matandaan kung nakangiti nga ba talaga sa larawang iyon ang aking ama o hindi. Siguro’y namamalik-mata lang ako, dala marahil ng pagod at hilo dahil sa mahaba kong byahe.
“Kumusta na ba papa? Pasensya na po kayo kung ngayon lang ako nakabalik dito.”
Matapos kong sabihin iyon ay parang nawala ang ngiti sa labi ng ama ko sa larawan na animo’y nagtatampo. May kilabot na namang gumapang sa aking katawan. Nangalisag yata lahat ng balahibo ko.
“Naku si papa, nagpaparamdam ka ba.” Nagtapang-tapangan ako’t sinabing, “Sige nga pa pakita ka sa akin oh. Sige na pa.”
Naniniwala akong merong multo pero hindi pa ako nakakakita. Hindi ko masabi kung takot ba ako dito o hindi. Pero kung ang aking ama ang magpapakita sa akin eh baka yakapin ko pa siya. Nami-miss ko siya… sobra. Gusto ko talagang siyang makita. Kahit sa anyong multo man lang.
Pinagmasdan kong muli ang larawan ng aking ama. Maraming kuwento ang mga tiyahin ko tungkol sa larawang iyon. Minsan daw ay makikita na lamang nila ito sa salas ng kani-kanilang bahay. Ang sabi ko naman sa kanila ay baka isa lang sa mga pilyong pinsan ko ang gumagawa niyon at tinatakot lang sila.
May pamangkin naman ako sa pinsan na nagsabi na nang siya’y utusan ni tita Cecille na buksan ang ilaw sa terrace dahil papadilim na noon ay nakita n’yang blangko daw ang larawan ni papa at may narinig s’yang parang umiihi sa banyo. Nagtatakbo daw ito sa takot at kahit kaylan ay hindi na ito nautusang buksan ang ilaw. Hindi ko pinaniwalaan iyon. Inisip ko naman na baka lasing lang ang pamangkin ko noon. Pero hindi naman daw.
Marami pa na animo’y mga kababalaghan na nangyayari kaugnay sa larawan ng aking ama. Ipinagkibit-balikat ko lang lahat ng iyon. Sanay na ako sa ganoong uri ng kuwentuhan kapag may kamamatay lamang na isang tao.
“Kakauwi ko lang po pa. Sa susunod na buwan pa ang balik ko sa ko sa Japan. Miss na miss ko na po kayo.”
Ganun madalas ang ginagawa ko tuwing dumadalaw ako sa bahay ng aking ama. Hinahawakan ko ang kanyang larawan at kinakausap ko siya. Tinitiyak ko naman na ako lang ang makakarinig at baka isipin nilang nasisiraan ako ng ulo. Ang mga tita ko siguro ay alam na ganun ang ginagawa ko. Itinatabi ko pa ang larawan ni ama kapag ako’y natutulog at dinadala sa kusina kapag ako’y kakain. Saka ko lamang ibabalik ito sa ding-ding kapag ako’y paalis na.
“Sobrang dumi ng bahay mo papa. Napagod ako sa paglilinis. Nagutom tuloy ako ah. Tara kaya sa kusina, magpapainit ako ng tubig. Magkakape tayo at ipapatikim ko sa iyo itong super anghang na noodles na uwi ko.”
Para naging masaya ang itsura ng ama ko sa larawan matapos kong sabihin iyon. Ipinagkibit-balikat ko lang din iyon at inisip ko na lang na siguro pagod at gutom lang ako kaya parang may nakikita akong mga nagbabago sa larawan ng aking ama.
Posible rin naman na nakondisyon ang isip ko ng mga paulit-ulit nilang kuwento tungkol sa larawan ng aking ama kaya nai-imagine kong nagbabago nga ito kahit hindi naman .
“Puro porma ka lang naman pa. Paradaman ka lang ng paramdam, eh ayaw mo namang magpakita. Tara na nga sa kusina.”
Inilapag ko sa lamesa ang larawan. Patayong isinandal ko ito sa pader paharap sa inuupuan ko.
“O pa, relax ka lang diyan. Ako ang magluluto. Ang daya mo pa, dati ikaw ang nagluluto kapag pumupunta ako dito. Paano yan, hindi ka na makakatikim ng dala kong longganisa galing sa amin. Sorry na lang po. Pero puwede mo namang sigurong amuy-amuyin.”
Madilim na kaya’t binuksan ko ang ilaw sa kusina. Unti-unti nanamang lumalakas ang ulan, pati ang hangin.
Humangin ng malakas. Biglang may kumalabog at pagkatapos ay namatay ang ilaw. Paglingon ko sa lamesa, sa kaunting liwanag na natitira ay nakita kong parang nakabuwal ang larawan ni amang inilagay ko doon.
Mukhang pundido ang ilaw. Pumasok ako sa salas. Mabuti na lamang at may ekstrang bombilya sa toolbox na iniwan doon ni kuya. Pagbalik ko sa kusina’y pinalitan ko ang bombilya. Nang magliwanag na ulit sa kusina ay nagulat ako sa nakita ko sa lamesa. Nakatayo na ang kanina’y nakabuwal na larawan ng aking ama.
Mas matindi ang kilabot na naramdaman ko sa pagkakataong iyon. Nakakapagtakang bigla na lamang nakatayo ang larawan ng aking ama. Huminga ako ng malalim katulad ng madalas kong gawin kapag medyo natutuliro ako’t ‘di makapagisip ng mabuti. Lumingon ako sa kaliwa’t kana. Pati sa likuran. Walang ibang tao.
Pagkatapos ay naglakas-loob akong lapitan ang larawan. Dahan-dahan. Kapansin-pansing nawala ang ngiti ng aking ama sa larawan. Parang seryoso itong nakatingin sa akin. Naiinis ba siya na hinahamon ko siyang magpakita pero heto’t nagpaparamdam pa lang siya’y parang gusto ko nang tumakbong palayo?
Naisip kong bigla ang isang bagay na sinabi ng lola ko noon na hangga’t hindi pa nakakabababaang-luksa eh umaali-aligid lang kaluluwa ng patay sa kanyang bahay at nagpapaparamdam sa kanyang mga mahal sa buhay.
“Naku naman papa. Tinatakot mo naman ako. Sige ka uuwi na ako. Mag-iisa ka rito.”
Pabiro kong sinabi iyon para medyo maibsan lang ang takot na nagsisimula ko nang maramdaman. Inisip kong tumawag ng kasama sa pagkakataong iyon. Gusto ko nang tawagan at papuntahin doon ang pinsan kong si Randy.
“Siguro gustong-gusto mo nang magkape ano kaya sumimangot ka. Sige, teka lang pa ha. Magpaparikit na ako.”
Wala na doon ang gasul at stove na dating ginagamit ng aking ama sa pagluluto. Kaya’t sa lumang tungko ako nagpakulo ng tubig. Mabuti na lang at may mga panggatong na nakasalansan sa ilalim ng tungko na hindi naman nabasa ng ulan.
Hinugasan ko din ang mga baso’t pinggan mukhan matagal nang naka-stock sa lagayan. May kalumaan na ang mga gamit ng aking ama sa kusina.
Paminsan-minsan ay nililingon ko ang larawan ni papa habang ako’y naghuhugas. Inabangan ko kung may mangyayari. Siguro may pinsan akong nagbibiro sa akin. Katulad ko, may mga pinsan din akong mahilig mang-good time. Isa sa kanila siguro ang nagtayo ng larawan ng aking ama. Naisip kong baka si Randy.
“Randy!… Randy!… ‘insan labas na dyan. Samahan mo kami dito ni papa.”
Hinintay kong lumabas ang pinsan ko. Pero wala.
Nagtimpla ako ng kape. Tig-isa kami ng aking ama.
“O heto na po ang kape ninyo. Swerte nati’t may nakatago pang kape’t asukal sa lagayan mo. Nakasalang na rin po iyong noodles. Ay sandali nga pala papa, may kukunin ako sa loob.”
Dali-dali kong binuksan ang mga dala kong gamit at kaagad akong bumalik ng kusina. “Heto nga pala papa ang pasalubong ko sa iyo. Chivas Regal! Sa Duty Free ko pa binili yan. Dalawang bote. Tig-isa tayo. 18 anyos yan papa…hindi 12… kaya wala tayong sabit. Hehe!”
Hindi na ako masyadong ninerbyos ng mapasin kong parang bumalik ang ngiti sa labi ng aking ama sa larawan. Inisip ko na lang ulit na namamalikmata lang ako.
“Nagustuhan mo ba ang kape papa? Oops teka. May tulo na rin pala sa tapat na ito. Nahihiya ako sa iyo na hindi ko pa maipagawa itong bahay mo sa ngayon. Ayaw ko kasing gawin tambayan lang ito ni kuya at ng mga barkada niya.”
At ayon, may nagbago nanaman sa anyo ni papa. Kumunot ang noo nito, nawala ang ngiti nang banggitin ko si kuya. Ayaw na ayaw ng aming ama na pumupunta din doon si kuya dahil walang alam gawin kundi makipag-inuman sa mga barakda. Para nga talagang may kakaiba sa larawang iyon ng aking ama. Talagang nakakunot ang noo n’ya. Siguro wringkles lang iyon na hindi ko napansin noon. Pero medyo nawawala na ang kaba ko. Parang nakakasanayan ko na. Huwag ng lang sana siyang biglang tubuan na pangil sa larawan at tiyak eh kakaripas ako ng takbo.
Nang maluto ang noodles ay nagpirito rin ako ng dala kong Spam.
Kain po tayo papa bago tayo uminom. Mahaba-haba ang kwentuhan natin ngayon.
“Marco, Marco. Ikaw ba yang nandyan?… Marco.”
“Opo tita. Nandito po ako sa likod, sa kusina.” Si tita Cecille iyon.
Pinuntahan ako sa kusina ng tita. Nagmano’t humalik ako sa pisngi ni tita Cecille.
“Akala ko ang kuya mo nanaman ang nandito. Aba sosyal, Chivas Regal, 2 bote pa ha. Paano naman kami?”
“Siyempre meron din po kayo tita – red wine. Nasa loob po.”
“Eh sino ba kasama mong nandito? Parang may naririnig akong kausap ka.”
“Hayan po siya sa likod mo tita. Say hello to papa.”
“Ha!”
Lumingon sa mesa si tita Cecille. Biglang tumayo.
“Hesusmaryahosep. Ginulat mo naman ako. Alam mo namang matatakutin ako eh. Hayan, hindi na ako nito makakabalik sa bahay mag-isa. Dapat ihatid mo ako.
“Ganun!?” Hindi ko napigilang tumawa.
“Tawa ka pa diyan.”
“Hayan, pahatid ka kay papa.”
“Naku naman Marco, lalo ka pang nanakot eh. Basta ihatid mo ako.”
Natatawa lang ako. Nang tumingin ako sa larawan ng aking ama eh parang nangingiti ito.
“Para na rin makuha mo iyong niluto kong ginataan tulingan para sa iyo.”
“Wow! Sige po tita ihahatid na kita. Oo nga pala tita pakikuha na lang sa kuwarto ang mga pasalubong ko sa inyo. Nasa kulay pulang plastic bag. Paghati-hatiin na lang po ninyo. Nandyan ba sina tita Claire at tita Carol?”
“Oo, kanina ka pa nga nila hinihintay.”
Pumasok ng bahay ang tita Cecille at kinuha ang pasalubong ko sa kanila. Naglagay ako sa bowl ng niluto kong noodles.
“Kadami naman nito Marco. Salamat ha.”
“Heto po tita, tikman mo rin itong dala kong Japanese noodles.”
“Ay naku, hindi ko kaya ang anghang niyan. Matakaw ang tita mo pero pass ako d’yan.”
“Tita, natanggap ko po iyong text message mo sa akin kanina. Eh bakit ayaw ninyong maghanda tayo bukas para sa babaang-luksa ni papa. May budget naman ako para doon.”
“Huwag na, okay na iyong pansit palabok at tinapay. Maging praktikal tayo Marco. At isa pa, bukod na sa maulan, eh busy mga tao dito, walang magluluto. Baka rin wala masyadong magpuntahan bukas at may bagyong paparating. Masasayang lang kapag nagluto tayo ng madami.”
“Sige po. Kayo po bahala. Pakisabi na bukas matapos ang padasal natin eh manananghalian na lang tayo doon sa paborito ninyong restaurant bago ako umalis.”
“Iyon ang isa pang dahilan, gusto naming yayain mo kami doong kumain.”
Nagtawanan kami ng tita pagkasabi niya niyon.
“O halika na tita, ihahatid na muna kita. Papa, sandali lang ha.”
“Ay siya sige at naabala ko ang bonding ninyong mag-ama. Hehe. Babay kuya!”
Napansin kong hindi tumingin ang tita Cecille sa larawan bagay na siguro eh hindi nagustuhan ng aking ama kaya’t tingin ko sa larawan niya’y parang itong nakasimangot.
Pagbalik ko’y dala ko na ang ginataang tulingang niluto ng tita ko. May kasama pang kanin.
“Hayan pa, may noodles, may kanin, may ginataang tulingan at meron pang Spam.”
Naglagay ako Chivas sa dalawang baso.
“This is for you papa… and this one’s for me… Cheers!!!”
Sumubo ako ng tulingan at kanin nang maubos ko ang aking unang tagay. Sarap na sarap ako sa ginataang tulingan. Noon lamang ulit ako nakatikim ng isadang iyon sa loob halos ng isang taon. Hinango ko na rin ang pinirito kong Spam.
“O heto pa, lagi mong sinasabing uwian kita ng Spam ‘di ba.”
Ipanagpalagay kong buhay ang aking ama at siya’y masayang nandoon ako. Katulad noong buhay pa siya na masiglang-masigla kapag dinadalaw ko siya. Naglagay ako sa isang platito ng tulingan at Spam at inilapit ko sa kanyang larawan.
Naramdaman ko na lamang na may tumutulo akong luha.
“O hindi ba papa. Hanggang ngayon iyakin pa rin ako. Ikaw kasi eh. Iniwan mo kami agad. O tagay na ako papa. Ubusin mo na iyang sa iyo.”
Matapos ang higit isang oras ay nangalahati na ang bote ng alak.
“Papa, naaalala mo ba noong dinalaw mo kami sa bahay minsan. Walang akong mabiling San Mig Light noon at ang meron lang ay Red Horse beer. Bumili ako ng apat na bote, isa sa akin at tatlo sa iyo. Anak ng… pinagtawanan po ninyo ako noon kasi hindi ko pa man nauubos ang isang bote ko eh nagkanda-suka’t tae na ako. Mula noon eh hindi na ako umulit uminom ng Red Horse. Lintek, ang lakas sumipa.”
Pinagmasdan ko ang larawan ng aking ama. Kitang-kita ko sa mukha niya ang saya habang umiinom ako o paano ko ba dapat sasabihin – habang nag-iinuman kami. Kitang-kita kong parang nangingiti siya, parang nanunuya, sa dahilang tuwing may sasabihin ako’y may sumasabay na mga butil ng luha na tumutulo mula sa aking mga mata.
Mahirap paniwalaan ang nakikita kong pabago-bagong itsura ni papa. Pabago-bago ang emosyon sa kanyang mukha. Alam ko kung ano ang nakikita ko, hindi naman ako nababaliw. Sabihin ko na lang na siguro may problema ako sa mata o nakondisyon ang utak ko sa mga kuwento nila tungkol sa larawan ni ama. Tingin ko nga’y kumikindat pa ang mata niya kapag natutuwa siya sa mga sinasabi ko.
Sayang at wala pa ang mga kapatid ko. Sila man sana’y minumulto ng ama namin sa pagkakataong iyon. Siguro magsisisigaw ang bunso naming kapatid. Matatakutin iyon eh. Kung totoong matapos ang babaang luksa, sa sandaling maiusal ang huling panalangin para sa patay ay papanhik na sa langit ang kaluluwa ng aking ama eh sasamantalahin ko na. Kahit sa ganitong paraan, medyo nakakakaba man, eh kahit papaano eh ramdam kong kasama ko siya. Sa pagkakataon iyong ay nilunod na ng alak at pagkasabik ko sa aking ama ang takot.
“Tagay pa papa.”
Muli ay hinagod ko ng tingin ang larawan ng aking ama. Tahimik lamang ako. Parang lumungkot ang mukha niya.
“Papa, bukas pa darating sina kuya at bunso natin. Hay naku papa, ganun pa rin iyong dalawa. Hirap na hirap sa buhay. Mga hindi kasi nagsipag-aral. Inaabutan ko naman sila paminsan-minsan. Aba eh hindi puwedeng palagi. Kaylangang dumiskarte sila ng sa kanila. Si mama nakiusap ako na pumunta siya dito kahit ngayon lang eh ayaw talaga. Pero alam po ba ninyo, ayaw mang aminin ni mama eh mahal ha mahal ka pa rin niya. Ma-pride lang talaga iyon. Pero tiyak ko na pinagrorosaryo ka niya ngayon. Hinihiling kay Lord na doon ka mapunta sa Kanya, huwag kay Taning. Haha! Joke lang papa. Siguro kung hindi dito gaganapin ang babaang-luksa eh pupunta si mama. Alam mo naman mula noon ay hindi niya ka-good ang mga tita ko dito. Ganun talaga ang buhay. Wala tayong magagawa doon. Basta mahal ko silang lahat. Pero siyempre, mas mahal ko si mama. Ina ko iyon eh. At alam kong naiintindihan nila iyon. “
Parang habang nagsasalita ako eh unti-unting yumuyuko ang ulo ng aking ama sa larawan. Lasing na nga ako. Kung ano-ano nanaman ang nakikita ko.
“Sayang talaga na nagkahiwalay kayo. Pero talagang ganun nga ang buhay. Siguro noong araw na iniwan mo kami, kung kayo ni mama magkasama eh maaaring nadala ka pa sa hospital. Si ate Lea naman kasi kung kaylan ka naging masasakitin saka ka iniiwan. Teka…teka pa! Medyo lumulungkot tayo. Change topic. Oo nga pala. Picture-picture tayo papa.”
Kinuha ko cell phone ko, pu-mose ako sa tabi ng larawan ni papa at pinindot ko ng pinindot ang camera. Hindi ko alam pero parang may malamig na bagay na nakapatong sa balikat ko habang ginagawa ko iyon. Dalawang bagay lang, kaluluwa iyon ng aking ama o malamig na hangin.
“O tagay tayo uli papa. Aba mauubos na itong isang bote oh. Kitam papa. Dahil pinagtawanan mo ako nang magsuka’t tae ako sa Red Horse eh nagpraktis akong uminom sa Japan. Pang-whisky na ako ngayon. Maipagmamalaki mo na ako. Hehe!”
Nang tignan ko ang baso ni papa eh nakakapagtakang wala itong laman. Inisip ko na lang na baka ako ang uminom. O baka natabig ko kaya natapon. Pero hindi naman basa ang lamesa. Hindi ko lang siguro maalaala kasi medyo may tama na nga ako. Nilagyan ko na lang ulit ng laman ang kanyang baso.
“Pero papa, bakit nga ba ganun, hindi ko kayo napagsama ni mama sa mga espesyal na okasyon ko. Graduation ko ng elementary wala kayo pareho. Noong grumadweyt naman ako sa high school at college, ikaw lang ang nandoon. Nang magtapos naman ako sa Graduate school eh pareho kayong wala. Pagkatapos, noong ikasal ako eh wala ulit si mama. Hindi po ako nagtatampo, sinasabi ko lang papa.”
Alam kong lasing na ako sa pagkakataong iyon. Sobra akong naging madaldal.
“Papa, salamat sa lahat ng ginawa ninyo ni mama sa amin ha. Lalo na sa pagtataguyod sa pagaaral ko noong nasa kolehiyo ako. I will not be where I am now if not because of the two of you. Naks, okay ba English ko papa. Iyan ang namana ko sa iyo. Galing sa English. Lalo na kapag lasing. Hehe!”
Tumayo ako’t kinuha ko ang larawan ni papa.
“You’re the greatest father on earth papa. The greatest!”
Hinalikan ko ang larawan ng aking ama bago ko ito muling inilagay sa mesa.
“Kahit nagkahiwalay pa kayo ni mama eh kayo pa rin ang pinakamagagaling na magulang sa buong mundo para sa akin. Walang makakapantay sa mga ginawa ninyo para sa aming magkakapatid. Pareho ko kayong mahal na mahal.”
Hindi ko na alam kung ano pa nga ang mga sumunod kong sinabi at nangyari. Umiikot na paningin ko. Ang huling natatandaan ko ay nang tignan ko ang larawan ng aking ama eh parang nandoon ang frame pero nawala ang mukha n’ya. Blanko. Pero imposible. Siguro sobra na akong lasing kaya’t nanlabo na ng husto ang aking paningin. Pagkatapos ay may nadinig pa akong parang kumakaluskos sa banyo. Parang may umiihi.
“Haha. Ayon pala si papa sa banyo, umihi kaya naglaho sa larawan.”
Gusto ko pa sanang uminom. Pero ang bigat na ng baso. Hindi ko na kayang iangat. Maging ang talukap ng aking mga mata’y mabigat na rin. Parang kay hirap imulat. Gusto ko na sanang tumayo’t matulog na sa kuwarto pero parang nakapako ang puwitan ko sa upuan. Pagkatapos ay unti-unting nagdilim ang paligid ko. Bago akong tuluyang nawalan ng ulirat sa aking kinauupuan ay may malamig na mga brasong dumantay sa aking balikat na pilit akong itinatayo. Parang lang. Hindi ako nakakatiyak.
**********
“Marco, Marco! Gising na!
Nagmulat ako ng mata. Parang umiikot ang paligid.
Marco! Bangon na! Tanghali na.
Ang tita Cecille ko iyon! Masakit man ang ulo ko’t hilo ay pinilit kong bumangon.
“Gising na Marco. Maya-maya’y darating ang mga magdarasal. Aayusan pa natin ang salas.”
“Tuloy ka po tita.”
“Hayan, lungange ka ngayon. Hay naku, saan pa ba magmamana. Pareho lang kayo ng ama mo. Pareho kayong matalino, pareho kayong gwapo, pareho kayong bolero at babaero, at pereho kayong lasenggo.”
Dumiretso sa kusina si tita Cecille. Sinundan ko siya.
“Tita sino po ba bumuhat sa akin papunta sa kama. Ang alam ko’y dito sa lamesa ako naidlip ah.”
“Aba’y malay ko sa iyo, wala namang ibang taong pumunta na dito kagabi at maulan. Dadayuhin ka nga daw sana ni Randy eh tinamad na daw at maulan nga.”
“Ganun ba? Eh papaanong…” Napakamot na lamang ako sa ulo.
Hinanap ko ang larawan ni papa.
“O nasaan ang larawan ni papa. Dito ko iyon iniwan kagabi ah.”
“Sus ginoo. Ayon ah oh… nakasabit na sa dingding. Sobra kang nalasing kagabi. Wala kang maalaala sa mga ginawa mo.”
“Papanong…? Tita hindi po talaga ako ang nagbalik niyan sa dingding.”
“Siguro naglakad ang larawan ni kuya… gumapang sa dingding… kaya hayan nakasabit na ulit. Magtigil ka nga Marco, huwag mo na akong takutin.”
Wala akong naisagot sa tita ko.
“Grabe ha, nakadalawang bote ka ng alak.”
“Hindi po tita…isang lang ang binuksan ko. Hindi ko na kinaya ang pangalawa.”
“Eh anong tawag mo dito?”
Itinaas ni tita Cecille ang dalawang bote ng Chivas Regal na parehong walang laman.
“Tita, peksman, isa lang talaga ang binuksan ko. “
Bumalik sa salas si Tita Cecille.
“Hay naku kuya.”
Tumingala siya sa larawan ng aking ama.
“Pati itong anak mo eh pinaglalaruan mo. Ay pagbutihin mo na kuya ang pagpaparadaman at huling araw mo na ito dito sa lupa. Pero huwag na sa akin ha. Kay Marco na lang. Aba’y inubos mo na ang takot ko. Teka… teka, ibang-iba ang ngiti mo ngayon ah. Mukhang masayang-masaya ka. Hindi ganyan ang ngiti mo kahapon. Sure ako. Nagmilagro ka nanaman. O, huwag mo nang baguhin ang ngiting iyan ha, ganyan na lang. Hala sige, basta mamaya’y mamamahinga ka na ha. Aakyat ka na sa langit. Aba’y sa dami ng idinasal namin eh baka lumampas ka pa sa langit n’yan. Ikumusta mo nalang kami kay San Pedro. “
Naala-ala ko ang picture sa cell phone. Pinagmasdan ko ito ng mabuti.
Totoo nga. Magka-iba ang ngiti ng ama ko sa larawang nakasabit sa dingding at sa kuha namin sa cell phone.
—– WAKAS —–
Lingon
(Maikling Nobela)
Kapag naglalakad kang mag-isa sa gubat, sa isang madilim na eskinita, o sa likod ng bahay ninyo at may pumaswit sa iyo eh huwag kang lilingon. Baka kasi ang nasa likuran mo’y isang uri ng halimaw na kung tawagin ay SUTSOT. Ano man ang mangyari eh magpatuloy ka lang maglakad at huwag na huwag kang lilingon. Mas maganda kung tumakbo ka na lang… mabilis na mabilis. Kung naniniwala ka sa Diyos eh magdasal ka na rin. Ano man ang sabihin nila eh basta huwag kang lilingon. Gagayahin nila ang boses ng nanay, tatay, o sino man sa mga mahal mo sa buhay. Ano man ang gawin nilang pambubuyo eh huwag na huwag kang lilingon. Hindi ka nila gagalawin… sasaktan… kakainin… kung hindi mo ibabaling sa likuran ang iyong tingin.
**********
PART 1
Hindi ko na mabilang kung ilang beses tumingin sa kanyang relo si Daniel at pagkatapos ay bubuntong hininga. Wala na siyang sigarilyong masindihan pero patay-sindi pa rin ang ginagawa sa hawak na lighter. Matagal nang ubos ang laman ng kaisa-isang pakete ng sigarilyo na binili niya sa terminal ng bus bago kami bumiyahe. Ako nama’y nang magsawang makinig sa mga kantang nasa cellphone ko’y pinanood ko na lamang ang mga bankang inuugoy ng mga alon malapit sa pampang habang nagbabalik-tanaw ako sa aking kamusmusang ginugol ko sa tabing-dagat sa bayang aking sinilangan. Magkatabi kami ni Daniel na nakaupo sa dulo isang baytang ng hagdanan ng parola na nasa dulo ng konkretong breakwater. Mababa lang ang parolang iyon. Sa tantiya ko ay higit-kumulang na 10 talamapakan lang ang taas. Isang malaking bombilya ang nakalagay sa ibabaw nito na nakapaloob sa isang lagayang yari sa makapal na salamin. Gabay iyon ng mga mandaragat upang malaman nila kung saang banda ang pampang kapag madilim ang gabi, lalo na kung masama ang panahon.
Si Daniel ay may takip na panyo sa ilong. Halatang hindi sanay sa amoy na isinisingaw ng dagat at ng buhanginang nagsisilbing libingan ng mga patay at nabubulok na lamang dagat. Pablihasa nga ako’y laking dagat kaya bale-wala sa akin ang amoy ng tubig-alat na itinuturing ni Daniel na mabaho at malansa. Para sa akin, di-hamak na mas mabaho ang amoy ng sigarilyong kumapit sa suot niyang t-shirt at mas malansa ang hininga niyang may halong amoy ng nikotina.
May isang luma na’t sira-sirang rampa na yari sa magkahalong kahoy at kawayan na nakadikit sa breakwater na sa tinging ko’y nagsisilbing daungan ng mga bangka at siguro ay babaan rin ng mga isda at iba pa mga lamang-dagat na nahuhuli ng mga mangingisda kapag kati at hindi makatuloy sa pampang ang kanilang mga bangka. Dalawang baytang na hagdanang yari sa kahoy ang nakapagitan sa rampa at breakwater. Malamang na yari sa kongkreto o malaking kahoy ang nagsisilbing poste ng rampang iyon. Hindi ko makita sa dahilang taog noon.
Nakatayo sa gilid ng rampang iyon si Tomas at nakatingin sa direksyon ng araw na malapit ng lunurin ng dagat. Habang kami ni Daniel ay umiiwas sa tilamsik ng tubig dagat na hatid ng along humahampas ng paulit-ulit sa aming kinapupuwestuhan ay hinahayaan lamang niyang mabasa siya nito. Taog nga kasi at medyo may kalakasan pa ang hangin kaya maalon.
“Anong oras ba talaga darating ang bangkang sasakyan natin,” ang tanong ni Daniel kay Tomas. “Aba’y makapananghalian pa tayo naghihintay dito ah.”
“Oo nga naman tol, hayan papalubog na ang araw o,” ang dugtong ko.
“Aywan ko ba,” ang sagot ni Tomas. “Ang sabi niyong kakilala ko na kapag wala na ang araw at lalatag na ang dilim eh saka pa lamang daw darating ang bankang naghahatid sa mga gustong pumunta sa isla. Akala ko nagbibiro lang siya pero mukha yatang totoo ang sinabi niya.”
Pailing-iling na tumingin sa akin si Daniel. Hindi iyon nalingat kay Tomas.
“Pasensya na mga tol,” ang dugtong nito. “Nadamay pa kayo sa problema ko. Kung gusto na ninyong umuwi eh okay lang. Ako na lang ang maghahanap sa kapatid ko.”
Nanahimik na lamang kami matapos iyon sabihin ni Tomas.
Maya-maya pa’y sabay kami halos ni Daniel na bumaba sa rampa upang lapitan si Tomas.
“Tol, sorry, hindi ka naman namin pwedeng iwanan dito,” wika ko sabay akbay sa aming kaybigan. “Kami naman ang nagpumilit sumama sa iyo dito di ba. Wala tayong iwanan. Mula noon ganyan tayo.”
“Nakakainip lang kasi tol, dalawang oras pa halos ang biniyahe natin patungo dito kanina,” ang dagdag ni Daniel. “Tapos mahigit isang oras pa tayong naglakad papunta dito. Sumakit ang mga paa ko dito sa suot kong sapatos.”
“Eh engot ka kasi eh,” ang sabi ko. “Alam mo namang dagat ang pupuntahan natin at sasakay pa tayo ng bangka eh nag-rubber shoes ka. Dapat kasi tsinelas o sandals ang sinuot mo. Tapos nakapantalon ka pa.”
“Nakalimutan ko nga,” ang sagot ni Daniel. “Hay naku, akala ko’y naiwan ang nanay kong sermon nang sermon. Kasama ko pala”
“Ganyan ka kapag napapansin ang kaengotan mo.” ang sabi ko.
“Oo na… oo na. Ikaw na magaling.”
Tinampal ko sa balikat si Daniel. Lumayo siya sa akin ng kaunti. Parang nagtatampo.
“Pagod na, gutom pa. Napakalayo pa naman ng mga bahayan na nadaanan natin kanina. Wala man lang mabilhan ng pagkain at mahingan ng kahit tubig man lang na maiinom.”
“Magtigil ka nga Daniel,” wika ko. “Ayos lang na naglakad tayo ng malayo at wala tayong pagkain para pamin-minsan eh nakakapag-exercise ka at nakakapag-diet. Tignan mo nga iyang tiyan mo oh, parang tambol na ah.”
“Kung makapagsalita ka Willy eh parang ke payat-payat mo,” ang sagot ni Daniel sa akin.
Tumawa ako’t tinampal ko nanaman sa balikat si Daniel sabay sabing, “Joke lang tol. Pero tignan mo… di hamak na mas malaki ang tiyan mo sa akin.”
Binuksan ko ang aking dalang backpack. “O heto tubig. Kundi ka ba naman talaga engot ni tubig ‘di ka man lang nagbaon.”
“Eh tumakas nga lang ako di ba.”
“O heto pa biscuit, isaksak mo sa ngala-ngala mo.”
“Hindi ko kasi natanong doon sa nakausap ko kung may mga karinderya o tindahan dito. Pasensya na mga tol.”
Tumingin ako kay Daniel, sinimangutan ko ito’t sinenyasang manahimik.
“Ang tigas kasi ng ulo ni Ella. Pinagbawalan ko siyang sumama sa mga kaybigan niyang mag-night swimming eh hindi nakinig.”
“Eh mukhang lahi yata talaga kayo ng matitigas ang ulo tol,” ang hindi ko malaman kung nanunuya o nagbibirong sabi ni Daniel.
“Baka naman nagtanan na si Ella at ang nobyo niya kaya hindi pa umuuwi,” dagdag ko naman.
“Hinahanap nga siya ni Jeff sa bahay kagabi kaya nalaman ng nanay namin na wala pa siya. Pilit ko siyang pinagtakpan pero bistado kami. Masyado nang nagaalala si nanay kaya pinapasundan na sa akin. Aywan ko ba. Kinakabahan talaga ako. Sa lahat pa naman ng mapipiling puntahan eh ang isla pang iyon.”
“Bakit Tomas? ang tanong ni Daniel. “Anong meron sa islang iyon?”
“Ha… eh, wala naman tol,” ang sagot ni Tomas.
Pakiramdaman ko’y may gustong sabihin si Tomas. Pinagmasdan ko siya at nang magkasalubong ang aming tingin eh ngumiti siyang pilit.
“Ano iyon tol?” ang tanong ko kay Tomas.
Kilala ko si Tomas. Meron siyang dapat sabihin sa amin. High school pa lang eh magkakabarkada na kaming tatlo. Nagdesisyon din kaming pumasok sa iisang kolehiyo at pare-pareho pa ang kursong kinuha namin. Halos araw-araw eh magkakasama kami. Wika nga’y kabisado namin ang likaw ng bituka ng bawat isa.
“Puro sabi-sabi lang ang mga naririnig ko tungkol sa islang iyon.”
“Ah, haunted ang islang iyon. Parang isang haunted house – may mga multo at maraming kababalaghang nagaganap,” ang pabirong sabi ni Daniel.
“Sabihin na nating parang ganoon na nga. Idagdag mo na na may mga maligno doon at halimaw.”
Hindi ko masabi kung seryoso ba si Tomas ng sabihin iyon o sinakyan lamang niya ang biro ni Daniel.
Tinanong ko si Tomas, “Siyanga pala tol, bakit hindi mo niyayang sumama dito ang nobyo ng kapatid mo?”
“Hindi daw siya pinayagan ng kanyang mommy. Sinubukan niyang magpaalam.”
“Mama’s boy. Mabuti pa itong si Daniel… mama’s boy din pero marunong tumakas.”
“Naku Willy. Ako nanaman ang nakita mo.”
“Pero heto, pinahiram ako ni Jeff ng kalibre .45 at nagbigay pa ng mga bala, meron pa ngang ibinigay na isang magazine ng silver bullets. Baka daw kaylanganin natin. Mukhang may alam din iyong tao tungkol sa islang iyon.”
“Silver bullets? Bakit meron bang bampira at werewolf sa pupuntahan natin?!!”
Hindi namin pinansin ang parang nanunuyang pagtatanong ni Daniel.
“Bakit nagdala ka pa ng baril tol? Mabuti wala tayong nadaanang checkpoint.” ani ko.
“Para lang sa proteksyon natin ito. Hindi natin kabisado ang lugar na pupuntahan natin. Ayaw kasing ipagamit sa akin ni nanay ang baril ni tatay kaya nanghiram ako sa nobyo ni Ella.”
Dating pulis ang ama ni Tomas at siya’y tinuruan nitong gumamit ng baril. Madalas kaming isinisama ni Tomas kapag nagpupunta silang mag-ama sa shooting range. Kasama rin madalas si Ella. Doon nga sila nagkakilala ni Jeff.
Namatay sa isang police operation ang ama ani Tomas.
“Mga tol!”
Nang kami ni Tomas eh tumingin kay Daniel eh tumuro ito sa direksyon ng pampang. May tatlong tao na humihila ng isang bangka palusong sa dagat. Binantayan namin ang kanilang mga kilos. Sumakay ang mga ito’t sumagwan papalaot patungo sa direksyong kinalalagyan namin sa breakwater. Nakaupo sa likod ng bangka ang dalawa sa kanila, sumasagwan, habang ang isa’y nakatayo sa bandang unahan. Nasa dulo kami ng breakwater kaya’t medyo natagalan bago nakalapit sa amin ang bangka.
Umakyat ako pabalik sa breakwater. Gusto kong may distansya kami ng kaunti sa mga taong paparating. Sumunod sa akin ang dalawa.
Tumigil ang bangka sa dulo ng breakwater sa tapat mismo namin. Medyo may kahabaan ang bangka at de-motor pala ito, hindi lang nila pinapaandar. May mga katig sa magkabilang bahagi at sa bandang unahan ay merong parang spotlight. Dalawang lalaki at isang babae ang lulan nito. Tantiya ko’y kasingtanda ng aking ama ang lalaking nakatayo sa harap ng bangka, higit-kumulang na singkwenta siguro. Ang babae at iyong isang lalaki nama’y parang mga kasing-edad lang namin. Pakiwari ko’y mga estudyante rin sila sa kolehiyo. Tingin ko’y mag-ama ang dalawang lalaki. Sila’y magkahawig. Hindi ko masabi kung kaano-ano nila ang kasama nilang babae. Iba ang hugis ng mukha nito. Maganda siya’t morena at balingkinitan ang katawan.
Maari kong sabihing hindi sila mga mangingisda. Bukod sa mga pantalon nila’t kamiseta ay may suot sila na parang tunika na kulay magulang na pula. Kung hindi ako nagkakamali eh mga deboto sila ng Nazareno… o baka miyembro sila ng isang kulto. Ang nagsisilbing sinturon nila’y parang malaking rosaryo at nakalawit sa bandang harapan ang krus. Wala rin akong nakitang gamit-pangisda sa kanilang banka. Ang nandoo’y mga lubid, sibat na kawayan at tulos. Ang nakakapagtaka ay may dala silang isang kahon na may lamang mga bote na ang nagsisilbing takip ay punit na damit. Nakatitiyak akong hindi ilawan ang mga iyon kundi parang mga Molotov cocktail. Gumagawa ng ganoon ang mga kaybigan kong aktibista unibersidad kapag may sasalihan silang rally. Kapansin-pansin rin ang mga mahahabang gulok na nakapatong sa mga upuan sa bangka.
“Makikisuyo na nga po mga amang. Puwede bang pakibukas niyang ilaw sa parola. Nasa ilalim ng ika-pitong baytang niyang hagdanan ang switch. Ang pakiusap ng lalaking nasa unahan ng bangka.
“Oh sige po. Ako na lang po.” ang sabi ni Daniel.
“Salamat mga amang. Mawalang-galang na … mukhang may hinihintay yata kayo?”
Ang sumagot ay si Tomas. “Opo, iyong bangka papuntang isla Miedo.”
Natahimik at nagkatinginan ang mga kausap namin. Ang lalaking nakaupo sa likod ay sumagwan at mas inilapit pa sa kinalalagyan namin ang kanilang bangka.
“Sa anong dahilan at pupunta kayo sa isla Miedo?” ang tanong naman ng babae.
Si Tomas muli ang sumagot, “Nagpunta doon ang kapatid ko at mga kaybigan niya. Nag-swimming sila doon kahapon. Hindi pa sila nakakabalik. Hahanapin namin sila.”
Muling nagtinginan ang mga nasa bangka. Sila’y nag-ilingan. Nilapitan ng babae ang kasama niya’t may ibinulong. Nag-usap sila habang parehong nakatingin sa amin. Hindi namin maulinigan ang kanilang pinaguusupan. Nilulunod ng ingay ng mga along humahampas sa breakwater ang kanilang mga tinig.
“Ipagpaumanhin ninyo pero hindi na ako magpapaligoy-ligoy pa. Mga amang, kung ako sa inyo eh dumito na lamang kayo. Hintayin na lamang ninyo na bumalik sila.”
Ang lalaking nakakatanda ay parang isang ama na naguutos sa kanyang anak nang sabihin iyon sa amin.
Huwag Kang Lilingon ~ Chapter 6A
Chapter 6A
“Sa Gitna Ng Libingan”
Kasabay ng pagsikat ng araw ay muling nag-ingay ang mga Sutsot sa may di kalayuan.
Ikinasa ni Tomas ang dalang baril at sinimulang maglakad papasok sa kakahuyan. Sinundan namin siya. Maingat kaming naglakad. Ang bawat hakbang nami’y pinabibigat ng mga babalang galing kay Jasmine.
“Teka… sandali lang.” ang sabi ni Daniel.
Wika nito’y “Sige ako muna ang bahalang magbantay sa likuran natin.”
Nagkatinginan kami ni Tomas. Pareho kaming bahagyang nangiti.
Matapos kong tampalin sa balikat si Daniel ay ipinagpatuloy namin ang pagpasok sa kakahuyan.
Sa bahaging iyon ng kakahuyan ay may mga parang tulay na yari sa mga malalaking baging na nagdudugtong sa bawat puno. Napansin din iyong ng mga kasama ko at marahil katulad ko ay iniisip din nila kung tao ba ang gumawa niyon o ang mga Sutsot.
Nagpunta sa unahan namin si Jasmin at gamit ang kanyang hunting knife ay kanyang hinahawanan ang aming dinaraanan.
Sa pagitan ng mga masinsing mga puno at sa siwang ng kanilang mga makapal na dahon ay pilit sumisingit ang sikat ng araw
May napansin akong kumikinang sa dinaraanan namin.
“Sandali lang.” Ang wika ko.
Huminto sila’t tumingin sa akin.
Kinaylangan kong iangat ang buong kamay ng kalansay upang makuha ko ang sing-sing. Nang mabasa ko ang mga pangalang nakaukit dito’y ibinigay ko ito kay Jasmine.
May mga luhang nangilid sa mga mata ni Jasmin. “Engagement ring ito na bigay ni kuya kay Julie.”
Bakas sa mukha ni Jasmine ang pag-alaala. Maaaring hiniling na sana’y hindi magkatulad ng sinapit ang kuya niya at ang kasintahan nito. Naglakad siya sa paligid ng kalansay ni Julie. Gamit ang isang sanga ng kahoy ay hinawan niya ang mga dahon sa nilalakaran niya’t kinalkal ang lupa. Batid ko kung ano ang ginagawa niya. Ako ma’y naglakad-lakad din nang kaunti. Ginaya ko ang ginagawa ni Jasmine.
Ganoon rin ang ginawa ni Daniel at Tomas. Sa loob ng ilang minuto, hinalughog namin ang paligid para sa iba pang posibleng labi ng tao. Wala na kaming ibang nakitang kalansay.
Tumayo nang matuwid si Jasmine. Nakita ko siyang pumikit at huminga nang malalim, tila nagninilay. Pagkaraan ng ilang sandali, iminulat niya ang kanyang mga mata. Nakakunot ang noo at tila nagngangalit ang kanyang mga ngipin.
Ibinulsa niya ang singsing. Huminga ng malalim at pagkatapos ay nagsimula siyang pumulot ng mga batong nakakalat sa paligid. Pinagpatong-patong namin ang mga bato sa ibabaw ng ng kalansay ni Julie.
Minarkahan namin ang libingan ng isang krus na gawa sa tuyong sanga. Matapos mag-alay ng maikling dasal para sa kaluluwa ni Julie, lumakad na kami palayo, bitbit ang isang bahagi ng aming puso na naiwan doon.
“Teka, papunta kaya tayo sa direksyon niyong sulo na nakita nating kagabi?”
“Sana!”
Iyon lamang ang isinagot ni Jasmine sa tanong ko. Wala sa aming nakakatiyak kung papunta nga kami doon.
Nagpatuloy kami sa paglalakad – marahan pa rin ang aming mga hakbang at halinhinan naming binabantayan ang aming likuran. Habang papalayo kami sa aplaya palalim sa kakahuyan ay unti-unting nawawala ang amoy ng dagat pinalitan ng masangsang na amoy na kahalintulad ng naaamoy ko kapag naghahatid ako ng pagkain sa tiyuhin kong nagtatrabaho sa isang katayan.
Nasa katayan kami… hindi ng baboy o baka… Ito ay katayan ng tao.
May ilang kalansay pa kaming natalisod sa paglalakad. Maging sa mga tulay sa mga puno’y may mga naglambiting mga bahagi ng kalansay ng tao. Lahat halos ng madaanan naming kalansay ay tinitignan ni Jasmine ang daliri ng mga ito.
Papaakyat kami. Pataas ang lebel ng lugar na nilalakaran namin. Hindi ko man makita ang bandang likuran namin dahil makapal ang puno ay natitiyak kong kami’y papaakyat dahil bigla na lamang akong hiningal at medyo bumigat ang aking mga paa. Ganoon ang pakiramdam ko kapag inakyat namin ang burol sa likurang ng bahay ng lola ko.
Mas maraming pang baging ang tumambad sa amin habang lalong lumalalim sa gubat. Noon lang ako nakakita ng mga baging na ganoon kakapal, halos kasing-laki ng isang kamao. Nakapulupot ang mga ito sa mga puno, tila mga nakabiting tulay na bumubuo ng animo’y sapot ng gagamba.
Mahirap sabihin kung ang mga tulay na baging na ito ay tumubo nang natural o sadyang ginawa ng mga halimaw. Ang ilang puno, kasama ang kanilang makapal na sanga, ay may malalaking pugad na gawa sa mga patpat at tuyong dahon—mga pugad na nagpaalala sa akin sa mga pugad ng agila na nakikita ko sa mga documentaries.
“Baka pugad ‘yan ng mga Sutsot,” kabadong hula ni Tomas.
Sa kalaunan, mas marami pa kaming nakitang kalansay at ang mga bahagi ng nabubulok na laman ng tao na nakabitin sa mga baging sa itaas namin.
Patuloy ang aming paglalakad. Nagsimulang bumigat ang aking mga paa. Bahagya akong hinihingal, ganoon di ang mga kasama ko. Ito’y indikasyon na pataas ang lugar na nilalakaran namin.
Biglang huminto si Tomas sa paglalakad at sinenyasan kaming tumigil.
Ilang metro sa unahan, isang pangkat ng mga lobo na nakapaligid sa isang bangkay.
Ang kanilang mga balahibo ay puno ng dugo at putik, bakas ang kanilang mga nakausling buto sa tagiliran. Mukhang mga gutom na gutom. Ang ilan sa kanila’y halinhinang kumakagat sa bangkay. Ang iba nama’y nagsisilbing guwardiya, ang mga tenga ay gumagalaw sa bawat kaluskos na naririnig.
Akala ko’y babaligtad ang sikmura ko sa nadatnan eksena. Pero hindi. Hindi na ako kayang gulatin ng kahit ano. Ang takot ay naging isang bahagi na lang ng ingay sa paligid.
Ganoon din si Daniel. Hindi na siya nangiming panoorin ang ginagawa ng mga lobo. Ang kanyang mukha ay kakikitaan ng ano bang bakas ng takot o diri. Mukhang tumibay na ang kolooban at sikmura ni Daniel.
Naramdaman kami ng mga lobo. Isa-isa silang tumingala. Sila’y nagtinginan sa aming direksyon. Ang kanilang mga mata ay kumikinang na parang mga baga sa dilim.
“Totoong mga lobo ba ‘yan… o mga Sutsot na nagbago ng anyo?” tanong ko nang pabulong.
Bago pa makasagot si Jasmine, nagsimula ang mga ungol—mababa, sabay-sabay, gumugulong sa paligid na parang kulog sa ilalim ng lupa.
“Totoong mga lobo sila,” sabi ni Jasmine.
Hindi nag-atubili si Tomas. Binunot niya ang kanyang kalibre 45, pinalitan ang mga pilak na bala ng ordinaryong bala, at nagpaputok ng isa. Agad na bumagsak ang pinakamalapit na lobo. Ang iba ay nagsitakbuhan sa takot nang marinig ang putok.
“Lintik… kung makakaligtas ka man sa mga demonyo rito, baka maging biktima ka pa rin ng mga lobo,” mahinang babala ni Daniel.
Nilapitan nina Tomas at Jasmine ang bangkay na nilalapa ng mga lobo.
“Wala nang natira sa mukha. Pero posibleng isa sa mga kasamahan ito ng kapatid ko. Sila lang ang alam kong pumunta rito,” Ang wika ni Tomas.
“Gabi-gabi, maraming inihahatid si Kharon sa islang ito. Hindi lang ang mga galing sa breakwater na pinanggalingan natin,” dagdag ni Jasmine. “Hindi natin masisiguro kung ang bangkay na ito ay isa sa mga kaibigan ng kapatid mo.”
“EVELYN!” biglang sigaw ni Tomas. “EVELYN!”
Halos nakalimuta ko na na Evelyn ang buong pangalan ni Eve. Ang boses ni Tomas ay umalingawngaw sa katahimikan ng gubat—at sinagot ito ng koro ng mga Sutsot.
Nararamdaman ko ang paglapit ng mga halimaw.
PSSSTTTT!
Ang paswit ay nanggaling sa itaas—sa mga tulay na baging kung saan nagtatago ang mga Sutsot. Mabilis na ikinasa ni Tomas ang kanyang baril.
“Walang titingala,” babala ni Jasmine, ang boses ay matigas… naguutos.
Nasa hulihan ako. Kaylangan kong tiyakin na hindi ako titingala, ano man ang pambubuyo na gawin ng mga Sutsot. Isang pagkakamali lang, isang tingin, iyon lang ang kailangan nila. Kapag nagtama ang aming mga mata ay aariin na nila ang aking katawan at ang kaluluwa ko’y lulutang sa kawalan.
“Hoy Tomas! Di ba’t mahigpit kong bilin sa iyo na huwag na huwag mong pababayaan si Eva. Tignan mo ang nangyari… nawawala si Eva. Pabaya kang kapatid wala kang kwenta.”
“Tarantando kang sutsot ka. Nanahimik na ang ama ko eh idinadamay mo pa. Pasalamat ka’t nasa puno ka’t hindi kita pwedeng tignan kung hindi eh kanina ka pa tapos.”
“Eh bakit hindi ka lumingon o tumingala dito nang makita natin kung talagang sharp shooter ka oh.” Boses naman ni Adam ang ginaya ng sutsot.
“Subukan mo kayang tumalon sa harapan namin nang makita mo hinahanap mo.”
“Aba matapang ah. Eh ikaw gusto mo bang makita ang hinahanap mo? Gusto mo makita si Eve?”Nandito siya, sa tabi ko mismo. Wow! Ang ganda ng kapatid mo. Ang lusog ng dibdib niya. Yummy!!!
Hinigpitan ko ang hawak sa aking pamalo. Kung makikita ko lang ang demonyong bumababoy kay Eve, dudurugin ko ang bungo nito.
Pwede ko bang hawakan ang dibdib mo, Eve?
HUWAG…. HUWAG. Please. Bitawan MO ako. Kuya, tulungan mo ako. TULONG!
Boses ni Eve ang narinig ko. Hindi ako maaaring magkamali. Narinig ko na ang boses na ‘yan na tumatawa, nakikipagtalo, at kumakanta. Ang marinig itong nagmamakaawa—hindi ko kaya. Hindi ko hahayaang mawala siya kay Tomas… o sa akin.
“Alam mong hindi mo kapatid ‘yan,” wika ko kay Tomas habang kinukumbinsi ko rin ang sarili ko.
HUWAG PO…. HUWAG PO!. Please. Huwag niyo akong hubaran. Huwag niyo akong hawakan! Kuya, tulungan mo ako!
Inilagay ni Daniel ang kamay niya sa balikat ni Tomas, marahil para ipaalala na hindi si Eve ang nagsasalita, kundi ang demonyong gamit ang boses nito.
Panandaliang katahimikan ang namayani. Pagkatapos ay may bigla nanamang nagsalita—pero sa pagkakataong ito, sa akin naman siya bumaling.
Hey, Willy boy! Boses ni Eve iyon.
Nakahubad na ako ngayon. Gusto mo ako, ‘di ba? Huwag kang magkaila! Huwag kang mahiya. Tingnan mo ako. Tingnan mo ang katawan na matagal mo nang pinapangarap… na gabi-gabi ay pinapantasya mo. Gusto mo ako… Mahal mo ako… tama ba?
Para akong yelong natutunaw pagkatapo niyon. Lumingon sa akin sina Tomas at Daniel, bakas ang pagkalito sa kanilang mga mata.
Oops… sorry, bulong ng nilalang. Ang sikretong malupit na matagal mo nang kinikimkim… Ayaw mong malaman ng kapatid ko. Takot na takot ka na malaman niya kung kaninong mukha ang pumapasok sa isip mo kapag naninigas iyang alaga mo…
Pakiramdam ko’y parang lumulubog ako sa kinatatayuan ko. Parang gumuho ang aking dibdib. Bistado na ang sikretong matagal kong itinatgo.
Alam nila. Alam ng mga hayop na demonyong ito. Gumapang sila sa isip ko at kinaladkad ang aking kahihiyan sa labas.
Naramdaman ko ang kamay ni Tomas sa aking balikat. Ang kanyang hawak ay matatag, parang sa isang kapatid—ang uri ng hawak na nagpapatawad sa mga bagay na hindi kayang sabihin ng salita.
“Huwag kang mag-alala, bro,” mahina niyang sabi. “Alam ko. Hindi naman ako engot para hindi ko mahalata. Matagal ko nang alam. At nagpapasalamat ako na pinanatili mong ganoon.”
“Pasensya na, bro,” bulong ko, basag ang aking boses.
Sinubukan ni Daniel na tumawa. “Bistado na kita… ako’y mahal mo rin…”
Dinaan ni Daniel ang pangangantyaw sa akin sa pamamagitan ng bahagi ng kantang iyon.
“Tama na iyan Daniel.” Ang wika ni Tomas.
“Tumahimik kayo,” ang parang inis na sinabi ni Jasmine. “Hindi ito ang oras para sa drama at komedya. Mag-focus kayo.”
Huminga nang malalim si Tomas. “Okay lang bro.” sabi niya sa akin. “Hindi naman ako magagalit kung naging boyfriend ka ni Eve.”
Para akong nakahinga ng maluwag. At sa pagkakataong iyon ay nakaramdam ako ng panghihinayang. Sana pala ay sinabayan ko si Jeff sa pangliligaw kay Eve.
Hindi pa tapos ang mga sutsot.
Oh… tingnan niyo kung sino ang dumating, wika ng isa sa mga demonyo na gumamit ng boses ni Eve.
Jeff, darling. Kumusta ka na?
Pagkatapos ay dumating ang sagot—ang boses ay siguradong kay Jeff.
Ayos lang ako, sweetheart. Sorry na-late ako.
Isang mapang-uyam na tawa ang sumunod. Oh… wait! Ikaw ba ‘yan, Willy boy? Kaibigan ko… sorry at ninakaw ko si Eve mula sa iyo. . Pero hey—akin siya, at hindi magiging sa’yo. Pero gusto mo pa rin ba siya kahit gamit na gamit ko na siya. Araw-araw kasi kaming… nagaanuhan… alam mo na iyon di ba??
At alam mo ba, Willy boy? Napakagaling ni Jeff. Madali niya akong nadadala sa rurok ng kaligayahan. Kaya mo kaya ‘yun? Tara, halika, subukan natin.
Iyon ay boses ni Eve—tinutuya ako. Pagkatapos ay sumunod ang mga ungol—malaswa, nang-uuyam,.
Nagngangalit ang aking panga. Gusto kong ipikit ang aking mga mata, takpan ang aking mga tenga.. Ang pang-iinis ng mga Sutsot na ginagamit ang mga boses nina Eve at Jeff ay parang lang naglulubog sa akin sa matinding pagsisis kung bakit hindi ko sinabi kay Eve ang aking pagkagusto sa kanya.
Pagkatapos ay muling nagsimula ang alulong.
Okay, kuya, Kung hindi mo ako tutulungan, hahayaan ko sina Adam at Jeff na pagsaluhan ako nang sabay… Oh… parehong malaki ang sa inyo. Duda ako kung ganyan din ang batutoy ni Willy boy.
Nagtawang at sigawan ang mga sutsot. Kung ano-anong kalaswaan ang kanilang isinisigaw. Nakakabingi. Nakakainis. Si Jasmine ay nagtakip ng kanyang tenga. Pailing-iling.
Pahigpit ng pahigpit ang pagkakakuyom ko sa aking mga kamay.
“Nakasuka!” sigaw ni Jasmine.
Ay… hindi kaya sister. Ang sigaw ng Sutsot gamit ang boses ni Tomas. Hindi ito nakakasuka. Hindi mo pa lang natitikman pero masarap ito. Bakit hindi mo subukan sa isa sa kanila… o sa kanilang lahat nang sabay-sabay? Magugustuhan mo.
“Magsama kayo sa impiyerno!” dura ni Jasmine.
Owww… nanggaling na kami doon, parang nang-iinis na sagot ng Sutsot. Pero hindi na kami welcome. Hindi na kami gusto ni Lucifer doon.
Isang buhos nanaman ng tawanan at sigawan ang sumunod—mas malakas, mas nakakatulig, mas mapang-inis. Nagpatuloy kami sa paglalakad, habang ang tawanan ng mga demonyo ay patuloy sa bandang itaas namin. Kahit ano man ang sabihin nila’y hindi na namin pinapansin. Basta handa kaming lumaban kapag sila’y nagpasyang sumugod.
Pagkatapos ay muling pumainlanlang ang isang pamilyar na atungal. Hindi ako puwedeng magkamali… iyong ang unang atungal na narinig namin nang kami’y nandoon pa sa pampang. At katulad ng inaasahan ko ay sumunod ang isa pang atungal. Dalawang halimaw, lalaki at babae, ibinuhos ang kanilang galit sa pamamagitan ng atungal.
Sina Berith at Empusa kaya ang mga iyon?
_____
Huwang Kang Lilingon ~ Chapter 5B
Chapter 5B
“Bulong Mula Sa Kawalan”
Napaurong si Jasmine, saka iwinasiwas ang hawak na patalim. Humabas ang talim sa hangin. May tinamaan. Nagpakawala ito ng isang matinis at hindi makataong hiyaw bago muling naglaho sa hamog.
Itinaas ni Tomas ang kanyang baril, ang mga mata ay mabilis na nagmamasid sa dilim. “Huwag tayong maghihiwa-hiwalay!” sigaw niya. Dinig ang pagkakasa ni Tomas ng bitbit na baril
Tumayo nang matatag si Jasmine, nakahanda ang kutsilyo. “Iyukod niyo ang mga ulo niyo—huwag titingin kahit saan kundi sa ibaba!” sigaw niya.
Si Daniel ay napaluhod. Yukong-yuko. Nanginginig sa takot.
May anino ring tinangka akong sugurin.. Iwinasiwas ko ang aking pamalo, buong lakas. Meron akong natamaan. Sinundan iyon ng ingay… ng parang baboy na ginigilitan sa leeg. At ang nilalang na iyon ay napaurong pabalik sa dilim. Tumabi sa akin si Jasmine, ang kanyang punyal niyang hawak ay nagkukulay-pula sa liwanag ng apoy.
Panandaliang katahimikan ang sumusunod. Dinig na dinig ang madiing paghinga nina Tomas at Jasmine at ang paghikbi ni Daniel na nakaluhod pa rin at itinatago ang kanyang ulog sa kanyang mga hita at tinatakpan naman ng kanyang mga braso.
Pagkatapos ay bumalik ang mga bulong—mas malapit na ngayon, pinalilibutan kami na parang isang pangkat ng mga lobo.
Tinakpan ni Daniel ang kanyang mga tenga. Ang ingay ay tila alon na gusto siyang lunurin. Ngunit hindi ako puwedeng magpatalo sa takot. Dapat akong lumaban. Kaylangan kong mabuhay… para kay Eve.
“Diyos ko! Bitawan n’yo ako! Tulungan mo ako, Willy!”
Puno ng desperasyon ang boses ni Daniel nang may mga kamay na biglang lumabas mula sa dilim, pilit siyang hinahila palayo sa amin. Sumigaw siya, pilit na kumakawala.
“Pikit ka lang Daniel… pikit ka lang!” Wika ni Jasmine.
Huminga ako nang malalim, ipinikit ang aking mga mata, at iwinasiwas ang sanga patungo sa mga aninong nakahawak sa kanya. Tumama ito nang may mabigat na tunog. Napabitaw ang kalaban at nakawala si Daniel at bumagsak sa buhanginan. Lumuhod si Daniel at muling isinubsob ang kanyang ulo sa kanyang hita. Pinaligiran namin si Daniel.
Ramdam ko ang kagustuhan ng bawat isa sa amin na lumaban.
Isang putok ng baril ang umalingawngaw. Matatag na nakatayo si Tomas, nakatutok ang ang baril niya patungo sa dagat. Sinundan pa ito ng isa pang putok. Kasunod ng mga putok na iyon ang hiyaw ang ingay na likha na mga Sutsot. Dinig ko ang mga hakbang na palayo sa amin.
Ilang sandali pa’y katahimikan naman ang namayani sa paligid.
Ang mga demonyong halimaw ay lumayo na. Ang mga kaluskos at yabag ay naging mahina, nilalamon na ng tunog ng dagat. Dahil man iyon sa mga bala ni Tomas o sa tapang na ipinamalas namin sa pagtatanggol sa aming sarili ay hindi na mahalaga. Ang importante eh napaatras namin ang mga halimaw—sa ngayon.
Gayunpaman, muli naming narinig ang mga nakakapanghilakbot na mga hiyaw at tilian, pero sa pagkakataong ito ay mula na sa malayo.
Lumingon si Jasmine sa dagat at nagbigay ng babala, “Siguraduhin nating hindi tayo nakatingin sa iisang direksyon lang. Susubukan nilang bumalik para tapusin ang kanilang masamang balak bago mag-umaga. Sa ilalim ng kadiliman, mas madali para sa kanila ang sumalakay.”
Tumayo ako at nagsimulang manguha ng mga tuyong sanga para sa apoy. Habang inaayos ko ito, tinanong ko si Jasmine, “Kailan ba pumunta ang kapatid mo sa islang ito?”
“Matagal-tagal na rin—halos tatlong taon na. Isang writer ang kapatid ko at dati ring sundalo. Obsessed siya sa mga bagay na hindi nakikita at mahirap ipaliwanag. Mahilig siya sa mga kuwentong kababalaghan. Naakit siya sa mga misteryo ng islang ito at sa mga demonyong sinasabing nananahan dito.”
Tumigil sandali si Jasmine sa pagkukuwento. Pakiwari ko’y nangingilid ang kayang mga luha.. “Mahilig si Adam sa mga horror films—lalo na ‘yung tungkol sa possession at exorcism. Marahil ang kuryosidad na iyon ang nagdala sa kanya sa akala niya ay kwento lang.”
“Anyway,” patuloy ni Jasmine, “maikli lang ang panahon niya sa pagiging sundalo—dalawang taon. Umalis siya matapos makakita ng sobrang korapsyon sa sistema.”
“Paano niya nalaman ang tungkol sa Isla Miedo?” tanong ni Tomas.
“Nalaman niya ito sa girlfriend niyang si Julie, na ang tatay ay isa sa mga leaders ng Guardians of Light. Siya rin ang dating commanding officer ng kapatid ko sa militar.”
“Guardians of Light? Iyon ba ang pangalan ng grupong sinalihan mo?” tanong ni Daniel.
“Oo. Iyan ang pangalan ng isang grupo ng mga deboto ng Nazareno na inialay ang kanilang buhay upang labanan ang mga Sutsot. Sila ang pumipigil sa mga demonyong ito na makarating sa mainland. At kung may makalusot man sa kanila—gaya ng nangyari na noon—hindi titigil ang grupo hangga’t hindi sila nahanap at nauubos.”
“Bakit ka sumali sa grupong ‘yan?” usisa ni Daniel habang lumalapit.
“Kailangan kong malaman kung anong nangyari sa kapatid ko. Iyan ang aking pangunahing dahilan”
Huminga si Jasmin nang malalim bago nagpatuloy. “Lubos ang lubos ang pagnanais ng kuya kong pumunta sa islang ito para magsulat ang tungkol sa mga demonyo. Sabi niya, kailangan niya ng impormasyong galing mismo sa karanasan. Walang nagawa si ate Julie kundi sumama sa kanya.”
Nagsimulang mangilid ang luha ni Jasmine “Simula nang araw na iyon, naglaho ang kapatid ko nang walang bakas. Nang hanapin ng mga magulang ko si Julie, nalaman kong pati siya ay nawawala na rin.” Dama ko ang lungkot ni Jasmine habang ikinukwento ang mga nangyari.
Habang nagsasalita siya, tila may kumurot sa dibdib ko. Kung mawawala sa akin si Eve sa parehong paraan—kung lalamunin siya ng mga anino ng islang ito—igugugol ko ang buong buhay ko sa pagsisisi na hindi ko man lang nasabi sa kanyang mahal ko siya.
“Sigurado akong pumunta sila rito,” ani Jasmine. “Hindi naniniwala ang mga kaanak ni ate Julie pero naaalala ko ang pananabik ng kapatid ko na sa wakas ay makarating dito. Sabi niya, sa wakas ay mabubunyag na niya ang misteryo ng mga Sutsot at ng Isla Miedo. Susulat daw siya ng isang libro tungkol sa islang ito at sa mga Sutsot. Kung totoo ang sinabi ng kapatid ko, may grupo rin ng mga tao na interesadong-interesado sa isla ang sumama sa kanila.”
Tumigil siya panangdalian, pilit binabalikan ang mgaa nakaraan. “Sa isang pista noon ng Nazareno, isinama ako ni Julie sa isa sa kanilang mga pagtitipon. Doon ko nakilala si Marco.”
Isang matipid na ngiti ang sumilip sa kanyang mga labi perso mabilis na naglaho. “Naging magkaibigan kami, at ginamit ko ang pagkakaybigan naming iyon para makasali sa kanila. Mahigit isang taon na ako sa grupo. Pero matapos ang ginawa kong pagsuway kay Mang Fidel eh baka tinanggal na nila ako.”
Patango-tango lamang kaming tatlo. “Ang tatay ni Marco ay isa sa aming mga pinuno.”
“Siguro ay alam ng Simbahang Katolika ang tungkol sa grupo niyo,” and seryoso kong tanong.
“Alam nila. May papel ang Simbahan sa pakikipaglaban sa mga Sutsot. Karaniwan, ang kura paroko ang isa sa mga pinuno ng grupo.” Bahagyang lumapit si Jasmine, tila papahina ang boses niya. Marahil ay napagod siya sa dami ng pinagdaanana naming pagsubok.
Pagkatapos ay nagtanong siya, “Pamilyar ba kayo sa mga Knights Templar?”
“Teka!” sabat ni Tomas. “Parang narinig ko na ‘yan nung napanood ko ‘yung The Da Vinci Code.”
Nabuhayan si Daniel. “Napanood ko iyon! ‘Yung tungkol sa mga secret orders?”
Hindi ko mapigilang tumawa. Ang banggitin ang mga bagay na sinasabi nila sa lugar na ito ay parang kalokohan. Sino’ng mag-aakalang ang mga Sutsot ay may kaugnayan sa kasaysayan ng mga sinaunang lihim na samahan ng mga Kristiyano?
“Isipin niyo na lang na mga sundalo sila ng sinaunang simbahan,” sabi ni Jasmine. “Nilalayon nilang protektahan ang mga tao—laban sa mga masasamang tao at laban sa tinatawag nilang mga halimaw. Nilalabanan nila ang laman at ang espiritu.”
Napakunot ang noo ni Tomas. “Huwag mong sabihing… may mga Templar sa grupo niyo?”
Nagsalubong ang mga kilay ni Jasmine. “Hindi Templars mismo—kundi mga kahalintuland na grupo na may parehong paniniwala. Sila ang tumulong na itatag ang Guardians of Light at nagsanay sa mga unang miyembro nito daan-daang taon na ang nakalipas. Kahit ngayon ay tumutulong pa rin sila sa grupo”
Hinalo niya ang mga baga sa siga gamit ang isang sanga. “Pumunta dito ang mga Kristyano mula sa Europa noong panahon ng kolonyalismo hindi lang para sa teritoryo, kundi dahil naniniwala silang may mga demonyong nakatira rito. Pakiramdam nila ay tungkulin nilang ubusin ang mga halimaw. Bago pa man sila magpunta, ang mga mandirigmang Hindu at Muslim ay nakipaglaban na rin sa mga halimaw na ito. Nang mabigo silang pukasain ang mga demonyo y humingi sila ng tulong mula nga sa mga Kristiyano.
Napapabuntung-hininga si Daniel sa mga karagdagang naririnig tungkol sa mga Sutsot. “Eh ano pa ang sino ang pwedeng tumalo sa kanila? Kung ang mga mandirigmang Hindu, Muslim at Kristyano ay hindi sila nagapi eh ano ang magiging laban natin sa kanila.”
Gusto ko sanang paalalahanan si Daniel na may training kami sa martial arts at sa paggamit ng baril dahil nga Crinimology ang kurso namin. Pero sapat ba iyon laban sa mga halimaw.
“Sabi nga ni Jasmine, puwede silang patayin,” ang wika ni Tomas.
“Oo,” tango ni Jasmine. “Pero hayaan niyong linawin ko ang ilang bagay. Kapag pumasok na sila sa katawan ng tao, mapapatay ninyo sila sa pamamagitan ng bala o anumang matalim na bagay na binasbasan ng banal na tubig—gaya ng hunting knife ko. Ang mga sibat at itak na ginagamit namin, na malamang ay nakita niyo sa bangka namin kanina, ay binasbasan ng mga pari sa aming grupo. Ganoon din ang mga bala sa baril nina Sir Fidel at Marco.”
Nagtanong ako, “Paano naman ‘yung mga bote ng gasolina? Para saan ‘yun?”
“Para ‘yan sa mga Sutsot na hindi pa nakakapasok sa katawan ng tao. Bahagi ito ng parusang ibinigay ni Lucifer nang palayasin sila sa Impiyerno. Apoy ang tatapos sa kanila.”
“Napaka-ironic naman niyon na ang mga demonyong galing sa impyerno eh sa apoy mamamatay.” Ang wika ni Daniel, mukha niya’y larawan ng pagdududa.
“Takot ang mga Sutsot sa apoy. Tinutupok nito ang kung ano mang sangkap ang bumubuo sa kanila. Umiiwas sila sa ningas ng apoy. Iyon ang dahilan kung bakit may dala kaming mga flame thrower kapag hinahanap namin sila.”
“Bakit hindi natin sunugin ang gubat?” biglang sabi ni Daniel. “Lintek na mga demonyong ‘yan! Gawin na natin ngayon!”
“Kapag nahanap ko na ang kapatid kong si Eve, gagawin natin ‘yan,” sabi ni Tomas.
“…at ang kapatid kong si Adam,” mahinang dagdag ni Jasmine.
Ang kanilang mga pangalan—Adam at Eve—ay nagpapa-alaala sa Hardin ng Eden… pero ang lugar na ito ay malayo sa paraiso. Ang Isla Miedo ay ang impiyerno sa lupa.
“Hindi ba naisip ng grupo ninyo na sunugin ang buong isla para maubos ang mga halimaw na ito?” tanong ni Tomas.
“Bahagi ‘yan ng plano,” sabi ni Jasmine, “pero wala ngang nakakarating sa isla maliban na lang kung ihahatid sila ni Kharon. At lagi kaming bigo tuwing gumagawa kami ng hakbang para makarating dito.”
Muling umiral ang katahimikan sa isla. Tila napagod ang mga Sutsot sa kakaatungal.
“Sige, magpahinga na muna tayo. Kung kaya niyo, matulog muna kayo. Maghalinhinan tayo sa pagbabantay,” sabi ko, paos ang boses sa pagod.
Ang paliwanag ni Jasmine ang nagpatatag sa akin. Ang takot na kanina pa nakapulupot ng mahigpit sa dibdib ko ay medyo lumuwag. Nasusugatan sila… dumudugo. Namamatay sila. May laban kami.
Ang mga hiyaw ng mga Sutsot ay hindi na nakakatakot katulad noong una kong marinig ang mga ito. Ang malaman na puwede silang sugatan at patayin ay nakabawas sa talim ng aking takot. May pag-asa pa kaming makalabas sa islang ito nang buhay.
Ang babala ni Kharon—na isa lang sa amin ang mabubuhay—ay nananatili pa rin sa isip ko na parang isang mantsa. Siguro ay hindi na ito mawawala. Pero nagpasya ako noon din na gagawin ko ang lahat para mabuhay… at para masiguradong ligtas si Eve.
Bumulong ako ng isang dasal, humihingi ng lakas at proteksyon.
*****
Nagsimulang sumilip ang bahagyang liwanag. Nagsimulang magising ang kagubatan. Naririnig ko na ang huni ng iba’t ibang ibon. Noon ko nakita ang ganda ng Isla Miedo sa buong ningning nito. Ang buhangin ay pino at puti, at ang mga bato ay maliliit at bilog. Hangga’t abot ng aking tanaw, ang matatayog na puno ng niyog ay tila umaabot sa langit. Sa likod ng mga ito ay may mga puno pang mas matatayog.
Pero ang islang ito ay impiyerno sa likod ng isang magandang maskara. Sa unang tingin, hindi mo iisiping sa likod ng mga punong iyan ay may mga halimaw na nag-aabang. Ang mga puno ay nagsisilbing piping saksi sa karahasang ginawa at ginagawa ng mga demonyo.
Sa may gilid ng dagat, napansin ko ang dalawang katawan na nakahiga malapit sa amin. Itinuro ko iyon kay Jasmine, na kasama kong nagbabantay habang umiidlip sina Tomas at Daniel.
Ginising namin sila at nilapitan namin ang mga bangkay. Nanguna si Tomas, nakatutok ang baril.
Ang mga bangkay ay nababalutan ng isang madulas at kulay-berdeng likido—malapot, kumikinang, tila nagliliwanag. Dugo, sa isip ko—dugo ng mga halimaw.
Tinulak ni Tomas ang isang bangkay gamit ang kanyang paa. Sinusuri kung gagalaw ito. Hindi ito tuminag.
“Teka,” sabi ni Jasmine, habang binubunot ang kanyang hunting knife.
Bago ko pa maitanong kung anong gagawin niya, hinablot niya ang isang kumpol ng buhok at iwinasiwas ang talim sa lalamunan. Napangiwi ako sa tunog nang nilalaslas na laman. Nang gawin niya rin iyon sa isa pang bangkay, tumalikod na ako.
Nakakita na ako ng mga hayop na kinakatay noon. Ang isa kong tito ay isang matadero. Nakita ko na siyang gumilit ng lalamunan ng baboy at magbalat ng baka na parang wala lang. Maraming beses ko na ring natulungan ang aking nanay na magkatay ng manok. May mga pagkakataon na ako mismo ang gumigilit sa leeg ng manok. Akala ko ay manhid na ako sa paningin ng dugo.
Pero ito—iba ito. Ang makitang gawin ito sa isang tao ay nakakapangilabot.
“Kailangan nating masiguro,” sabi niya. Pagkatapos, sinalubong ang tingin ko, dagdag niya, “Kung sakaling pasukin ako ng isang Sutsot… gawin nyo sa akin ang ginawa ko. Huwag kang mag-aalinlangan.”
Sandaling walang nagsalita sa amin. Nakaluhod kami sa tabi ng mga bangkay, sinusuri ang mga mukhang dati ay sa tao na inagaw ng halimaw. Wala na ang kanilang mga mata. Ang ibang bahagi ng kanilang katawan ay nanatiling buo.
Hindi mo talaga aakalaing ganoon katapang at katibay ang sikmura ni Jasmine. Resulta ito marahil ng matagal na panahong ginugugol sa pagsasanay bilang isang Guardian.
Kung titignan si Jasmine ay parang babaeng mahinhin. Mayumi. Parang hindi makabasag-pinggan. Hindi ko akalain na makabasag-bungo pala. Matibay hindi lamang ang loob kundi pati sikmura.
“Mga kasama sila ng kapatid ko,” bulong ni Tomas, paos at hindi pantay ang boses. “Madalas silang bumisita kay Eve kapag walang klase.”
Ang pighati sa boses ni Tomas ay nagdulot ng matinding pag-aalala rin sa akin para sa kaligtasan ni Eve.
Totoo nga, kung gayon, na ang mga Sutsot ay namamatay kapag nasa loob na sila ng katawan ng kanilang biktima.
“Silver bullet ba ang ginamit mo?” mahina kong tanong.
Tumango si Tomas. “Anim na bala na lang ang natitira, nakagamit na ako ng dalawa.”
“Ang ganitong uri ng bala ay kaya silang patayin kaagad. Ang ordinaryong bala na hindi pilak o binasbasan ay tumatagos lang sa katawang sinaniban nila pero hindi nasasaktan ang demonyo. Maaaring magdulot ito ng pagdurugo, pero hindi sila mamamatay,” ang paliwanag ni Jasmine.
Habang nagpapatuloy si Jasmine sa pagpapaliwanag, ay muli akong umuusal ng panalangin.
“Kapag namatay ang mga demonyong katulad ng Sutsot, ang kaluluwa nila’y nakatakdang mapupunta sa dagat ng apoy—isang lugar ng walang hanggang parusa na hindi na nila matatakasan.”
Nang matapos magsalita si Jasmine ay tinanong ko sila. “Bakit parang nag-aalinlangan ang mga Sutsot na salakayin tayo ng sabay-sabay? Sa dami nilang iyon, walang tayong magiging depensa. Mapapatay natin siguro ang ilan lang sa kanila.”
Naghari ang katahimikan. Tumutunog ang apoy habang pinag-iisipan nila ang tanong ko.
“Dahil ba alam nilang ang mga bala ni Tomas at ang patalim ni Jasmine ay makakapatay sa kanila?” tanong ko.
“O siguro ay marami pa silang mga lamang kinakain.” Seryosong sabi ni Tomas. “Baka tayo ang inirereserba nila para sa huli.”
Dagdag ni Daniel, “Maaari kayang may iba pang dahilan?”
Ang mga mata ni Jasmine ay nanatiling nakatutok sa madilim na guhit ng mga puno. Nang sa wakas ay magsalita siya. “Ang mga demonyong ito—lalo na ang pinuno nilang si Berith—ay napakatuso. Mahirap hulaan kung anong masamang plano ang hinahabi nila.”
Muling lumitik ang apoy, at ang gabi ay tila nagpipigil ng hininga. Sa likod ng mga punong iyon ay naghihintay ang mga Sutsot.
Unti-unting humina ang ningas, ang mga talsik ng apoy ay tumatalsik paitaas gaya ng mga ligaw na kaluluwang nilalamon ng dilim.
At sa gitna ng katahimikang iyon—lumitaw ang mga unang sinag ng araw.
M.A.D. LIGAYA
M.A.D. L I G A Y A 