Blog Archives
Huwag Kang Lilingon ~ Chapter 9B
Chapter 9B
“Ang Pagbubunyag”
Siguro naman ay hindi pa ninyo nakakalimutan ang aking mga sinabi…“Isa sa inyo ang mabubuhay para ibahagi ang kuwentong ito. Ang iba’y magiging plamuti sa kuwento.”
At bago pa tuluyang lumayo ang balsa ni Kharon ay naihabol pa niyan itanong ang babala niya kina Tomas at Jasmine… ang mag-ingat sa bagay na matalim.
Habang papalayo si Kharon ay unti-unti numinipis ang hamog at muling nanamang dumilim ang paligid. Umasa sa na lang kami sa maputlang liwanag ng flashlight ng aking cellphone. Nang tuluyang maglaho ang hamog, isang dambuhalang alon ang sumalubong sa amin. Tumagilid ang balsa sa tindi ng hampas ng along iyon.
Habang sinisikap naming bumalanse ay may nakita akong liwanag mula sa malayo.
“Ang parola,” bulong ko. “Ang breakwater.”
Isa pang alon ang humampas—at sumunod ang isang mapurol na kalabog sa harapan ng balsa. Itinutok ko ang flashlight ng aking cellphone doon. Isang sibat ang nakatarak doon, may nakataling lubid. Mula sa itaas, gumuhit ang apoy at bumagsak ito sa aming paanan—isang Molotov cocktail. Mabuti na lang at hindi kami tinamaan. Nabasag ang bote pero hindi ito sumabog. Ang amoy ng gasolina ay ikinalat nghangin habang ang apoy sa mitsa ay mabilis na napatay ng mga along humahampas sa balsa.
Tumagilid muli ang balsa namin, halos tumaob nanaman ito. Tanging si Adam lang ang nanatiling matatag ang tayo sa gilid. Itinaas niya ang kanyang itak at tinaga ang lubid ng sibat.
Naputol ang lubid.
Itinulak ni Tomas ang balsa palayo sa bangka, pero isa pang sibat ang tumarak sa harap, na humihila sa amin pabalik doon. Iyon ay isang bangka na katulad ng sinakyan nina Jasmine, Marco, at Mang Fidel noong una namin silang makatagpo.
Patuloy ang ugong ng hangin. Ilang sandali pa, isang malaking alon pahumampas sa amin. Basang-basa na kami; kung hindi dahil sa lubid ng sibat na nagsisilbing angkla, malamang ay tumaob na ang balsa.
Lalong lumakas ang hangin. Bumubuhos ang tikatik na ulan.
“MARCO… MANG FIDEL?” sigaw ni Jasmine. “AKO PO ITO… SI JASMINE.”
Walang sagot. Tanging ang dagundong ng kulog at guhit ng kidlang ang tumugon.
Lumuwag ang tensyon sa lubid, at ang balsa namin ay dahan-dahang tumama sa gilid ng bangka. Dalawang lalaki ang nakatayo roon, hindi gumagalaw. Tatalon na sana si Adam sa bangka, pero hinawakan ni Jasmine ang kanyang kamay.
“Huwag kang padalos-dalos, kuya,” bulong niya. “Kung miyembro sila ng Guardians of Light, baka barilin ka lang.”
Akala ko kapag nakaalis na kami sa Isla Miedo, tapos na ang problema namin. Mali ako. Doon ko naalala ang mga babala ni Jasmine tungkol sa mga Guardians.
Binuksan ng isa sa mga lalaki ang kanyang flashlight. Ang liwanag ay tumutok isa-isa sa aming mga mukha…kay Tomas, Eve, Jasmine, Adam, at sa huli ay sa akin.
“Sino ang mga bagong mukhang kasama mo?” tanong ng isang lalaki.
Walang duda, ang boses na iyon ay kay Mang Fidel iyon. At ang isa pang anino na nakatayo sa tabi niya ay tiyak na si Marco.
“Si Eve po ito,” panimula ni Jasmine. “Siya ang kapatid na hinahanap ni Tomas. At ang lalaking ito sa tabi ko…” nabulol siya, “ay ang kuya ko, si Adam. Siya po ang dahilan kung bakit ako nakiusap na sumama sa kanila sa Isla Miedo.”
Katahimikan ang sumunod.
“Nilinlang mo kami, Jasmine. Itinago mo ang tunay na dahilan kung bakit gusto mong maging Guardian,” ang wika ni Mang Fidel.
“Alam kong hindi po ninyo papasalihin sa grupo kung nalaman niyong nawawala ang kuya ko at pumunta sa Isla Miedo” sagot ni Jasmine.
Walang nagsalita sa dalawang lalaki. Ang tanging sagot ay ang hampas ng mga alon at ang sitsit ng ulan. Patuloy na hinahampas ng hangin at alon ang balsa at ang bangka. Tila kahit gaano kami kalayo maglayag, ang sumpa ng Isla Miedo ay hindi kami binibitawan.
Parang isang kawalang-hanggan na ang lumipas. Pagkatapos, biglang bumukas ang spotlight, na nagliwanag sa balsa.
“Kung hindi dahil sa pakiusap ni Marco—at sa mga kontribusyon mo sa mga Guardians—wala na sana ang balsa ninyo ngayon… at malamang patay na kayong lahat.”
“Salamat po Mang Fidel,” ang malumanay na tugon ni Jasmine.
“Pero kailangan naming makasiguro,” patuloy ni Mang Fidel. “Marami na kaming nakitang nabiktima ng mga Sutsot. Malay ko ba kung ang isa sa inyo ay sinaniban na. Kahit ikaw, Jasmine. Paano ako makakasiguro na ikaw pa rin ‘yan—at hindi isa sa kanila na suot ang mukha mo’t kami ngayo’y nililinlang?”
“Ano… ano po ang kailangan naming gawin?” ang tanong ni Tomas.
“Susugatan ko ng kaunti ang mga palad niyo gamit ang aking binasbasang balisong bago namin kayo payagang lumipat dito. Titingnan natin kung anong kulay ng dugo ang lalabas,” sabi ni Mang Fidel.
Matapos hugutin ang sibat at irolyo ang lubid, naglatag si Marco ng isang tabla bilang tulay sa pagitan ng balsa at ng bangka. Ginamit ito ni Mang Fidel para tumawid sa aming balsa.
Nagprisinta si Eve na mauna.
Sinugatan ni Mang Fidel ang kanyang palad, at ang dugo ay umagos—PULA.
“Pasensya na sana kayo. Kailangan kong gawin ito. Masyadong mapanganib ang mga Sutsot. Alam ni Jasmine ‘yan. Sige, umakyat ka na sa bangka,” sabi niya.
Sumunod kami ni Jasmine. Pigil-hininga ako nang humalik ang talim sa aking balat—pero ang makitang pula ang dumadaloy sa aking palad ay tila isang kaligtasan. Ang dugo ni Jasmine ay malinis din.
Pagkatapos ay si Tomas. Pulang muli.
“Ikaw naman, Adam,” sabi ni Mang Fidel, habang pinupunasan ang talim ng kanyang balisong.
Hindi gumalaw si Adam. Sa halip, humakbang siya nang dahan-dahan palayo kay Mang Fidel, ang kanyang kamay ay humigpit sa hawakan ng kanyang machete.
“Kuya?” bulong ni Jasmine.
“Adam?” ang wika naman ni Eve.
Pagkatapos—isang malalim at malakas na atungal. Ang atungal na iyon ay katulad ng unang atungal na narinig ko sa Isla Miedo.
Parang nanghina ang mga tuhod ni Jasmine. Napapaatras siya at humawak sa braso ko para hindi matumba. Nabigla rin si Tomas. Napakapit siya sa gilid ng tabla, ang mga mata ay nanlalaki pilit inuunawa ang mga pangyayari.
At sa sandaling iyon, ang lahat ay luminaw. Ang katotohanang ayaw naming makita ay sumisigaw na ngayon mula sa lalamunan ni Adam. Ang nilalang na nasa harap namin ay hindi ang kapatid ni Jasmine. Hindi na kailanman magiging siya.
Ang Sutsot na pinagkatiwalaan namin—si Berith pala mismo—ay kasama na pala namin simula pa noon sa sapa. Tunay ngang magaling siyang manlinlang.
Naipaliwanag nito ang lahat: kung paano tila hindi sumasalakay ang mga demonyo noong nasa isla pa kami. Hindi gustong patayin ni Berith si Eve—sinubukan niya itong angkinin. Gamitin siya. Para dalhin ang kanyang panlilinlang pabalik sa mainland.
Gusto kong magkamali. Diyos ko, nanalangin ako na sana ay mali ako. Pero ang hula ni Kharon ay muling umalingawngaw sa isip ko, “Isa sa inyo ang mabubuhay para ibahagi ang kuwentong ito. Ang iba’y magiging plamuti sa kuwento.”
Siguro ang nagpanatili sa akin na buhay ay ang aking matigas na kagustuhang mabuhay. Marahil ay hinayaan niya si Tomas dahil kapatid ito ni Eve. Pero bakit niya pinili si Eve?
Marahil ang sagot ay nasa galit na kanyang ginising. Kaya naman pala ganoon na lang ang poot ni Empusa. Ang kanyang galit ang nagbigay sa kanya ng lakas—ang lakas na maaaring nakasira kay Berith mismo, kung hindi lang kami nakialam. Totoo ngang wala nang mas titinding galit pa kaysa sa galit ng isang babaeng nalinlang.
Pinatay niya ang babaeng Sutsot—si Empusa, ang demonyong nagmahal at nagsilbi sa kanya sa loob ng ilang siglo. Ang pagkamatay nito ay hindi aksidente; mukhang bahagi ito ng isang plano. Pinatahimik niya ito para burahin ang huling saksi sa kung ano siya noon. Ngunit sa halip na bumaling sa amin, nagpakita ng interes si Berith kay Eve—tila ba may hawak itong bagay na wala sa aming lahat. Pinatay ni Berith si Empusa dahil kailangan niyang pumili sa kanilang dalawa.
Pag-ibig ba ito? O isang mas madilim na layunin na tanging mga demonyo lang ang nakakaintindi?
Anuman iyon, ang isiping pinili ni Berith si Eve ay nagdulot ng sakit sa kalooban ko. Siguro hindi lang ito takot—ito ay panibugho. Maging ang isang demonyo ay nangahas na gustuhin ang bagay na hindi ko kailanman nakuha.
Ang mga langitngit mula sa balsa ang nagbalik sa akin sa kasalukuyan. Nakatayo si Tomas sa tablang nagsisilbing tulay sa pagitan ng balsa at bangka. Napaluhod si Jasmine sa tabi ko, hindi siya makapaniwala sa nasasaksihan.
“Wala na ang kuya ko… wala na ang kuya ko!” hikbi niya.
Lumuhod ako sa tabi niya, dahan-dahang kong hinawakan ang kanyang batok para aluin siya. Hindi ko alam kung ano ang tamang sabihin sa pagkakataong iyon.
At sa dahilang siya lang ang nakakaalam, nagtangka si Eve na bumalik sa balsa. Tumalon si Tomas mula sa tabla patungo sa bangka at pinigilan ang kanyang kapatid.
“Bitiwan mo ako, kuya. Pakiusap, huwag ninyong sasaktan si Adam!”
“Eve, hindi ‘yan si Adam—si Berith ‘yan,” sabi ni Tomas, habang hinihigpitan ang hawak sa braso niya.
Ang hirap paniwalaan na nangyayari ang nasasaksihan ko. Mukhang hindi alam ni Eve ang kanyang ginagawa. Mukhang hindi niya naiintindihan ang nangyayari. Ngayong alam na niya na nasaniban ni Berith si Adam, bakit niya ito pilit na ipinagtatanggol?
Patuloy akong sinasaktan ni Eve… subalit handa pa rin akong siya ay unawain.
Gusto ko sanang sabihin sa kanya na ang pag-ibig ay maaaring maging bulag para yakapin ang sarili nitong kapahamakan—pero ang mga salita ay hindi lumabas sa aking bibig. Ang tanging nagawa ko lang ay panoorin siyang nanginginig sa mga bisig ni Tomas habang nagpupumiglas at nagpipilit na puntahan ang halimaw na tila kanya nang iniibig.
Sa halip na galit ay awa sa kanya ang aking nararamdaman.
“Pakiusap… huwag niyong sasaktan si Adam!” sigaw ni Eve.
Mahirap unawain kung bakit ipinagtatanggol ni Eve ang halimaw? Tumingin sa kanya si Jasmine, napapailing sa kalituhan sa nakikitang asal ni Eve. Pasasalamat ba ito, dahil iniligtas siya ng Sutsot na noo’y nagpapanggap na si Adam? O nalilito lang siya… nakakulong sa mga pang-aakit at labing ni Berith na mapanlinlang?
Pagkatapos ay idiniin niya ang kanyang nanginginig na kamay sa kanyang tiyan. Para siyang napangiwi. Sinabi ko sa sarili ko na maaring kumirot lang bigla ang bahagin iyon ng kanyang tiyan—pero may isang mas madilim na kaisipan ang sumagi sa isip ko. Pilit ko itong iwinawaksi. Nang bumalik ito at unti-unting kinakain ang aking isipan, ang tanging naibulong ko na lang ay, “Diyos ko, huwag naman sana.”
Isang malaking alon nanaman ang humampas sa amin dahilan upang mapahiwalay sa bangka ang balsa. Ang spotlight ay kumurap-kurap pero nanatiling nakabukas, nagbibigay ng nanginginig na liwanag sa kaguluhang nangyayari sa harap namin. Nagtapat sina Adam at Mang Fidel. Si Adam ay may itak, habang si Mang Fidel naman ay may balisong.
Tumalon si Tomas pabalik sa balsa matapos kaming pakiusapan na pigilan si Eve sa pagsunod. Inihagis ni Mang Fidel ang balisong kay Tomas at binunot ang dalang machete mula sa kanyang baywang. Inikutan nina Tomas at Mang Fidel si Adam.
Nakita ko si Marco na itinututok ang baril kay Adam, ang kanyang mga kamay ay nanginginig habang sinusubukang puntiryahin si Adam. Hindi nakatulong ang malalakas na alon na patuloy na humahampas sa bangka. Dalawang putok ang bumasag sa bagyo—isa, at isa pa. Hindi natamaan ang Sutsot. Nanatili itong nakatayo.
Sinubukan ni Marco na muling iputok ang kanyang baril. Hindi ito pumutok. Mukhang naubusan ng bala. Mula sa kanyang bulsa ay kumuha siya ng mga bala, pero dahil sa paulit-ulit na hampas ng alo ay hindi niya ito mailagay sa kanyang baril.
Ang bangka ay patuloy na hinahampas ng malakas na alon. Patuloy ang paglayo ng balsa rito.
At di nagtagal ay naglaho na ang balsa sa paningin namin. Inikot ni Marco ang spotlight upang hanapin ang balsa pero wala na kaming makita.
Ang kulog ay kumakalmot sa langit habang ang wisik ng tubig-alat ay nagdudulot ng hapdi mga mata.
Narinig ko ang pamilyar na atungal, sinundang ng sigawan. Mahirap tukuying kung saang direksyon nangaling.
Paulit-ulit na hinila ni Marco ang tali ng motor, pero ayaw itong umandar. Sinubukan niya nang ilang beses, pero tila bumigay ang makina sa kung kaylan kaylangang-kaylangan ito.
Pagkatapos ay dumating ang malakas na buhos ng ulan—parang mga kumot ng tubig na humahampas sa aming mga mukha.
Napilitan kaming gumamit ng mga sagwan, pero hirap kaming maigaod ang bangka dahil sa alon at hangin. Ang aming mga pagtatangkang hanapin ang balsa ay walang saysay laban sa malupit na hangin at naglalakihang alon. Wala kaming malinaw na direksyon, kaya wala kaming nagawa kundi hayaan ang alon at hanging magpasya kung saan kami dadalhin.
Ilang saglit pa’y humupa ang malakas na hangin. Luminaw ng kaunti ang paligid. Hindi pa rin namin matanawan ang balsa. Pero sa isang dako ay my nakita akong ilaw. Maaaring iyong ang parola sa pinanggalingan naming breakwater. Ang agos ay sa direksyong ng ilaw na iyon kami dinadala.
Tila ba ang karagatan mismo ay napagod na sa pakikipaglaro sa amin, at nagpasya nang ibalik kami kung saan kami nanggaling. Sa pagod ay napaupo na lamang kaming lahat sa sahig ng bangka.
Naalimpungatan ako ng naramdaman kong sumadsad ang bangka. Panandalian pala akong nakatulog. Halos sabab-sabay kaming tumayo.
Kasabay ng pagsadsad namin sa buhanginan malapit sa breakwater ay ang paghinto ng ulan. Huminto na rin ang malakas na hangin.
Huwag Kang Lilingon ~ Chapter 9A
Chapter 9A
“Ang Pagbubunyag”
Itinulak ni Tomas ang balsa palaot, pero bago pa man kami makalayo, may mga aninong sumulpot mula sa aming likuran at nagsitalunan rin papunta sa aming balsa.
Kumalabog… tatlong sunod-sunod. Animo’y tinamaan ng malakas na alon ang balsa. Halos tumaob ito. Nabuwal ako’t gumulong papunta sa likurang bahagi… kasabay ko sina Eve at Jasmine. Sina Tomas at Adam ay nakabalanse. Matataga ang kanilang pagkakatayo.
Nang tumigil sa pag-ugoy ang balsa ay may tatlong katawang nakatayo sa aming harapan. Mga Sutsot na nasa katawan ng mga tao. Dalawang lalaki… isang babae. Silang lahat eh halos kasingtangkad nina Adam at Tomas. Ang mga lalaki’y pawang nakahubad… matitipuno ang katawan.
Unti-unti lumapit ang mga Sutsot. Tinignan ko si Eve. Tumayo ako sa harapan niya, gusto kong magsilbing kalasag niya laban sa mga papalapit na nilalang.
Tatlong putok ng baril ang umalingawngaw. Dalawa sa mga Sutsot ang napaatras, dahan-dahang lumuhod habang ang kulay berdeng likido ay bumubulwak mula sa kanilang dibdib.
Bago pa sila tuluyang tumimbuwang, sinalubong na sila ni Adam. Iwinasiwas niya ang kanyang itak nang dalawang beses—malinis, walang awa. At ang dalawang bangkay ay nahulog sa dagat… magkahiwalay ang ulo’t katawan.
“Hindi mo laging matatamaan ang target mo, Tomas,” isang boses ang nangutya.
Tinig iyong ng isang babae.
Ang ikatlong Sutsot ay tumayo nang matuwid. Gamit niya ang katawan ng isang babae. Muling kinalabit ni Tomas ang baril.
Click.
Ubos na ang bala.
Kinapa niya ang kanyang bulsa.
“Diyos ko… nalaglag ko ‘yung ibang mga bala ko,” bulong niya, bakas ang pagkadismaya sa kanyang boses.
Inilabas ni Jasmine ang kanyang patalim at ibinalibag sa Sutsot. Sinubukang umiwas ng demonyo, pero tinamaan ito sa kanang balikat. Hindi siya napuruhan. Daplis pero nakabaon ang patalim sa kanyang balikat.
Parang balewala lang na hinugot ng Sutsot ang patalim. Berdeng likido rin ang umagos mula sa kanyang sugat.
“Salamat sa patalim. Sayang… dapat sa puso ko pinuntirya mo. Tapos na sana problema ninyo.”
Tumitig sa amin ang halimaw. Para isa-isa kaming kinikilatis. Ang kanyang galit ay hindi maitago nang mala-anghel niyang kagandahan. Parang hindi ordinaryong babae ang nasa aming harapan. Mukhang ang katawang iyon ay hindi niya inagaw kung kanino man. Isa lang ang alam kong makakahigit sa kagandahang iyon… si Eve.
Sa likod ng paghanga sa kagandahang angkin ng Sutsot ay kinikilabutan ako. Siya kaya si Empusa.
Lima kaming tao laban sa isang Sutsot. Ang demonyo ay may patalim, at si Adam ay may hawak na machete. Hindi sumasalakay ang Sutsot. Naglalakad siya sa balsa na parang isang leon na sinusukat ang layo niya sa kanyang bibiktimahing usa.
Huminto siya sa tapat ni Adam, ang mga mata ay nakapako sa huli.
Nagsalita ang Sutsot sa isang wikang hindi ko maintindihan. Ang boses niya ay parang paos at puno ng poot. Habang siya’y nagsasalita ay tumuro siya sa direksyon ng nasusunog na isla. Sinisisi ba niya si Adam sa sunog?
Walang sinabi si Adam. Hinigpitan lamang niya ang hawak sa machete; hindi niya inalis ang tingin sa Sutsot na nasa kanyang harapan. Pareho silang handang pumatay.
“Berith, ginawa mo ang lahat ng ito dahil sa isang babae? Hindi pa ba ako sapat? Daan-daang taon na tayong magkasama,” Nagsalita na ang halimaw sa wikang naiintindihan namin.
Tinawag ng demonyo si Adam sa pangalang Berith. Ang pangalang iyon ay umalingawngaw sa isip ko.
“Ako ang anino mo, Berith. Pinagsilbihan kita… binigyan ng maraming supling… sinunod ko lahat ng iyong kagustuhan… at ngayon ay itatapon mo ako para siya ang makasama mo? Tanga ka ba… ako ay ganito ang hitsura ko hanggang sa dulo ng panahon. Pero iyang si Eve ay ilang taon lang eh tatanda… mangungulubot. Ako hindi.”
“Tomas… Willy… iyan si Empusa,” ang bulong ni Jasmine sa amin.
“Adam ang pangalan ko!” Pa-angil na wika ni Adam. “Bistado na namin kayong mga Sutsot. Hindi na tatalab sa amin ang mga kasinungalingan mo… ang panlilinlang mo!”
“Ah talaga? Nagbibiro ka ba, Berith?” pangungutya ng Sutsot. Tumawa nang tumawa ang babaeng Sutsot.
“Berith… Berith… Prinsipe ng Impiyerno, panginoon ng panlilinlang. Pinaniwala mo ako na may dakila kang plano para sa ating lahat. Pero ano ang ginawa mo? Hinayaan mong masunog ang mga kasamahan mong anghel na libong taon mo nang kasama… pinaglingkuran ka… sinusunod ka… at ang ating mga mga anak… hinayaan mong masunog. Itinakwil mo kami—lahat dahil sa isang sariwang karne na ni hindi na birhen nang makuha mo.”
Itinuon ng Sutsot ang paningin kay Eve, mabilis na tumakbo patungo sa kanya at sinubukang saksakin ito. Pero mas mabilis si Adam, pinatid niya ang demonyo at sinipa palayo.
Sa sandaling iyon, hindi ko alam kung sino ang mas dapat katakutan—ang babaeng Sutsot o si Adam, na tinawag nitong Berith. Bakas din ang kalituhan sa mga mata nina Jasmine at Tomas.
Napatingin ako kay Eve… minsan akong nagbiro na sa kariktan niyang angkin ay kahit mga maligno, halimaw, o demonyo, kung sila’y damdamin ding katulad ng mga tao, ay imposibleng hindi sa kanya magkagusto.
Tumayong muli ang babae Sutsot… binuksan nito ang kanyang bibig. Narinig kong muli ang atungal na inisip ko noon na galing sa isang babaeng halimaw. Ang atungal na iyon ang laging pumapangalawa noon tuwing magiingay at maghihiyawan ang mga Sutsot.
“Kasalanan mo ang lahat ng ito, babae! Inakit mo si Berith. Tingnan mo kung ano ang ginawa niya para sa’yo.” Itinuro ng nanginginig na daliri ng demonyo ang nasusunog na isla.
Muling sumugod ang halimaw kay Eve, pero sinalubong siya ni Adam at nagpambuno sila sa sahig ng balsa. Yumanig nang malakas ang balsa, kaya napakapit kami sa mga panaling nakausli sa mga pagitan ng sahig nito para hindi kami mahulog.
“Hanggang sa huli, ipagtatanggol mo ang babae mo.”
Nagpambuno sina Adam at ang Sitsit. Naibagsak ng Sutsot si Adam at napatungan ito. Parang eksena sa pelikula ang aking nakikita. Nakontrol ng Sutsot ang kamay ni Adam na may hawak na machete, habang ang kabilang kamay nito ay itinaas ang kutsilyo, handang itarak sa mukha ni Adam.
Mabilis kaming sumaklolo nina Tomas. Hinawakan ko ang braso ng Sutsot, habang pilit na ibunubuka ni Tomas ang mga daliri nito. Sumali si Jasmine, at si Eve naman ay walang tigil sa pagsipa sa binti ng demonyo.
Kalauna’y naagaw namin ang patalim.
Hinawakan namin ang mga braso at binti ng Sutsot. Malakas siya, hirap kaming siya’y kontrolin. Nakawala si Adam mula sa ilalim. Pinagtulungang naming idapa sa balsa ang halimaw.
Tila napagod sa pagpipiglas ang Sutsot. Hindi na ito kumikilos kalaunan.
“Bakit mo ito ginawa sa akin, Berith? Minahal at pinaglingkuran kita,” bulong ng Sutsot.
Niluhuran ni Adam ang Sutsot. Idiniin nito ang kanyang tuhod sa likod ng halimaw. Hinablot niya ang buhok nito at hinila ang ulo pabalik. Sa isang malamig na boses, sinabi niya, “Itigil mo na ang panlilinlang… Adam ang pangalan ko.”
Dahan-dahan niyang nilaslas ang leeg ng Sutsot gamit ang kanyang machete. Kahit demonyo ang ginagawan niyong ay hindi ko kayang panoorin. Si Eve ay umiwas din ng tingin. Pero sina Tomas at Jasmine ay hindi kumurap. Pinanood nila ang pagpipiglas ng Sutsot habang hawak nila sa magkabilang kamay nito.
Mula sa nakadilat na mata ng Sutsot ay parang may lumabas na kulay itim na usok.
Nang tuluyang maputol ang ulo ng halimaw ay sinipa ni Adam ang katawan hanggang sa ito’y mahulog sa dagat. Ang hawak nito ulo ng Sutsot ay palayong ibinalibag.
Matagal na walang nagsalita. Siguradong iniisip din nina Tomas at Jasmine ang sinabi ng demonyo.
Kung hindi lang namin alam na mga dalubhasa sa panlilinlang ang mga Sutsot ay maaaring paniwalaan namin ang mga sinabi niya tungkol kay Berith.
*****
Bumalik si Tomas sa paggaod.
Lumingon ako sa Isla Miedo.
Ang apoy ay naging isang dambuhalang halimaw, isang buhay na nilalang na inuubos ang lahat ng madilaan nito. Naririnig pa namin ang ingay ng mga Sutsot. Ang kanilang panaghoy ay hindi awa ang nilikhang damdamin sa akin kundi pagbubunyi.
Nanalangin ako na sana ay ubusin ng apoy ang bawat anino at walang itira kahit isa sa kanila. Umaasa ako na wala nang Sutsot na mabubuhay pa. Umaasa ako na wala nang tao ang mapupunta sa Isla Miedopara mabiktima.
Lumapit si Eve sa kanyang kapatid at niyakap ito, habang ang mga mata ni Jasmine ay nanatili kay Adam. Hindi mabasa ang kanyang mukha, naghahalo ang paghanga at pagdududa. Ang mga alon ay humahampas sa balsa, tila hinuhugasan ang init na naramdaman niya nang makitang buhay ang kanyang kapatid.
Unti-unting nagdilim habang lumalayo kami sa isla hanggang sa ang dagat at langit ay naging isang walang katapusang itim na salamin. Ang tanging liwanag ay nagmumula sa malamlam na kislap ng aking cellphone. Mabuti at may kaunting battery pa ito.
Ilang minuto ang lumipas, isang mahinang liwanag ang kuminang mula sa kung saan. Patuloy na lumaki ang liwanag at kalaunan ay isang haligi ng hamog ang nabuo sa harap namin—katulad ng nabuo nang sunduin kami ni Kharon sa breakwater.
“Dito tayo dumaan para makarating sa Isla Miedo,” sabi ni Jasmine. “Maaaring ito rin ang daan natin palabas.”
Tila ginagabayan ng isang puwersang hindi nakikita, pumasok ang aming balsa sa hamog. Hanggang sa mga sandaling iyon, ang kilabot sa aking gulugod ay hindi pa rin nawawala. Malayo na kami sa isla, pero may nararamdaman pa rin ako. Ito’y isang panganib pero hindi ko alam kung saan galing.
Sa halip na humawak sa kanyang kapatid, mahigpit na umukyabit si Eve sa braso ni Adam. Nahuli ko sina Tomas at Jasmine na muling nagpalitan ng mga nag-aalinlangang tingin. Sanay na akong makita siyang nakakapit sa braso ng iba sa halip na sa akin—una kay Jeff, at ngayon kay Adam. Kung darating pa ba ang pagkakataong braso ko naman ang hahawakan niya ay hindi ko alam.
Sa unahan namin, ang liwanag sa likod ng makapal na hamog ay naging mas malinaw. Hindi ako nagkakamali—si Kharon iyon, sakay muli ng balsang kawangis ng balsang sinasakyan namin.
May mga sakay nanaman siya… lahat sila ay nakaupo, tila natutulog. Nakita namin sila nang mas malapitan nang ang kanilang balsa ay ilang metro na lang ang layo sa amin.
“HOY! HOY! GISING! HUWAG KAYONG PUMUNTA SA ISLA!” Ang bulalas ni Jasmine.
Pero ang mga tao sa balsa ni Kharon ay nanatiling tahimik, hindi gumagalaw, tila ba natutulog habang nakaupo.
“Matanda! Wala na ang isla mo—sinunog na namin!” sigaw ni Tomas.
At muli ay narinig ko ang boses ni Kharon.
“Iyan ang akala niyo. Iyan ang pinaniniwalaan niyo, mga hangal na tao.”
Sinundan niya ito ng isang mala-demonyong tawa.
“Patay na ang lahat ng mga amo mong Sutsio!” sigaw muli ni Tomas.
Muli, sumagot si Kharon sa tonong tila pamilyar.
“Umasa kayo sa wala… hilingin niyo ang hindi mangyayari. Ang gabing ito ay simula pa lamang… hindi ang wakas.”
Pagkasabi niya niyo’y muli siyang tumatawa. Nang-uuyam. Ang hamog ay tila tumitibok kasabay ng kanyang tawa.
Huwag Kang Lilingon ~ Chapter 7
CHAPTER 7
“Sa Muling Pagtatagpo”
Nakaalpas kami mula sa sakmal ng gubat na siyang naging libingan ng mga biktima ng mga halimaw at bumulaga sa amin ang isang sapa.
Napakalinis at napakalinaw ng tubig nagaanyayang kami’y magtampisaw… hinihimok kaming limutin ang lahat ng mga hindi magagandang karanasan namin mula ng dumating kami sa islang iyon. Pero napakahirap gawin niyon.
Naupo kaming magkakalapit, ang mga mata ay patuloy sa pagmamasid sinusuri ang bawat sulok sa paligid. Maging ang sapa, para sa akin, ay kahina-hinala—masyadong malinis, masyadong tahimik, masyadong mapang-akit.
Naupo ako sa mabatong bahagi sa tabi ng tubig, pinagmamasdan ang aking repleksyon na gumagalaw sa umaagos na tubig ng supa. Tuyot na tuyot na ang lalamunan ko mula sa mahabang oras ng paglalakad at nakaktuksong yumuko para uminom. Kumikinang ang malamig na tubig, napakahirap tanggihan.
Ibinaba ko ang aking hawak na pamalo, bagama’t nag-aalinlangan akong bitawan ito. Ang kahoy na ito ay parang nagbibigay sa akin ng lakas ng loob at huwag matakot sa mga Sutsot.
Akmang ilulubog ko na ang aking kamay sa sapa, ang mga daliri ko’y nasa ibabaw na ng tubig. Pero may pumigil sa akin. Iginala ko ang aking paningin sa paligid. Sa likuran namin ay pinanggalingang gubat. Sa kabilang pampang ng sapa ay isa nanamang kagubatan.
Nakakangilo ang katahimikan. Napakahirap kumampante at isipang okay na ang lahat.
Paano kung ito ang sandaling piliin ng mga Sutsot para sumalakay? Ang sapa ay mukhang masyadong perpekto, ang agos ay tila isang duyan na parang gusto akong ipaghele.
Binawi ko ang aking mga kamay. Baka may kung ano sa tubig—isang bagay na kapag nainom namin ay magpapahina sa amin laban sa mga demonyo. Kung ano-ano na ang inisip ko. Pati tubig na walang malay ay pinagduduhan kong kakampi ng mga halimaw.
Sinulyapan ko sina Tomas at Jasmine. Ang kilos nila’y nagpapahayag nang pag-aalinlangan. Huminga ako nang malalim. Hindi ako pwedeng maging pabaya. Hindi ngayon… hindi kaylanman. Hindi ako pwedeng mamatay. Hindi ngayon. Hangga’t hindi ko nasisigurong ligtas si Eve.
Pagkatapos ay muli kong naramdaman ang pamilyar na kilabot na gumapang sa aking gulugod, malamig at matalas, parang haplos ng mga daliring hindi nakikita. Natutunan ko nang pagkatiwalaan ang pakiramdam na iyon. Iyon ang paraan ng katawan ko para magbabala na meron nagbabantang panganib pero hindi ko nakikita.
Tumayo ako, at pinagmasdan ko ng mabuti ang paligid. Bawat kilos sa madilim na bahagi sa harapan namin at likuran ay pilit kong inaaninag. Bawat tunog ay mabusising pinapakinggan. Batid kong ganoon din sina Tomas at Jasmine. Kaligtasan namin ay kaylangang tiyakin. Lahat kami’y nangangamba na biglang sumulpot ang mga Sutsot at katawan nami’y pilit na agawain..
Napansin ni Tomas na ako ay balisa.
“Ano ‘yun, bro?” tanong ni Tomas.
“Hindi ko alam…” Pabulong kong sagot. “May nararamdaman lang akong kakaiba.”
Mula sa likod ng isang malaking bato, isang lalaki ang lumabas.
Ang kanyang buhok ay tila mga madulas na lubid, ang kanyang balbas ay ligaw at may mga guhit ng abo. Halos kasing-tangkad siya ni Tomas pero mas malapad ang balikat. Ang machete sa kanyang baywang ay bahagyang kumikislap—ang hawakan nito ay parang pudpod na dahil sa ilang taong paggamit.
Dahan-dahan siyang humakbang palapit. Naamoy ko ang alat, kalawang, at pawis na umalingasaw mula sa kanyang katawan. Bumilis ang tibok ng puso ko. Hinablot ko ang aking sanga at humanda sa pakikipaglaban. Itinaas ni Tomas ang kanyang baril at itinutok sa lalaki. Pero nakakagulat ang bilis na ipinamalas ng lalaki. Sa isang iglap, naagaw niya ang baril ni Tomas at itinutok ito sa amin.
Susugod sana si Jasmine, pero mabilis na ibinaling ng lalaki ang baril sa kanya. “Huwag mong gawin ‘yan, Jasmine!”
Napatigagal kami.
“Kuya? Kuya Adam! Ikaw ba talaga ‘yan?”
Bahagyang ibinaba ng lalaki ang baril. “Oo. Ako nga. Kanina ko pa kayo pinagmamasdan simula nung makarating kayo sa sapa.”
Dali-daling lumapit si Jasmine para yakapin ang kapatid, pero mabilis akong humarang. “Sandali lang, Jasmine. Paano kung—”
“Huwag kang mag-alala, hindi ako Sutsot. Hindi ako nasaniban.”
Nakahinga ng maluwag si Jasmine. “Salamat sa Diyos at buhay ka! Alam kong matatag ka!” bulalas niya, bago mahigpit na niyakap ang kapatid. Pagkatapos ay humarap siya sa amin at ipinakilala kami ni Tomas sa kanyang kuya.
“Kayo ba ‘yung nasa balsa ni Kharon kagabi?” tanong ni Adam habang ibinabalik ang baril ni Tomas.
Tumango ako.
“Ako ‘yung nagwawagayway ng sulo kagabi. Tuwing nakakakita ako ng hanay ng ilaw sa gitna ng dagat, umaakyat ako sa tuktok ng mga burol na ‘yan.” Itinuro niya sa pinakamataas na bahagi ng isla. “Doon ako nagsisindi ng sulo para makita ng mga nasa balsa.”
Napailing si Tomas. “Mahirap paniwalaang nakatagal ka nang ganito dito sa dami ng mga demonyong ‘yan sa paligid.”
Ngumiti si Adam. “Sa tingin ko, ang training ko sa militar ang naghanda sa akin para rito. Pero ang tunay na nagpatibay sa akin ay ang kagustuhang ipaghiganti ang pagkamatay ni Julie… at iligtas ang sinumang maihahatid ni Kharon dito.”
Lalong hinigpitan ni Jasmine ang yakap sa kapatid. “Pero bawat taong naililigtas ko,” patuloy ni Adam, bakas ang panghihinayang sa kanyang boses, “sa huli ay kinakain din ng mga demonyong Sutsot.”
Kumalas siya sa yakap ni Jasmine. Tumingin sa aming isa-isa “At hindi ko alam kung hanggang kailan tatagal ‘yung nailigtas ko kamakailang lang… at kayo man.”
Nanlaki ang mga mata ni Tomas. “Ano? May nailigtas kang buhay pa hanggang ngayon?”
Hindi makahinga si Jasmine. “Babae ba siya, kuya?”
Sinalubong ni Adam ang kanyang tingin. “Oo.”
Nag-atubili siya—saka bumulong, “Evelyn ang pangalan niya.”
Nakaramdam ako ng hindi maipaliwanag na kaligayahan. Kitang-kita ko rin kung paano nagliwanag sa galak ang mukha ni Tomas.
“Nasaan ang kapatid ko? Nasaan siya?” Ang tanong ni Tomas.
Laking gulat ni Adam. “Oww, ikaw ang kapatid ni Eve?”
Lumapit ako’t kinamayan ko si Adam. “Salamat brod. Maraming salamat. Si Eve ang dahilan kung bakit kami narito. Dalhin mo kami sa kanya.”
Sandaling hindi gumalaw si Adam. Pagkatapos, sa isang dahan-dahang tango, humarap siya sa mabatong bangin. “Sumunod kayo sa akin.”
Tumawid siya sa sapa. Mababaw lang naman ito. Lampas tuhod lang angn pinakamalalim na bahagi. Sinundan namin siya. Hawak ko ng mahigpit ang aking pamalo. Si Tomas ay nagkasa ng baril. Nakahanda rin ang patalim ni Jasmine. Batid naming lahat na hindi kami puwedeng kumampante.
Nang matawid namin ang sapa ay pumasok kami sa isa pang bahagi ng gubat. Mas malinis ito, hindi gaanong masukal—pero amoy ng kerosene ang paligid.
Nagtaas ng kamay si Adam, hudyat na magdahan-dahan kami. “Mag-ingat kayo sa bawat hakbang,” babala niya. “Ang bahaging ito ng gubat ay puno ng mga patibong. May mga hukay dito na may mga matatalas na tulos at binuhusan ko ng kerosene. May mga alarm system din ako dito sa bahaging ito ng gubat. Ginawa ko ito para hindi hindi ako masalisihan ng mga Sutsot habang ako’y natutulog.
Habang naglalakad, napansin ko ang mga bahagyang kislap ng bakal sa pagitan ng mga ugat at sanga na natatabunan ng dahon. Ang hangin ay malapot sa amoy ng kerosene at kalawang.
Pagkatapos ay biglang tumigil si Jasmine. Sa unahan namin, nakasabit sa isang animo’y sapot ng gagamba pero yari sa baging ang isang kalansay—malinis na ang mga buto nito, ang bungo ay nakatingala sa langit. Ilang hakbang pa, may isa pang kalansay na nakasalampak sa isang hukay na puno ng matutulis na tulos ng kawayan.
“Mga Sutsot ang mga ‘yan,” ang wika ni Adam. “Mga biktima ng bitag ko ang mga iyan. Kapag narinig kong humihiyaw sila kapag nahuhuli sa mga patibong na iyan eh pinupuntahan ko para gamitan ko nitong bendidatong machete ko. Kaya takot na silang pumasok sa bahaging ito ng isla. Marami sa kanila ang namatay rito.”
Sa malayo, natanaw namin ang isang dampa na may bubong na gawa sa tuyong dahon ng nipa. Habang papalapit kami, may lumabas ng bahay… Eve.
“Diyos ko! Kuya! Kuya!” Ang boses niya ay binalutan ng magkahalong galak at iyak.
Mabilis na tumakbo si Tomas at niyakap nang mahigpit si Eve. “Salamat sa Diyos at buhay ka! Alalang-alala si Nanay sa’yo—pati na si Jeff.”
Gusto ko ring yakapin si Eve, sabihin sa kanya kung gaano ako kasaya na ligtas siya. Pero ang tanging nagawa ko lang ay ipikit ang aking mga mata at bumulong ng isang dasal ng pasasalamat.
“Hindi mo na kaylangang pumunta dito Kuya. Sobrang mapanganib.”
“At bakit hindi? Pinangako ko kay Tatay na poprotektahan kita sa lahat ng oras. Gagawin ko ang lahat para tiyaking ligtas ka Eve.”
“Sorry! Patawarin mo ako! Dapat nakinig ako sa’yo. Hindi ko na lang sana pinatulan ang hamon ng mga classmates ko na pumunta sa islang ito. Na-excite kasi sila sa mga napanood nila sa YouTube tungkol dito. At totoo nga palang may mga halimaw na naninirahan dito.”
“Masaya kami Eve na makitang ligtas ka.” sabi ko.
“Oo, salamat kay Adam. Iniligtas niya ako,” sabi ni Eve habang kumakalas sa yakap ni Tomas at sumisiksik kay Adam, ang kanyang ulo ay sumandal sa balikat nito. Para bang kay tagal na nilang magkakilala.
Gusto ko ring pasalamatan si Adam, pero ang mga salita ay tila bumara sa aking lalamunan. Sandaling nakalimutan ko ang isla, ang mga demonyo, pati ang pagkamatay ni Daniel. Ang makita si Eve na ganoon, buhay pero nakasandal sa balikat ni Adam—ay naghatid ng isang matinding kirot sa aking dibdib.
Gusto kong magdiwang dahil nakita ko siyang buhay, pero hindi ko magawa habang nakikita ko na parang napakalambing niya kay Adam. .
Tumingin ako sa malayo bago pa mabasa nina Tomas o Jasmine ang nakasulat na pagkadismaya sa mukha ko. Pero duda akong napansin nila. Ang mga mukha nina Tomas at Jasmine ay bakas rin nang pagkalito habang pinagmamasdan ang ipinapakitang lambing ni ni Eve kay Adam.
Napansin ko ang pag-aalinlangan sa ngiti ni Tomas. Ang kanina’y pasasalamat na ipinpakita niya kay Adam ay mukhang napalitan ng duda at kalituhan. Halatang pilit ang kanyan ngiti nang tumingin siya sa akin.
Si Jasmine naman ay parang nagtataka. Ang kanyang tingin ay nakatutok sa kanyang kapatid, pinagmamasdan kung paano nito hawakan si Eve. Hindi ko mahulaan kung ano ang naglalaro sa isip ni Jasmine. Pag-aalinlangan, marahil. O takot. Tahimik siyang nag-antanda ng krus, bumubulong ng dasal na siya lang ang nakakarinig.
“Siyanga pala, gustong sumama ni Jeff, pero hindi siya pinayagan ng nanay niya,” sabi ni Tomas, upang basagin ang katahimikan biglaang namayani sa kalagitnaan namin.
“Jeff… Sino naman si Jeff?”
“Ha… eh … Family friend,” mabilis na sagot ni Eve.
Napansin ko ang bahagyang inis sa kanyang boses. Kung bakit hindi niya sinabing kasintahan siya nito ay hindi ko alam. Marahil galit siya dahil hindi ito sumama sa amin para hanapin siya. O baka may iba pang dahilan.
“Ah… Kuya, nakita mo ba ang mga classmates ko?” tanong ni Eve ng may bahid ng pananabik na marinig ang kasagutan.
Nagkatinginan kami ni Tomas.
“Sorry Eve… pero wala na sila—maliban na lang sa isa, marahil,” seryosong sagot ni Tomas.
Napayuko si Eve nang madinig iyon.
“Kami lang ni Eve ang nakaligtas sa islang ito. Maging ang mga kasama namin ni Julie na pumuta dito noon ay isa-isa ring namatay,” dagdag ni Adam. “Halika, pasok tayo sa dampa.”
Sumunod kami sa loob. Isang lamesa na yari sa kahoy ang nasa gitna ng bahay. May mga prutas at tila bagong ihaw na mga isda sa ibabaw nito. Ang mga upuang nakapaligid sa lamesa ay yari din sa kahoy. Sa isang sulok ay may dalawang manipis na kutson—luma, sira-sira, at magkatabi.
“Kumain muna kayo—alam kong gutom na gutom na kayo. May tubig din dito.”
Atubili man ay kaylangan naming kumain.
“Huwag kayong mag-alala. Walang lason iyan.” Ang pabirong sabi ni Adam ng napansin niya tila parang nagaalangan kaming isubo ang mga pagkaing hawak na namin.
Habang kumakain, muli kong naramdaman ang pangangalisag ng mga balahibo ko sa aking kamay at batok. Parang may mga matang nakatingin mula sa labas o baka nasa bubong ng dampa.
“Paano ka nailigtas ni Adam, Eve?” tanong ni Tomas.
Ang tingin ni Eve ay napako sa sahig, napabuntong-hininga. “Ang natatandaan ko lang… matapos naming itayo ang mga tent, ang isa sa mga kasama ko ay nagpasimula ng siga. Nakaharap kami sa apoy nang makarinig kami ng paswit mula sa likuran namin. Lahat ng lumingon ay nagsimulang mangisay. Nawala ang kanilang mga mata, at ang kanilang mga tiyan ay unting nawawakwak.”
Nanginginig ang boses ni Eve habang ito’y nagkukwento.
“Dahil sa takot, tumakbo ako sa gubat. Nang tumigil ako para huminga, may humablot sa akin mula sa likuran at tinakpan ang bibig ko. Si Adam ‘yun. Sinabi niya sa aking huwag gagalaw at huwag gagawa ng ingay. Sinabi niya ring huwag akong magpa-panic habang naglalakad kami.”
Nabulunan si Eve sa emosyon. Inakabayan siya ni Adam. Isinandal ni Eve ang kanyang ulo sa kanyang balikat.
Sinakmal nanaman ako ng matinding panibugho. Pero wala akong magawa.
“Paulit-ulit na nagbabala si Adam na huwag lilingon sa likod, anuman ang mangyari—kahit may tumawag pa sa pangalan ko o may papaswit. Ang mga Sutsot ay tinatawag ang pangalan ko. May kaboses nga noon si kuyaTomas.”
“Patuloy niyang iwinawasiwas ang kanyang itak para hindi makalapit ang mga demonyo. Tumigil lang sila sa pagsunod nang makarating kami sa sapa.” Sinulyapan ko si Adam. Gusto kong magpasalamat sa kanya, pero aaminin kong mas nanaig ang matinding selos.
Napapikit ako ng makita kong halos idikit na ni Eve ang ulo sa mukha ni Adam. Nakakainggit. Dapat ako ang nakapagligtas sa kanya mula sa mga Sutsot. Kung nangyari iyong marahil ay sa balikat ko ngayon nakahilig ang ulo ni Eve.
Ngunit, may kung ano kay Adam na bumabagabag sa akin. Hindi panibugho. Parang mas mas malalim. Hindi ko maintindihan kung ano.
“Bakit kaya hindi tayo sinusundan ng mga Sutsot dito?” tanong ni Tomas. “Ang mga halimaw na nakapasok sa katawan ng tao lang ang pwedeng masaktan ng mga bitag na nakita natin kanina.”
“Apoy lang ang tatapos sa isang demonyo na wala pa sa katawan. Alam nila na ang bahaging ito ng isla ay diniligan ko ng kerosene—lalo na ang paligid ng dampang na ito—at susunugin ko ito hanggang dagat kung kinakailangan. Kumukuha ako ng kerosene sa mga balsa ni Kharon tuwing may mga bagong dumarating.”
“Takot din sila rito.” Binunot ni Adam ang itak sa kanyang tabi; ang talim ay kumislap sa liwanag ng gasera. “Marami na itong napatay sa mga halimaw na yan. Dala ito ni Julie nang pumunta kami rito—sabi niya ay binasbasan ito ng isang pari.”
May kinapa si Jasmine sa kanyang bulsa. Inilabas niya ang singsing ni Julie—at inilagay ito sa palad ni Adam.
Pinagmasdan ni Adam ang singsing. “Nawa’y makahanap ng kapayapaan ang kanyang kaluluwa,” bulong ni Adam, ipinikit ang kanyang mga mata at itinikom ang kamay sa singsing na parang isang dasal at pangako. “Nawala ko siya nang ang isang Sutsot ay nagbago ng anyo at nagpanggap na ako. Iyon lang ang tanging paraan para makuha nila siya. Sandali lang akong pumunta sa sapa para kumuha ng tubig noon. Pagbalik ko… wala na siya.”
Lumapit si Jasmine at niyakap siya.
“Kailangan na nating makaalis sa islang ito,” sabi ni Adam. “Okay pa ba ang balsang ginamit niyo?”
Tumango si Tomas. “Oo.”
“Kailangan nating kumilos nang mabilis. Kung tapos na kayong kumain, tara na.”
Nagpalitan kami nina Tomas at Jasmine ng mga seryosong tango.
“Kailangan nating makarating sa dalampasigan bago lumubog ang araw,” sabi ni Adam. “Ang ilang minuto pagkatapos ng paglubog ng araw ang tanging pagkakataon natin.”
Noon ko lang tiningnan ang aking relo—halos alas-kuwatro na ng hapon. “Tara na,” sabi ni Adam, at humakbang na siya papalabas ng bahay. Sinundan namin siya.
Chapter 8
“Sa Ningas Ng Paghihiganti”
Huwan Kang Lilingon
(Maikling Nobela – Horror)
__________
This short novel has been translated into English and published through Amazon.
Huwag Kang Lilingon ~ Chapter 6B
Chapter 6B
“Sa Gitna Ng Libingan”
Kasunod nito ang mga alulong at ungol—ang mga sigaw ng mga Sutsot ay nagiging mga boses ng mga taong kilala at malapit sa amin: ang aming mga ina, ama, kapatid… kaybigan. Kopyang-kopya ng mga Sutsot ang boses ng mga mahal namin sa buhay. Lubos man ang pananabik namin sa kanila ay hindi kami puwedeng lumingon.
Habang naglalakad kami, ang mga Sutsot ay sumusunod—nakadapo sa mga sanga, tumatawid sa mga tulay na baging. Nasusulyapan ko sila kapag bahagya kong itinitagilid ang aking mata sa kaliwa’t kanan. Isang bagay ang napansin ko. Ang madalas gayahin ng mga Sutsot ay ang boses ni Adam.
“Sa awa ng Diyos, makikita ko uli ang kapatid ko,” deklara ni Tomas.
Tomas, naniniwala ka ba talaga na may Diyos?—boses iyong ng tatay ni Tomas.
Hindi na sumagot si Tomas. Tanging ang tunog ng nagngangalit niyang ngipin ang aking narinig.
Talaga lang ha. Hindi ka sumasagot. Kunwari cool na cool ka lang. Pero ramdam ko ang galit at panggigil mo. Sige Tomas. Kailan mo naramdaman na ang Diyos ay tunay na gumagabay at nagmamahal sa’yo?
Napaisip ako, ganoon din maraghil ang mga kasama ko. Ang tanong na iyon ay hindi lang para kay Tomas. Ito’y tanong para sa aming lahat.Sinusubok ang aming pananampalataya.
Naniniwala pa ba kami sa Diyos?
Sasabihin ko ito sa inyo, mga tao ulol… Sa tingin niyo ba ay maililigtas kayo ng inyong Diyos? Wala Siyang pakialam sa inyo. Iyan ang dahilan kung bakit ang bawat taong tumapak sa islang ito ay hindi na nakabalik, sa loob ng daan-daang taon. Kahit isa. Tingnan ninyo… pinabayaan na kayo ng inyong Diyos. Hinayaan Niya kayong maging pagkain namin. Thank you, Lord… Thank you, Lord.
Ang boses na iyon mula sa isang Sutsot ay iba. Ito’y kakaiba. Hindi boses ng isang tao. Boses iyong ng nilalang na galing sa impyerno.
AMMMEEENNNN… AMMEEENNNN
Parang tinutuya ng mga demonyo ang pananampalataya ng mg Kristyano. Sinundan iyong ng mga tawang at hiyawan. Tinakpan ko ang aking mga tenga, pero tumatagos ang kabastatusang ginagawa ng mga halimaw..
Ang Diyos ninyo ay nandoon at kampanteng nakaupo sa kanyang trono, kasama ang Anak at ang Espiritu Santo, nanonood sa inyong pagdurusa. Wala silang pakialam. Naniniwala ba kayo na tutulungan nila kayo?
YES JESUS… YES JESUS…
Kumakapit kayo sa walang kwentang pag-asa. Walang kapangyarihan ang inyong Diyos, nakabahag ang buntot.
Ang huling boses na iyon—kay Adam.
“Nakakatawa kang demonyo ka. Walang kapangyarihan ang Diyos? Eh kaya nga kayo naitapon dito sa lupa dahil hindi kayo nagtagumpay labas sa kanya.” Wika ni Jasmine.
Wow, ipanagtatangol mo ang Diyos… nakaka-touch naman. Mas kinakampihan mo ang Diyos kaysa akin na kapatind mo… ha..
Hinigpitan ni Jasmine ang hawak sa kanyang rosaryo. Pumikit siya. Taimtim ang ginagawang panalangin
Sige, magdasal ka pa, ang sigaw ng isang pang Sutsot, ginagaya ang boses ng ina ni Daniel. Sa tingin mo ba ay maililigtas ka ng mga dasal mo? Bingi ang Diyos mo. Nag-aaksaya ka lang ng oras.
Sumama ako sa pagdarasal ni Jasmine.
Tingnan niyo si Willy, nagdadasal, patuloy nito, ang pinanggagalingan ng boses ay napakalapit lang sa akin. Sabihin mo sa akin, Willy—ilang dasal na ba ang sinagot ng Diyos mo? Nagkabati ba ang mga magulang mo matapos ang lahat ng gabing nakiusap ka para sa kapayapaan sa bahay niyo?
YES JESUS… YES JESUS
Pinigilan ba ng mga dasal mo ang pagkamatay ng kapatid mo sa liver cancer? At paano naman si Eve? Ipinagdasal mo rin ang pag-ibig niya, ‘di ba? Sabihin mo sa akin—nakikinig ba ang Langit noon?
Ang tawa ng Sutsot ay naging isang paos na hiyaw.
Bingi ang Diyos mo. At sino ka ba, Willy, para pagbigyan Niya?
AMMMEEENNNN… AMMEEENNNN
“Pati ba naman ang mga iyon eh alam din ng mga demonyong iyan ha Jasmine?” Ang tanong ko.
“Natatandaan mo pa ba ang sinabi ko kagabi?” Ang tanong ni Jasmine. “Dating anghel ang mga iyan bago sila naging demonyo. Taglay nila ang ilang kapangyarihan na taglay ng mga anghel. Kapag nakita na nila ang tao ay nalalaman nila ang mga kinikimkim mong sama ng loob, ang mga kabiguan mo sa buhay, at ang mga itinatago mong kasalanan.”
Tumigil sandali si Jasmine. Tumingin sa akin. “Sa isang tingin lang ay parang isang aklat na nababasa nila ang nakaraan ng isang tao. Pero nang itapon sila mula sa langit, nawala sa kanila ang isang kakayahan makita ang darating pa lang.”
Biglang muling nag-ingay ang mga Sutsot.. Pakiramdam ko ay nasa mismong itaas lang ng nilalalakaran namin.
“HAYOP KAYO!”
Sumigaw si Daniel at iwinasiwas ang hawak niyang pamalo sa mga tulay na baging nang buong lakas.
Napatingala si Daniel sa pinaghagisan ng hawak niyang pamala.
Naganap ang lahat sa isang iglap. Isang guhit ng itim na usok ang bumulusok pababa, diretso sa kanyang mata.
Pagkatapos ay bumagsak si Daniel. Ang kanyang katawan ay nangingisay; ang kanyang mga paa’t kamay ay pumipitlag sa lupa. Tumirik ang kanyang mga mata, at isang paos na ungol ang kumawala sa kanyang lalamunan—isang tunog na hindi nagmula sa tao.
Hindi namin malaman kung ano ang gagawin. Nalito kami sa bilis ng mga pangyayari.
“Laban, Daniel! Huwag mong hayaang maagaw ang katawan mo!” sigaw ni Jasmine, puno ng desperasyon.
Sinubukan ni Tomas na hawakan ang mga binti ni Daniel, pero kalaunan ay ay nasipa siya at gumulong sa tabi ko. Biglang tumayo si Daniel, ang mga mata ay dilat at ligaw. Sinasabunutan niya ang kanyang sarili, sinasampal ang kanyang mukha, at hinahampas ang hangin.
“Lumabas ka sa katawan ko! Lumabas ka!” sigaw ni Daniel, hirap na hirap.
Umiikot siya nang mabilis, ang kanyang katawan ay naging isang ipo-ipo.
Lumabas ka—akin na ang katawang ito! Boses iyon ng nanay ni Daniel. Ang katawang ito ay galing sa aking sinapupunan. Ibalik mo ito sa akin!
Bumagsak si Daniel, nangingisay sa lupa. Sa itaas namin, ang mga demonyo ay tumitili at tumatawa. Tuwang-tuwa silang pagmasdan ang paghihirap ni Daniel.
Pinilit ni Daniel na tumayo. “Tomas… patayin mo na ako. Please… tapusin mo na.”
Lalong lumakas ang tili ng mga Sutsot. Nakakarinding pakinggan ang ingay na likha nila.
“Sorry…” hingal ni Daniel. “Hinayaan kong kainin ako ng galit ko… nawalan ako ng kontrol.”
Pagkatapos ay naging tahimik siya. Sobrang tahimik.
Isang sandali pa, nakita ko ang isang malaking usok—parang usok ng sigarilyo—na lumabas sa kanyang mga mata. Iyon marahil ang kaluluwa niya.
Isang ngisi ang gumuhit sa mukha ni Daniel—hungkag, hindi natural. Umagos ang dugo mula sa kanyang mga mata. Dahan-dahan, ang laman sa paligid nito ay nagsimulang lumubog at matunaw, tila ba may kumakain sa mga ito mula sa loob.
Nakakasuka ang naririnig kong ingay mula sa katawan ni Daniel. Parang may napupunit na laman, parang may ginigiling na karne. Ang hungkag na mga hukay ng mata ay nakatitig sa akin. Ang katawan ni Daniel ay nanginginig, ang mga labi ay gumagalaw sa isang piping sigaw, habang ang bagay sa loob niya ay nagpapakasasa nang walang awa.
“Wala na si Daniel. Nakuha na ang katawan niya,” bulong ni Jasmine, garalgal ang boses.
Kaibigan ko siya. Sa isang iglap, nakita ko ang totoong Daniel sa likod ng mga nagdurugong matang iyon—nagsusumamo na palayain siya.
Nang walang kamukat-mukat , si Daniel—o ang bagay sa loob niya—ay sumugod sa akin. Ayaw gumalaw ng mga binti ko. Maging ang paghinga ay parang nakalimutan ko. Hindi halimaw ang nakita kong pasugod sa akin—kundi isang kaibigan na humihiling ng yakap.
Isang putok ng baril ang umalingawngaw. Bumagsak ang katawan ni Daniel, berdeng likido , hindi dugo, ang lumalabas sa sugat sa kanyang sentido. Agad siyang nilapitan ni Jasmine, itinusok ang kanyang kutsilyo sa dibdib nito.
Isa pang putok pa ang umalingawngaw. Si Tomas, habang nakapikit ang mga mata, ay nagpaputok pataas sa direksyon ng mga Suksok. Naghiyawan ang mga Sutsot. Isang bagay ang bumagsak sa mga sanga at umatras sa likuran ng mga puno.
Muling naghari ang katahimikan. Lumuhod si Tomas sa harap ng wala nang buhay na katawan ni Daniel. Patuloy ang pag-agos ng berdeng likido mula sa mga sugat. Sa sandaling iyon, naging malinaw: wala na si Daniel, at wala na rin ang Sitsit na kumuha sa kanyang katawan.
“Sorry, bro… sorry, bro,” paulit-ulit na sinsabi ni Tomas, umaagos ang luha sa kanyang mukha.
Ipinatong ko ang aking kamay sa balikat ni Tomas. “Bro, wala na tayong magagawa. Tapos na.”
Sandaling walang kumilos sa amin. Ang mundo ay tila lumiit sa bahagi ng lupang kumandong sa bangkay ni Daniel. Ang kanyang pagkawala ay tila isang bigat na hindi namin kayang buhatin. Ang isiping kasama pa namin siya ilang minuto lang ang nakalipas—tumatawa, nakikipagtalo, buhay—ay mas masakit pa sa anumang sugat. Ang pighati ay nanuot sa aming mga buto, habang ang isla mismo ay tila nagluluksa kasama namin.
At sa dulo ng isip ko, isang boses ang narinig—malalim, malayo, hindi maiiwasan.
Ang babala ni Kharon.
“Isa sa inyo ang mabubuhay para ibahagi ang kuwentong ito. Ang iba’y magiging plamuti sa kuwento.”
Naramdaman ko iyon—hindi bilang isang hula, kundi bilang isang katotohanang nagsisimula nang mabuo.
*****
Nanginginig na nagsimulang maghukay si Tomas gamit ang kanyang mga kamay. Alam ko ang ginagawa niya. Humahagulgol siya, at lumuhod kami sa tabi niya para tumulong. Huling beses ko siyang nakitang umiyak nang ganoon ay noong namatay ang tatay niya.
“Kasalanan ko ang lahat ng ‘to. Hindi ko sana kayo hinayaang sumama. Anong sasabihin ko sa nanay ni Daniel? Paano ko ipapaliwanag ‘to sa kanya?”
“Hindi na bata si Daniel. Isang matanda na siya na gumawa ng sariling desisyon,” sabi ni Jasmine.
“Kahit na. Idinamay ko ang mga kaibigan ko sa kamalasan ko. Isa sa kanila ang namatay dahil dito.”
“Kusang loob ang pagsama namin sa iyo. Hindi na kami mga bata. At kahit ayaw mo pa, magpupumilit kaming sasama. Hindi ka namin puwedent pabayaan.”
Sandaling hindi kami gumalaw. Tatlong taong pinagbuklod ng pagkawala, dumi sa ilalim ng kuko, dugo sa mga kamay, at pighating hindi kayang sukatin.
Pero hindi hinintay ng isla na matapos ang aming pagdadalamhati. Muling gumalaw ang gubat, ipinapaalala sa amin na ang kamatayan ni Daniel ay simula pa lamang.
Mababaw lang ang hukay pero malalim ang pighating nararamdaman namin sa pagkawala ng am ing kaybigan. Inangat ni Jasmine ang kanyang kutsilyo, nag-atubili lang ng isang saglit bago pinutol ang ulo ni Daniel.
“Sorry,” bulong niya. “Kailangang gawin ‘to.”
Naintindihan naming dalawa ni Tomas. Tumalikod siya, at ipinikit ko ang aking mga mata. Nang matapos si Jasmine, tinabunan namin ang katawan ni Daniel ng lupa at bato. Iyon ang ikalawang libingang hinukay namin sa araw na iyon.
Namayani ang katahimikan. Ang hamog ay parang balumbon ng kalungkutan na bumalot sa amin.
Inilibing namin si Daniel, pero pakiramdam ko ay naghuhukay din kami ng libingan para sa aming sarili. Ngunit sa gitna ng aming pagdadalamhati ay hindi namin puwedeng kalomutan na si Eve ang nasa isla at nahaharap sa matinding panganib. Hindi kami pwedeng huminto. At alam kong hindi rin titigil si Jasmine hangga’t hindi niya nahanap ang kanyang kapatid.
Hinawakan ko sa balikat si Tomas. “Kailangan nating hanapin si Eve habang may oras pa. Hinihintay niya tayo.”
Hindi na ako nag-atubiling malaman pa ni Tomas na katulad niya, gusto-gusto ko ring mahanap at tiyakin ang kaligtasan ni Eve. Mahalaga sa akin si Eve. Handa akong suungin ang ano mang panganib para sa kanya.
Sa gitna ng mga pagsubok at panganib na aming pinagdaanan at ang nakakalungkot na pagkawala ni Daniel, nalusaw na ang ano mang takot ko at pagaalinlangan. Tila ang mga ito’y sumama sa hukay ng aming kaybigan
At dito, kung saan ang kamatayan ay nasa likod lang namin, wala talagang puwang ang takot at pag-aalinlangan. .
Bago kami nagpatuloy, kinuha ko ang backpack ni Daniel. Tinignan ko ang laman nito. Nandoon ang kanyang lighter at ang inipon niyang gaas at mga mitsa ng mga gasera.
Ipinagpatuloy namin ang paglalakad sa gubat. Tatlo na lamang kami. Sa paglalakad namin ay aming tiniyak na hindi kami mabubulaga kapag biglaang sumalakay ng mga Sutsot. .
Criminal ka, Tomas. Pinatay mo ang sarili mong kaibigan, panunukso ng isang boses, perpektong ginagaya ang boses ni Adam.
Wala kang puso, Tomas. Kinuha mo ang buhay ng anak ko. Pagbabayaran mo ‘to, sabat ng isa pang boses—boses ngy nanay ni Daniel, puno ng galit at pighati.
Itinaas ni Tomas ang kanyang baril sa mga anino.
“Mga ulol!” sigaw niya. “Kapwa ninyo halimaw ang pinatay ko, hindi ang kaibigan namin! Kayo ang kumuha sa buhay ni Daniel. Magpakita kayo! Harapin niyo ako!”
Matapang ka lang dahil may baril ka. Pero tandaan mo, darating ang oras na mauubusan ka ng bala. At kapag nangyari ‘yun, humanda ka—dahil tayo na lang dalawa ang maghaharap.
Iba ang tono sa pagkakataong ito—hindi panggagaya. Iyon ang boses ng demonyong nagsalita noon. Maaaring si Berith nga iyon.
“Malakas ang loob mo dahil tao lang ako!” sigaw ni Tomas. “Pero ikaw—isinumpang anghel—kaya mo bang lumaban nang walang kapangyarihan? Nang hindi nagnanakaw ng katawan ng tao? Kaya mo bang lumaban nang patas?”
Isang nakakabinging atungal nanaman ang tumagos at dumurog sa mga puno, yumayanig sa lupa. Isa pa ang sumunod—mas matindi. Napakalapit lang nila sa amin.
At inihanda ko ang sarili ko sa koro ng mga tili at hiyaw na siguradong susunod.
At, dumating nga ito. Mas malakas. Mas nakakabingi.
Mag-ingat ka sa mga hinihiling mo, babala ng boses na kinopya is Adam.
Kung ang mga demonyong ito ay may pinuno nga, siguradong ang nanggagaya sa boses ni Adam iyon.
“Tatlo na lang ang silver bullets ko,” bulong ni Tomas.
“Kunin mo ang patalim ko kung kailangan.” sabi ni Jasmine.
Pero tumanggi si Tomas. “Huwag. Kailangan mo ‘yan. May mga bala pa naman ako.”
“Apat na sa mga kasama ni Eve ang nakita nating patay. Isa na lang, maliban kay Eve, ang posibleng buhay pa,” paalala ko sa grupo.
“Buhay o sinaniban!” balik ni Jasmine, nagngangalit ang mga ngipin sa panggigil habang hinihigpitan ang hawak sa kanyan patalim.
Muling pumasok si Eve sa isip ko—ang kanyang mukha, boses, ang paraan ng kanyang pagtawa. Paano kung nakuha na ng mga demonyo ang katawan niya?
Pilit kong iwinaksi ang isiping iyon. Hindi ko hinayaang kainin ako ng inisip kong iyon. Kaylangang manalig akong buhay at ligtas si Eve.
“At huwag mong kalilimutan ang kapatid mo,” mahina kong dagdag. “Tatlo pa sila. Maliban na lang kung ang bangkay na nilalapa ng mga lobo kanina ay isa sa mga kaibigan ni Eve… kung wala nang ibang nakarating dito sa isla bago sila.”
Ang mga demonyo ay patuloy na sinusubukang patingalain kami, umaasang mawala ang aming atensyon sa panganib.
Ang mga puno sa paligid namin ay nagsimulang kumaunti. Ang mga tulay na baging sa itaas ay naglaho na rin. Ang damo sa paanan namin ay napalitan ng baku-bakong batuhan.
Pagkatapos, sa isang hindi inaasahang pagkakataon, ang mga Sutsot ay tila umatras na, hindi na kami hinahabol. Bakit hindi nila kami sinundan sa bahaging ito ng gubat ay isang palaisipan. Para bang off-limits ito sa kanila. Pero imposible.
Pero bakit nga kaya? Marahil gusto lang nilang maging kampante kami nang sa gayon mas madali nila kaming talunin.
Ano man ang dahilan nila ay mahirap hulaan. Basta handa kami kung ano man ang susunod nilang gawin.
Chapter 7
“Sa Muling Pagtatagpo”
(Scheduled posting: 01 -17 -26)
Huwag Kang Lilingon
(Maikling Nobela – Horror)
“Fear is a predator that lives inside us.”
– MAD Ligaya –
**********
Kapag naglalakad kang mag-isa sa gubat, sa isang madilim na eskinita, o sa likod ng bahay ninyo at may pumaswit sa iyo eh huwag kang lilingon. Baka kasi ang nasa likuran mo’y isang uri ng halimaw na kung tawagin ay SUTSOT. Ano man ang mangyari eh magpatuloy ka lang maglakad at huwag na huwag kang lilingon. Mas makakabuti sa iyo kung tatakbo ka… mabilis na mabilis. Kung naniniwala ka sa Diyos eh magdasal ka na rin. Ano man ang sabihin nila eh huwag na huwag kang lilingon. Gagayahin nila ang boses ng nanay, tatay, o sino man sa mga mahal mo sa buhay. Kaya rin nilang gayahin ang kahol ng iyong aso o ngiyaw ng iyong pusa . Ano man ang gawin nilang pambubuyo eh huwag na huwag kang lilingon. Hindi ka nila gagalawin… sasaktan… kakainin… kung hindi mo ibabaling sa likuran ang iyong tingin.
Chapter 1 – Sa Pinagmulang Dalampasigan
Chapter 2 – Kung Saan Nananahan Ang Takot
Chapter 3 – Sa Balumbon Ng Kawalang-katiyakan
Chapter 4 – Ang Paglusong Sa Kadiliman
Chapter 5 – Bulong Mula Sa Kawalang
Chapter 6 – Sa Gitna Ng Libingan
Chapter 7 – Sa Muling Pagtatagpo
Chapter 8 – Sa Ningas Ng Paghihiganti
Chapter 9 – Ang Pagbubunyag
Chapter 10 – Ang Tungalian
Chapter 11 – Kabuntot Na Anino
**********
This short novel has been translated into English and published through Amazon.
Memento Mori
That’s obviously a Latin phrase. In English, it means “Remember you must die.”
We all have different mindsets about death. Some people fear the thought of one day dying, while others acknowledge the fact that it is something inevitable. Whether we like it or not, there will come a day when finally we will breathe our last. We’ll never know when it will be. Remember that death will come like a thief in the night.
“Memento Mori” seems to be the theme of my past 4 weeks. After celebrating my birthday on June 13th, the news of my Mom’s death greeted me the following day. It made me feel like my Mom died after giving birth to me. That day and the next were perhaps the busiest days of my life. I got overwhelmed by mixed emotions and had to accomplish many things before I could fly home. I had to prepare many things. Imagine this – It was the last day of the final exams for my students in South Korea, and the following day, I had to come home to the Philippines for my Mom’s funeral rites.
Needless to say, seeing my Mom go is painful. But I had to choose between dying in sadness for losing her or wrestling with sorrow seeing her suffer every day in that vegetative state – she could not move, could not talk, could barely open her eyes, and had to be fed through a nasogastric tube.
We had the remains of my Mom cremated. She wanted it that way. Her ashes are being kept by my sister while I am still having a mausoleum built in a memorial lot I bought. Construction started on July 1st. The flooring and the walls had to be finished by next week to commemorate my Mom’s 40th day on the 24th of July. That day, we will have her ashes rest in that mausoleum. In the future, I will have the remains of my father and elder brother, currently resting at a cemetery in Batangas, exhumed and transferred to the said mausoleum.
One day, while monitoring the mausoleum’s construction, I saw a coffin pulled out from a tomb in a nearby memorial lot. It was already open, and I saw the skeleton of the dead person. While my companions would not even dare look at the coffin, I went near it to see clearly what was inside. I saw the skull and other parts of the skeletal remains not covered by the dead’s clothes. The lower jaw was already detached from the head.
I happen to know the person who pulled the casket from the vault. He told me that the daughter of that dead person died and would be entombed there. I presumed that the coffin would be thrown away and the skeletal remains would be placed somewhere else.
I saw how that man removed the dress, the shoes, and the underwear from the skeletal remains. I don’t know if it is proper to describe it this way… “undressed the skeletal remains.” I also saw the condition of the casket. It looked expensive when it was new but useless after a few years inside the crypt. Only the metal parts would probably still be of use.
Then I saw how the man gingerly put the skeletal remains inside a sack. Poor sack used to serve as a container for one of the staples of life—rice. That day, it became a repository for skeletons. After that, I saw the sack of (not rice) skeletal remains being placed in a smaller vault called a bone box.
What I witnessed that day — the state of the skeletal remains and the coffin — strengthened my belief that Filipinos need to embrace the cremation of our dead.
The day after my Mom’s final funeral rites, a brother-in-law died. That week was somehow heartbreaking. I had to attend funeral rituals again. A few minutes after his death, I went to his house and saw him lying lifeless in a reclining chair. One of our neighbors seated next to me discussed how fragile life is… that no matter how famous, rich, and powerful people are, they all succumb to death. To that, I added that what is ironic is that we can not bring to our graves the diplomas we received, the money we earned, the cars, houses, jewelry, and whatever other things we bought.
Unlike what we did to my Mom’s remains, my brother-in-law’s family did not have his body cremated. My family is one of the very few Filipino families that welcome cremation. It will still take time for Filipinos to accept the fact that it is more practical and convenient to have the remains of our beloved cremated.
“By the sweat of your brow, you will eat your food until you return to the ground since from it you were taken; for dust you are and to dust you will return (Genesis 3:19).”



















