Chapter 2A
“Kung Saan Nanahan Ang Takot”

Halinhinan kaming tinignan ni Tomas ng seryoso. Nakahanda na siyang magsabi kung anong man ang dapat niyang sabihin.

Sinimulan niya sa pagtatanong.

“Talaga bang wala kayong kahit kauniting nalalaman tungkol sa islang iyon?”

Sinagot ko siya ng iling. Si Daniel ay tahimik lang.

“Bulong-bulungan lang naman ang mga narinig ko tungkol doon.Wala akong firsthand informantion.”

“So, haunted daw ba ang islang iyon?” Ang tanong ni Daniel. “Gaya ng mga bahay na may multo at kung ano-anong kakaibang nilalang?”

“Higit pa roon,” kalmadong sagot ni Tomas, bagaman may misteryong bumabalot sa boses niya.

“Zombies?” Dugtong ni Daniel. “May mga zombies ba sa isla?”

“Tumigil ka nga,” wika ko’t sabay siko kay Daniel. “Sa pelikula lang may ganoon.”

“Higit silang  nakakatakot sa mga zombies,” halos pabulong na sabi ni Tomas. “Isipin  mo ang mga nilalang na parang bampira, pero hindi lang dugo ang iniinom… nilalamon nila pati ang laman mo.”

Hindi ko mawari kung seryoso si Tomas sa sinabi niya o sadyang tinatakot lang si Daniel.

“Teka… bakit nga pala hindi sumama ang boyfriend ng kapatid mo?” tanong ko, habang pinipilit kong maging panatag ang aking boses,

Gusto kong malaman kung bakit hindi sumama si Jeff sa paghahanap kay Eve. Sinubukan kong magmukhang walang malisya ang aking tanong subalit aaminin kong bitter pa rin ako na nagustuhan siya ni Eve at binasbasan ni Tomas ang relasyong iyon.

“Mahigpit siyang pinagbawalan ng kanyang  nanay,” ani Tomas. “Hindi siya pinayagang samahan ako sa isla.”

Napangisi ako. “Mama’s boy talaga, parang itong si Daniel.”

“Willy, napipikon na ako talaga! Kailan mo ba ititigil ang pang-aasar sa akin?” ang seryosong wika ni Daniel. Halata ngang pikon na.

Nagpatuloy ang pagpapaliwanag ni Tomas . “Alam ng nanay ni Jeff kung gaano kadelikado ang islang iyon. Marami siyang naririnig at napapanood. Namatayan na siya ng asawa dahil sa sakit, at hindi daw niya kakayaning mawawalan pa ng anak kung sakaling totoo man ang mga kuwento tungkol sa isla. Kaya hindi ko siya masisisi.”

Hindi ko pa rin napigilang bumanat kay Jeff. Marahil dala ng selos na hindi ko maitago.

“Kung ako si Jeff,” sabi ko, “hindi ako mapapalagay na alam kong nasa panganib ang babaeng mahal ko.”

Nagkibit-balikat na lamang si Tomas. Siguro kahit wala akong nararamdaman kay Eve, iyon pa rin ang sasabihin ko.

“Ganoon pa man,” wika ni Tomas, “ipinahiram sa akin ni Jeff ang kanyang kalibre .45. Kargado ito ng silver bullets. Baka raw kailanganin natin. Gaya ng nanay niya, naniniwala rin siya sa mga nababalita tungkol sa isla…. at sinigurado niyang may panlaban tayo.”

“Silver bullets? Saan ba tayo pupunta, sa pugad ng mga aswang at bampira?” wika ni Daniel, halatang hindi makapaniwala.

Walang sumagot sa kanya.

“Bakit kailangang may baril?” tanong ko. “Mabuti na lang at hindi tayo nadaan sa mga police checkpoints. May gun ban pa naman ngayon dahil malapit na eleksyon.”

“Para sa kaligtasan natin ito.” Walang takot sa pananalita ni Tomas. “Hindi natin alam kung ano mangyayari pagdating natin doon. Kaylangan kong hiramim ang baril ni Jeff dahil ayaw ipagamit ni Nanay ang baril ni Tatay.”

Itinaas ni Tomas ang  hawak na baril. Bakas sa paghawak niya nito ang mga taon ng pagsasanay. Madalas sumama sa amin si Eve sa firing range, at doon niya nakilala si Jeff. Sa kasamaang palad, ilang taon na ang nakalipas nang mapatay ang ama ni Tomas sa isang operasyon ng pulisya.

“Teka… teka, tingnan niyo ‘yun!” turo ni Daniel sa dalampasigan.

Isang bangka ang hinihila ng tatlong tao patungo sa dagat. Sila ang mga unang taong nakita namin sa breakwater simula nang dumating kami. Kanina pa ako nagtataka kung bakit walang tao sa paligid. Parang iniiwasan ng mga tao ang lugar na ito—o baka dahil lang sa masamang panahon at pabugso-bugsong ulan kaya walang namamasyal doon.

“Iyan na kaya ang hinihintay nating sasakyan papunta ng isla?” Ang paguusisa ni Daniel kay Tomas.

“Hindi! Hindi daw sa pampang manggagaling ang saskyan natin, kundi sa laot.”

Habang sumasakay  sa bangka ang mga taong nakita namin at nagsisimulang magsagwan, hindi namin inalis ang tingin sa kanila. Umatras kami at umakyat muli sa breakwater para magkaroon kami ng kaunting agwat kapag sila’y nakalapit na sa amin.

Huminto ang bangka sa mismong dulo ng breakwater. Mas malaki at mas mahaba ito kaysa sa pagtantya ko, may makina, spotlight sa unahan, at matitibay na katig sa magkabilang panig.

Isang babae at dalawang lalaki ang lulan nito. Ang lalaki sa unahan ay tila nasa singkwenta anyos na, kasing-edad ng aking ama. Ang babae at ang isa pang lalaki ay mukhang mga estudyante pa lang, kasing-edad siguro namin.

Sa tabas ng kanilang mga mukah, hindi maipagkakaila na ang matanda at ang mas nakakabatang lalaki ay mag-ama. Hindi ko matukoy ang ugnayan ng babae sa kanila; iba ang hubog ng mukha nito. Katamtaman ang pangangatawan niya, hindi mataba hindi rin naman payat. Morena siya’t may hitsura.

Hindi sila mapagkakamalang mga mangingisda. Nakasuot sila ng mga pulang tunika sa ibabaw ng kanilang mga damit. Mukha silang mga miyembro ng kulto—o baka mga deboto ng Nazareno. Nakakakita na ako ng mga katulad nila sa YouTube at TV.

May nakasabit na malalaking rosaryo at krus sa kanilang mga baywang. Ang bangka ay may mga tulos, kawayang sibat, at mga lubid, ngunit walang anumang kagamitan sa pangingisda. Napansin ko rin ang mga boteng may lamang gasolina at may telang nakapasak sa dulo. Malamang na molotov yon. Nakakakita ako ng mga ganoon sa pelikula at mga documentary tungkol sa mga rebelyon ng mga makakaliwa. Nakasandal sa mga upuan ang mahahabang machete at isang tila maliit na bersyon ng flamethrower.

“Mukhang sasabak sila sa giyera,” bulong ni Tomas. “Maliban na lang kung props lang sa pelikula ang mga ‘yan sa pelikula.”

Binati kami ng  mamang lalaki  mula sa bangka at bahagya itong yumuko. “Paumanhin, mga ginoo. Puwede  bang paki-buksan ang ilaw?” turo niya sa parola. “Ang switch ay nakatago sa ilalim ng ikapitong baitang ng hagdan.”

“Opo, sige po,” sagot ni Daniel sabay abot sa switch.

“Salamat. Pasensya na sa istorbo.”

Wari ko’y sinusuring mabuti kami ng kausap namin.

“Siya nga pala… anong ginagawa niyo rito?”

Maingat na sumagot si Tomas. “Naghihintay po kami ng bangka papuntang Isla Miedo.”

Nagpalitan ng kahina-hinalang tingin ang tatlo sa bangka. Sumagwan ang lalaki sa may likuran ng bangka. Mas lumapit pa sila sa puwesto namin.

“Ako nga pala si Fidel. Ito si Jasmine, at ito naman ang anak kong si Marco.”

“Ikinagagalak po naming kayo’y makilala,” ang wika ko. “Ako po naman ay si Willy, ito si Tomas… at ito si Daniel.”

Yumuko si Tomas; sumaludo naman nang bahagya si Daniel.

“Sandali… Isla Miedo ba kamo?” tanong ni Fidel habang nakakunot ang noo.

Tumango si Tomas.

Nagtaas ng kilay si Mang Fidel. “Pero walang isla dito na ganyan ang pangalan.” Ang parang nagtatakang pagpapahayag niya.

Nagulat si Daniel sa narinig. Napakamot siya sa ulo.

“Brod, ano ‘to? Hindi mo man lang sigurado kung totoo ‘yung pupuntahan natin?” May sasabihin pa sana si Daniel pero sinimangutan ko siya. Yumuko siya’t tumahimik.

Bumuntung-hininga si Tomas. “Mawalang-galang na po sa inyo Mang Fidel pero wala nang saysay na itanggi ninyong merong isla dito na ganyan ang pangalan. Hindi na ito isang alamat. Kalat na ang balita tungkol dito, sa mga diyarro, sa TV,  o sa internet. Kahit sa mga barber shops palengke eh pinag-uusapan ang Isla Miedo.”

Tinitigan nang maigi ni Mang Fidel si Tomas. Matapos ang ilang iling, nagsalita siya, “Pahirap na nang pahirap na itago ang mga bagay-bagay tungkol sa Isla Miedo. Salamat sa mga baliw na bloggers at vloggers  na gumagawa ng content tungkol sa islang iyon.”

“Okay… totoong mayroong Isla Miedo,” dagdag ni Marco. “Pero mas makakabuti na huwag isipin ng mga tao na mayroon nga. Mapapahamak lang sila… mapapahamak lamang kayo.

Pailing-iling na tumingin sa akin si Daniel.

At nagpatuloy sa pagsasalita si Marco. “Kasingtanda ng panahon ang islang iyon at libo-libo na ang bumisita roon, baka nga milyon na. Pero wala pang kahit isa ang nakabalik para magkwento tungkol dito. Para magpakita man lang ng larawan. Ilang siglo na itong ganyan. At alam ba ninyo kung ano ang ibig sabihin ng Miedo?”

Walang makasagot sa amin. Katulad nina Daniel at Tomas, hindi ko rin alam kung ano ito.

“Salitang Kastila ang Miedo. Ang kahulugan nito sa Filipino ay takot. Ang Isla Miedo ay lugar kung saan nananahanan ang takot.

“Kasing-tanda ng panahon? Libo-libong taon?”  tanong ko.

Halos sabay-sabay na nagsitango ang mga tao sa bangka.

Napapikit si Daniel sa sobrang pagkabahala. “Ngayon, libo-libong taon  na ang pinag-uusapan natin? Hindi na ito kapani-paniwala.”

Ilang sandali ring tahimik kaming lahat… hanggang sa magtanong si Jasmine, “Bakit kayo pupunta sa isla?”

Tumingin muna si Tomas sa amin ni Daniel bago sumagot.

“Nagpunta doon ang kapatid ko at ang mga kaibigan niya para mag-outing ilang araw na ang nakaraan. Hindi pa sila bumabalik. Hindi namin sila ma-contact. Hahanapin namin sila.”

Muling nagkatinginan ang tatlo, pagkatapos ay nag-usap. Nilingon kami ni Jasmine. Pakiwari ko’y may mga gusto siyang sabihin.

Ilang minuto arin ang lumipas bago nila kami muling kinausap.

“Mga ginoo, kung ako sa inyo, maghihintay na lang ako rito. Hintayin niyo ang pagbabalik nila. Pero manalangin kayo na sana makakabalik pa sila.” Ang wika ni Mang Fidel.

Umiling-iling si Tomas.

“O kaya naman,” patuloy ni Mang Fidel, “umuwi na lang kayo. Maniwala kayo sa akin, ang mga taong hinahanap niyo ay pawang mga patay na.”

Parang balewala lang kay Mang Fidel ang mga sinabi niya. Hindi ba niya ramdam ang bigat ng mga salita niyang iyon.

Seryoso’t may tunog ng pagbabanta ang boses ni Marco, “Magpakatotoo na tayo… wala nang bolahan pa. Ang Isla Miedo… hindi ‘yan alamat. At uulitin ko… wala pang nakakabalik mula roon, buhay man o patay.”

Parang nanikip ang dibdib ko’t nanlabo ang aking paningin nang marinig ko iyon. Ayaw kong maniwala. Pero kung totoo man, paano si Eve? Nandoon ba siya? Nangako ako sa sarili ko na hahanapin ko siya, anuman ang mangyari.

Nagtanong si Daniel, “Ano ba talagang meron sa islang ‘yan? Mga taong-lobo? Mga kanibal?”

“May mga taong-labas ba roon?” tanong ko. “O baka naman may mga alien?”

Hindi ako nagbibiro nang banggitin ko tungkol sa mga extra-terrestial beings… Sa lahat ng mga naririnig ko mula kaninan eh parang wala ng puwang ang salitang imposible.

Nagtinginan ang mga tao sa bangka. Parang naghahagilap ng kung papaano ba nila ipapaliwanag ng mas mauunawaan namin kung ano nga ba ang nangyayari sa islang iyon.

“Ano ba ang dapat namin malaman? Sabihin na ninyo sa amin.” pakiusap ni Daniel.

“Alien?” bulong ni Jasmine. “Oo—dahil hindi sila mula sa mundong ito. At mababangis sila.”

“Gaya ng mga tigre at leon?” atubiling tanong ni Daniel.

“Mas malala pa sila sa mga hayop,” matigas na sagot ni Marco.

“Ang tanging mas malala pa sa mailap na hayop ay mga halimaw,” sabat ko.

“Tumpak! Kaya nga hindi na ako magpapatuloy kung ako sa inyo,” ani Mang Fidel. “Trahedya lang ang naghihintay sa inyo roon.”

Napabuntung-hininga ako. Tinignan ko si Daniel; nakakunot ang kanyang noo at tikom ang bibig. Tumingin siya kay Tomas, puno ng pag-aalinlangan. Sinensyasan ko siyang manahimik na lang.

“Hindi ko pwedeng pabayaan ang kapatid ko sa kamay ng kung anumang nilalang ang nandoon,” giit ni Tomas. “Kung totoo ang sinasabi niyo, mas lalo lang akong dapat pumunta para hanapin siya.”

Hindi na ako nagulat sa tugon ni Tomas. Inasahan ko na iyon.

“Sigurado ka ba, Tomas?” may pag-aalinlangang wika ni Daniel.

“Umuwi na lang kayo, Willy… Daniel. Ako na lang ang pupunta sa isla. Ayaw ko na madamay pa kayo—ngayong alam niyo na kung gaano ito kadelikado. Pasensya na sa abala… sige na, iwanan na ninyo ako dito.”

“Willy… paano na?” Ang halos pabulong na tanong sa akin ni Daniel.

“Daniel, anong problema mo? Umuwi ka kung gusto mo! ALIS!!!” ang bulyaw ko sa mismong mukha niya.

Napayuko si Daniel at umatras habang bumubulong sa sarili. Tumingin ako sa bangka at nakitang matamang nakatingin si Jasmine kay Tomas. Tingin ko’y may nagbago kay Jasmine.  Parang may pag-aalalang sumungaw sa kanyang mga mata.

Chapter 2-B
“Kung Saan Nanahan ang Takot”

 

Hindi ko na mabilang kung ilang beses tumingin sa kanyang relo si Daniel at pagkatapos ay bubuntong hininga.  Wala na siyang sigarilyong masindihan pero patay-sindi pa rin ang ginagawa sa hawak na lighter. Matagal nang ubos ang laman ng  kaisa-isang pakete ng sigarilyo na binili niya sa terminal ng bus bago kami bumiyahe. Ako nama’y nang magsawang makinig sa mga kantang naka-save sa luma kong i-phone ay pinanood ko na lamang ang mga bankang inuugoy ng mga alon malapit sa pampang habang nagbabalik-tanaw ako sa kamusmusang aking ginugol sa tabing-dagat sa bayang aking sinilangan. Magkatabi kami ni Daniel na nakaupo  sa dulo ng konkretong breakwater. Nakasandal kami sa isang poste na may nakapatong na may kalakihang lampara. Luma na’t de gaas ang ilawang iyon. Amoy na amoy ko ang “kerosene” nang ito’y lapitan ko. Nakapaloob ito sa isang lalagyang yari sa makapal na salamin at bakal. Merong animo’y maliit na “chimney” sa ibabaw nito. Marahil iyon ang labasan ng usok kapag nakasindi ang lampara. Nakasusi ito. Gabay siguro iyon ng mga mandaragat upang malaman nila kung saang banda ang pampang kapag madilim ang gabi, lalo na kung masama ang panahon.

Si Daniel ay may takip na panyo sa ilong. Halatang hindi sanay sa amoy na isinisingaw ng dagat at ng buhanginang nagsisilbing libingan ng mga patay at nabubulok na lamang dagat. Pablihasa nga ako’y laking dagat kaya bale-wala sa akin ang amoy ng tubig-alat na itinuturing ni Daniel na mabaho at malansa. Para sa akin, di-hamak na mas mabaho ang amoy ng sigarilyong kumapit sa suot niyang t-shirt at mas malansa ang hininga niyang may halong amoy ng nikotina.

May isang luma na’t sira-sirang rampa na yari sa magkahalong kahoy at kawayan na nakadikit sa breakwater na sa tinging ko’y nagsisilbing daungan ng mga bangka at marahil ay babaan rin ng mga isda at iba pa mga lamang-dagat na nahuhuli ng mga mangingisda kapag kati at hindi makatuloy sa pampang ang kanilang mga bangka. Dalawang baytang na hagdanang yari sa kahoy ang nakapagitan sa rampa at breakwater. Malamang na yari sa kongkreto o malaking kahoy ang nagsisilbing poste ng rampang iyon. Hindi ko makita sa dahilang “high tide” noon.

Nakatayo sa gilid ng rampang iyon  si Tomas at nakatingin sa direksyon ng araw na malapit nang lamunin ng dagat. Habang kami ni Daniel ay umiiwas sa tilamsik ng tubig dagat na hatid ng along humahampas ng paulit-ulit sa aming kinapupwestuhan ay hinahayaan lamang niyang mabasa siya nito. High tide nga kasi at medyo may kalakasan pa ang hangin kaya maalon.

“Anong oras ba talaga darating ang bangkang sasakyan natin,” ang tanong ni Daniel kay Tomas. “Aba’y makapananghalian pa tayong naghihintay dito ah.”

“Oo nga naman tol, hayan papalubog na ang araw o,” ang dugtong  ko.

“Aywan ko ba,” ang sagot ni Tomas. “Ang sabi ng kakilala ko na kapag wala na ang araw at lalatag na ang dilim eh saka pa lamang daw darating ang bankang naghahatid sa mga gustong pumunta sa isla. Akala ko nagbibiro lang siya pero mukha yatang totoo ang sinabi niya.”

Pailing-iling na tumingin sa akin si Daniel. Hindi iyon nalingat kay Tomas.

“Pasensya na mga tol,” ang dugtong nito. “Nadamay pa kayo sa problema ko. Kung gusto na ninyong umuwi eh okay lang. Ako na lang ang maghahanap sa kapatid ko.”

Nanahimik na lamang kami matapos iyon sabihin ni Tomas.

Maya-maya pa’y sabay kami halos ni Daniel na bumaba sa rampa upang lapitan si Tomas.

“Tol, sorry, hindi ka naman namin pwedeng iwanan dito,” wika ko sabay akbay sa aming kaybigan. “Kami naman ang nagpumilit sumama sa iyo dito di ba. Wala tayong iwanan. Mula noon ganyan tayo.”

“Nakakainip lang kasi tol, dalawang oras pa halos ang biniyahe natin patungo dito kanina,” ang dagdag ni Daniel. “Tapos mahigit isang oras pa tayong naglakad papunta dito. Sumakit ang mga paa ko dito sa suot kong sapatos.”

“Eh engot ka kasi eh,” ang sabi ko. “Alam mo namang dagat ang pupuntahan natin at sasakay pa tayo ng bangka eh nag-rubber shoes ka. Dapat kasi tsinelas o sandals ang sinuot mo. Tapos nakapantalon ka pa.”

“Nakalimutan ko nga,” ang sagot ni Daniel. “Hay naku, akala ko’y naiwan ang nanay kong sermon nang sermon. Kasama ko pala”

“Ganyan ka kapag napapansin ang kaengotan mo.” ang sabi ko.

“Oo na… oo na. Ikaw na magaling.”

Tinampal ko sa balikat si Daniel. Lumayo siya sa akin ng kaunti. Parang nagtatampo.

“Pagod na, gutom pa. Napakalayo pa naman nung mga bahayan na nadaanan natin kanina. Wala man lang mabilhan ng pagkain at mahingan ng kahit tubig na maiinom.”

“Magtigil ka nga Daniel,” wika ko. “Ayos lang na naglakad tayo ng malayo at wala tayong pagkain para pamin-minsan eh nakakapag-exercise ka at nakakapag-diet. Tignan mo nga iyang tiyan mo oh, parang tambol na ah.”

“Kung makapagsalita ka Willy eh parang ke payat-payat mo,” ang sagot ni Daniel sa akin.

Tumawa ako’t tinampal ko nanaman sa balikat si Daniel sabay sabing, “Joke lang tol. Pero tignan mo… di hamak na mas malaki ang tiyan mo sa akin.”

Binuksan ko ang aking dalang backpack. “O heto tubig. Kundi ka ba naman talaga engot ni tubig ‘di ka man lang nagbaon.”

“Eh tumakas nga lang ako eh.”

“O heto pa biscuit, isaksak mo sa ngala-ngala mo.”

“Hindi ko kasi natanong doon sa nakausap  ko kung may mga karinderya o tindahan dito. Pasensya na mga tol.”

Tumingin ako kay Daniel, sinimangutan ko ito’t sinenyasang manahimik.

“Ang tigas kasi ng ulo ni Ella. Pinagbawalan ko siyang sumama sa mga kaybigan niyang mag-night swimming eh hindi nakinig.”

“Eh mukhang lahi yata talaga kayo ng matitigas ang ulo tol,” ang hindi ko malaman  kung nanunuya o nagbibirong sabi ni Daniel.

“Baka naman nagtanan na si Ella at ang nobyo niya kaya hindi pa umuuwi,” dagdag ko naman.

“Hinahanap nga siya ni Jeff sa bahay kagabi kaya nalaman ng nanay namin na wala pa siya. Pilit ko siyang pinagtakpan pero bistado kami. Masyado nang nag-aalala si nanay kaya pinapasundan na sa akin. Aywan ko ba. Kinakabahan talaga ako. Sa lahat pa naman ng mapipiling puntahan eh ang isla pang iyon.”

“Bakit Tomas? ang tanong ni Daniel. “Anong meron sa islang iyon?”

“Ha… eh, wala naman  tol,” ang sagot ni Tomas.

Pakiramdaman ko’y may gustong sabihin si Tomas. Pinagmasdan ko siya at nang magkasalubong ang aming tingin eh ngumiti siyang pilit.

“Ano iyon tol?” ang tanong ko kay Tomas.

Kilala ko si Tomas. Meron siyang dapat sabihin sa amin. High school pa lang eh magkakabarkada na kaming tatlo. Nagdesisyon din kaming pumasok sa iisang kolehiyo at pare-pareho pa ang kursong kinuha namin. Halos araw-araw eh magkakasama kami. Wika nga’y kabisado namin ang likaw ng bituka ng bawat isa.

“Puro sabi-sabi lang ang mga naririnig ko tungkol sa islang iyon.”

“Ah, haunted ang islang iyon. Parang isang haunted house –  may mga multo at maraming kababalaghang nagaganap,” ang pabirong sabi ni Daniel.

“Sabihin na nating parang ganoon na nga. Idagdag mo na na may mga maligno doon at halimaw.”

Hindi ko masabi kung seryoso ba si Tomas ng sabihin iyon o sinakyan lamang niya ang biro ni Daniel.

Tinanong ko si Tomas, “Siyanga pala tol, bakit hindi mo niyayang sumama dito ang nobyo ng kapatid mo?”

“Hindi daw siya pinayagan ng mommy. Sinubukan niyang magpaalam.”

“Mama’s boy.  Mabuti pa itong si Daniel… mama’s boy din pero marunong tumakas.”

“Naku Willy. Ako nanaman ang nakita mo.”

“Pero heto, pinahiram ako ni Jeff ng kalibre .45 at nagbigay  pa ng mga bala, meron pa ngang ibinigay na isang magazine ng silver bullets. Baka daw kaylanganin natin. Mukhang may alam din iyong tao tungkol sa islang iyon.”

“Silver bullets? Bakit meron bang bampira at werewolf sa pupuntahan natin?!!”

Hindi namin pinansin ang parang nanunuyang pagtatanong ni Daniel.

“Bakit nagdala ka pa ng baril tol? Mabuti wala tayong nadaanang checkpoint.” ani ko.

“Para lang sa proteksyon natin ito. Hindi natin kabisado ang lugar na pupuntahan natin. Ayaw kasing ipagamit sa akin ni nanay ang baril ni tatay kaya nanghiram ako sa nobyo ni Ella.”

Dating pulis ang ama ni Tomas at siya’y tinuruan nitong gumamit ng baril. Madalas kaming isinisama ni Tomas kapag nagpupunta silang mag-ama sa shooting range. Kasama rin madalas si Ella. Doon nga sila nagkakilala ni Jeff.

Namatay sa isang police operation ang ama ni Tomas.

“Mga tol!”

Nang kami ni Tomas eh tumingin kay Daniel eh tumuro ito sa direksyon ng pampang. May tatlong tao na humihila ng isang bangka palusong sa dagat. Binantayan namin ang kanilang mga kilos. Sumakay ang mga ito’t sumagwan papalaot patungo sa direksyong kinalalagyan namin sa breakwater. Nakaupo sa likod ng bangka ang dalawa sa kanila, sumasagwan, habang ang isa’y nakatayo sa bandang unahan. Nasa dulo kami ng breakwater kaya’t medyo natagalan bago nakalapit sa amin ang bangka.

Umakyat ako pabalik sa breakwater. Gusto kong may distansya kami ng kaunti sa mga taong paparating. Sumunod sa akin ang dalawa.

Tumigil ang bangka sa dulo ng breakwater  sa  tapat mismo namin. Medyo may kahabaan ang bangka at de-motor pala ito, hindi lang nila pinapaandar. May mga katig sa magkabilang bahagi at sa bandang unahan ay merong parang spotlight. Dalawang lalaki at isang babae ang lulan nito. Tantya ko’y kasingtanda ng aking ama ang lalaking nakatayo sa harap ng bangka,   higit-kumulang na singkwenta siguro. Ang babae at iyong isang lalaki nama’y parang kasing-edad lang namin. Pakiwari ko’y mga estudyante rin sila sa kolehiyo. Tingin ko’y mag-ama ang dalawang lalaki. Sila’y magkahawig. Hindi ko masabi kung kaano-ano nila ang kasama nilang babae. Iba ang hugis ng mukha nito. Maganda siya’t morena.

Maari kong sabihing hindi sila mga mangingisda. Bukod sa mga pantalon nila’t kamiseta ay  may suot sila na parang tunika na kulay magulang na pula. Kung hindi ako nagkakamali eh mga deboto sila ng Nazareno… o baka miyembro sila ng isang kulto. Ang nagsisilbing sinturon nila’y parang malaking rosaryo at nakalawit sa bandang harapan ang krus. Wala rin akong nakitang gamit-pangisda sa kanilang banka. Ang nandoo’y mga lubid, sibat na kawayan at tulos. Ang nakakapagtaka ay  may dala silang isang kahon na may lamang mga bote na ang nagsisilbing takip ay punit na damit. Nakatitiyak akong hindi ilawan ang mga iyon kundi  parang mga Molotov cocktail. Gumagawa ng ganoon ang mga kaybigan namin sa unibersidad kapag sumasali sila sa rally. Kapansin-pansin rin ang mga mahahabang gulok na nakapatong sa mga upuan sa bangka.

“Makikisuyo na nga po mga amang. Kung may lighter sana kayo o posporo  eh pwede bang sindihan ninyo ang lamparang iyan na nakapatong sa poste.” Ang pakiusap ng lalaking nasa unahan ng bangka.

“Oh sige po. Ako na lang po.” ang sabi ni Daniel.

Inihagis ng lalaki kay Daniel ang susi pambukas sa lalagyan ng lampara.

“Salamat mga amang. Mawalang-galang na … mukhang may hinihintay yata kayo?”

Ang sumagot ay si Tomas. “Opo, iyong bangka papuntang isla Miedo.”

Natahimik at nagkatinginan ang mga kausap namin. Ang lalaking nakaupo sa likod ay sumagwan at mas inilapit pa sa  kinalalagyan namin ang kanilang bangka.

Inihagis ni Daniel sa bangka ang susi matapos sindihan ang lampara.

“Sa anong dahilan at pupunta kayo sa isla Miedo?” ang tanong naman ng babae.

Si Tomas muli ang sumagot, “Nagpunta doon ang kapatid ko at mga kaybigan niya. Nag-swimming sila doon kahapon. Hindi pa sila nakakabalik. Hahanapin namin sila.”

Muling nagtinginan ang mga nasa  bangka. Sila’y nag-ilingan. Nilapitan ng babae ang kasama niya’t may ibinulong. Nag-usap sila habang parehong nakatingin sa amin. Hindi namin maulinigan ang kanilang pinaguusupan. Nilulunod ng ingay  ng mga along humahampas sa breakwater ang kanilang mga tinig.

“Ipagpaumanhin ninyo pero hindi na ako magpapaligoy-ligoy pa. Mga amang, kung ako sa inyo eh dumito na lamang kayo. Hintayin na lamang ninyo na bumalik sila.”

Ang lalaking nakakatanda ay parang isang ama na naguutos sa kanyang anak nang sabihin iyon sa amin.